กราบเรียน ท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติที่เคารพ กระผม เกริกไกร จีระแพทย์ ประธานกรรมาธิการ ปฏิรูปเศรษฐกิจรายสาขา ขออนุญาตกราบเรียนถึงลักษณะสําคัญของรายงาน ของคณะอนุกรรมาธิการปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐานและโลจิสติกส์ ท่านประธานครับ เรื่องของ โลจิสติกส์นั้นเปึนเรื่องที่ยังไม่เคยเข้าสภามาก่อน เพราะฉะนั้นผมเองจะไม่ใช้เวลามาก เกินเหตุ จะพยายามให้เข้าประเด็นที่สุด และหวังว่าท่านประธานอนุกรรมาธิการจะได้กระทํา เช่นเดียวกัน เพื่อให้สภาแห่งนี้สามารถที่จะมีมติในเวลาอันสมควร แล้วเราจะมีวาระ เรื่องของการลงทุนในต่างประเทศติดต่อหลังจากนี้ไปอีกจะได้ประหยัดเวลาของสภา ท่านประธานครับ เราได้ใช้เวลาหลายเดือนตั้งแต่มีสภานี้มา พิจารณาถึงเรื่องปฏิรูปโลจิสติกส์ แล้วก็ขอเรียนว่าในช่วงที่ผ่านมานั้นก็ยังไม่สามารถที่จะคิดคําไทยสําหรับคําว่าโลจิสติกส์ได้

ก็ขอค้างไว้ก่อน เพราะว่าคํานี้เปึนคําที่มีความครอบคลุมมาก แล้วก็ปกติเราจะเข้าใจว่า มันเปึนเรื่องของรถ ถนนหนทาง รถไฟฟัา รถไฟ เครื่องบิน แต่จริง ๆ แล้วคําว่าโลจิสติกส์นั้น มันครอบคลุมมากกว่าที่เราเข้าใจมากนัก มันยังครอบคลุมถึงเรื่องของกำรบริหารจัดการ เรื่องของกิจกรรมหลายอย่างด้วยกัน นิยามที่เขาให้กันในเชิงวิชาการก็คือว่าเปึนกระบวนการ ทํางานหลายอย่างด้วยกัน เช่น วางแผนดําเนินการ การควบคุมการทํางาน การดูข้อมูล การจัดการการเงินเพื่อเคลื่อนย้าย จัดเก็บ รวบรวม กระจายสินค้า บริการ ไปยังผู้บริโภค โดยมีประสิทธิภาพสูงสุดในเวลาที่รวดเร็ว ตรงเวลา แล้วก็โดยต้นทุนที่ต่ําที่สุด เพราะฉะนั้น ท่านจะเห็นได้ว่ามันเกี่ยวพันกับหน้าที่หลายหน้าที่มาก แล้วก็เกี่ยวพันกับผู้เปึนบุคคล หรือฝ์ายต่าง ๆ มากมาย ดังปรากฏอยู่บนจอในขณะนี้ ท่านจะเห็นว่าตั้งแต่แหล่งวัตถุดิบ ไปจนถึงผู้ผลิต ผู้แปรรูป ผู้ขายส่ง ผู้ขายปลีก ผู้ซื้อ จนกระทั่งถึงผู้บริโภคในที่สุด ซึ่งมันมีผู้เกี่ยวข้องมากมาย

เพราะฉะนั้นในกิจกรรมทั้งหลายจึงจะแบ่งออกเปึนกิจกรรมทั้ง ๒ อย่างคือกิจกรรมที่เรียกว่า กิจกรรมหลักคือการขนส่ง การบริหารจัดการสินค้าคงคลัง การสั่งซื้อ การบริหารข้อมูล การบริหารการเงิน และสําหรับกิจการเสริมนั้นก็มีเรื่องของบริหารคลังสินค้า ขนย้ายวัสดุ จิปาถะจนกระทั่งถึงการบรรจุหีบห่อ ทั้งหลายทั้งปวงนี้จึงประกอบด้วย ๒ อย่างสําคัญ ด้วยกันคือที่ผมเรียกว่าเปึนฮาร์ด โลจิสติกส์ (Hard logistics) กับ ซอฟต์ โลจิสติกส์ (Soft logistics) ถ้าเราพูดตามภาษาคอมพิวเตอร์ท่านจะเห็นว่าระบบโลจิสติกส์นั้นประกอบด้วย โครงสร้างพื้นฐานซึ่งผมเรียกว่าฮาร์ด โลจิสติกส์ไม่ว่าจะเปึนรถ รางรถไฟก็ตาม และเรื่องของ ซอฟต์ โลจิสติกส์คือกฎระเบียบขั้นตอนการบริหารจัดการทั้งหลาย แล้วก็เกี่ยวกับมนุษย์ ที่เรียกว่าพีเพิลแวร์ (Peopleware) ปัจจัยหนึ่งที่จะทําให้ประเทศเราสามารถจะแข่งขันได้ นั่นคือการพัฒนาโลจิสติกส์ และเรื่องโลจิสติกส์นั้นก็เปึนปัจจัยหนึ่งที่จะทําให้ความเปึน ประเทศที่เจริญแล้วตามที่เราตั้งเปัาไว้ในป้ ๒๕๗๕ เปึนไปได้ ผมขอแสดงภาพนี้อีกครั้งหนึ่ง ที่เปึนสแทรทิจิก เมเจอร์ (Strategic major) หรือว่าเปึนมาตรการทางยุท ธศาสตร์ที่เรา ต้องทํา ๗-๘ ประการด้วยกันที่เปึนสีน้ําเงินนั้นให้บรรลุได้ จึงจะทําให้เราสามารถจะดํารง ความเปึนประเทศค้าขายที่เจริญแล้วได้ ในวงสีฟัาทางซ้ายมือประมาณ ๓ ทุ่มครึ่ง ๔ ทุ่ม ท่านจะเห็นว่ามีคําว่าโลจิสติกส์ แอนด์ อินฟราสตรักเจอร์ (Logistics and infrastructure) อยู่ เพราะฉะนั้นเราจําเปึนจะต้องทําให้ตรงนี้มันมีความหมายขึ้น ประเด็นก็คือว่าสถานะของ โลจิสติกส์ของเราอยู่ที่ตรงไหน ผมขอไปถึงเรื่องโครงสร้างต้นทุนของโลจิสติกส์เสียก่อนนะครับ โลจิสติกส์นั้นประกอบด้วย ๓ หลักใหญ่ ๆ ในโครงสร้างของต้นทุน อันที่ ๑ คือการบริหารจัดการ ท่านเห็นทางซ้ายมือสีเขียวเปึนเรื่องของบริหารจัดการอยู่ที่ประมาณ ๑ เปอร์เซ็นต์กว่า แล้วลงมาเปึนเรื่องของสตอเรจ (Storage) กับสตอกกิง (Stocking) ของสินค้าทั้งหลาย บริการทั้งหลาย และส่วนสําคัญสุดท้ายซึ่งสูงมากก็คือเรื่องของค่าขนส่ง ถ้าท่านดูแท่ง ทางขวามือจะเห็นว่าตั้งแต่ป้ ๒๕๔๘ เปึนต้นมาจนกระทั่งป้ที่แล้วเราสามารถจะลดต้นทุน ของโลจิสติกส์ คอสต์ (Logistics cost) ลงมาได้จาก ๑๗.๑ เปอร์เซ็นต์ในป้ ๒๕๔๘ มาเปึน ๑๔.๑ เปอร์เซ็นต์ในป้ ๒๕๕๗ แต่ว่าส่วนที่เปึนเรื่องสําคัญแล้วก็กินต้นทุนมากก็คือเรื่องของ การขนส่งอยู่ที่ ๗.๓ เปอร์เซ็นต์เราทําได้ดีขึ้น แต่ประเด็นก็คือว่ามันดีพอแล้วหรือยัง เรามามองดูประสิทธิภาพของการขนส่งซึ่งมีบทบาทหนักในต้นทุนโลจิสติกส์ไทย การขนส่ง ของเรานั้นขึ้นอยู่กับปัจจัยอยู่ ๔-๕ อย่างคือ ๑. ทางถนน ๘๐.๔ เปอร์เซ็นต์สีฟัาที่ท่านเห็นวงกลม

แล้วก็ ๒ เปอร์เซ็นต์ทางราง ๙ เปอร์เซ็นต์ทางน้ําภายในนะครับ ชายฝัืง ๘.๔ เปอร์เซ็นต์ ๐.๐๒ เปอร์เซ็นต์เปึนเรื่องของการขนส่งทางอากาศ ทีนี้ถ้าเรามองดูต้นทุนการขนส่ง ทางถนนนั้นต้นทุนการขนส่งอยู่ที่ ๒.๑๒ บาทต่อตันต่อกิโลเมตร รางอยู่ที่ ๙๕ สตางค์ต่อตัน ต่อกิโล เมตร น้ําอยู่ที่ ๖๕ สตางค์และอากาศอยู่ที่ ๑๐ บาทต่อตันต่อกิโลเมตร นี่คือตัวเลขมาจากสํานัก งานนโยบายแผนการขนส่งจราจรเมื่อป้ ๒๕๕๖ ทีนี้ถ้าเรามองดู เปรียบเทียบกับประเทศที่เปึนประเทศข้างเคียงเรา เราจะเห็นว่าประเมินคุณภาพโครงสร้าง พื้นฐานของเรากับประเทศสิงคโปร์ ประเทศมาเลเซียนั้นเราอยู่ที่อันดับที่ ๖๑ ถนนเราอยู่ อันดับที่ ๔๒ รถไฟอยู่อันดับที่ ๗๒ สนามบินอยู่อันดับที่ ๓๔ และท่าเรืออยู่อันดับที่ ๕๖ แต่ที่ประเทศสิงคโปร์นั้นเขาอยู่ที่ อันดับที่ ๑ บ้าง ๒ บ้าง ๕ บ้าง ที่แย่ที่สุดอันดับ ที่ ๑๐ คือรถไฟ ก็น่าจะคิดได้นะครับเขาเปึนประเทศนิดเดียวเท่าจังหวัดภูเก็ตไม่จําเปึนต้องมีรถไฟ เท่าไรนัก ประเทศมาเลเซียอยู่อันดับที่ ๒๕ ซึ่งก็อยู่ห่างจากเราค่อนข้างมาก

ทีนี้ถ้าเราลองมองดูว่าการประเมินประสิทธิภาพของระบบโลจิสติกส์ ของไทยตามเกณฑ์ ของเวิลด์ อีโคโนมิก ฟอรัม (World Economy Forum) นั้นนี่เราอยู่ที่ตรงไหนนะครับ ก็มีความน่าห่วงใยว่าเราอยู่ที่อัน ดับที่ ๓๕ นะ ประเทศสิงคโปร์อยู่ที่อันดับ ที่ ๕ ประเทศมาเลเซียอยู่ที่อันดับที่ ๒๕ แต่ก็ยังอุ่นใจว่าถ้าเรานับประเทศเพื่อนบ้านเปึนคู่แข่ งก็มี ประเทศเวียดนามอันดับที่ ๔๘ ประเทศอินโดนีเซียอันดับที่ ๕๓ ประเทศฟ่ลิปป่นส์อันดับที่ ๕๗ แล้วก็ไล่ละลงไปจนกระทั่งถึงประเทศเมียนมาร์อันดับที่ ๑๔๕ ประสิทธิภาพของกฎ ระเบียบ เมื่อสักครู่นี้ผมเรียนถึงว่ามันไม่ใช่เปึนเพียงแต่อินฟราสตรักเจอร์ (Infrastructure) มันยังเปึน เรื่องของกฎ ระเบียบ กฎเกณฑ์ ถ้าเรามองถึงระเบียบ กฎเกณฑ์ของการทําธุรกิจในประเทศไทย ซึ่งทางเวิลด์ แบงก์ (World Bank) ได้ทําขึ้นนั้นเขามองถึงว่าความรวดเร็ว ความง่าย ความถูก ความสะดวก เราอยู่ที่อันดับที่เท่าไร ประเทศไทยอยู่ที่อันดับที่ ๒๘ และดีขึ้น เปึนอันดับที่ ๒๖ ในป้นี้ เมื่อเทียบกับประเทศสิงคโปร์ที่อันดับที่ ๑ ทั้ง ๒ ป้ ถ้าย้อนหลังไปนี่ อันนี้ก็จะเปึนเทรนด์เราอยู่ที่ประมาณอันดับที่ ๒๐ ใกล้ ๆ อันดับที่ ๓๐ นะครับถ้าเรามองถึง คําว่าเปึนเนชันแนล ซิงเกิล วินโดว์ โรดแมป (National Single Window Roadmap) แล้วก็ เรายังอยู่อีกห่างนะครับ ทางขวาสุดข้างบนสีน้ําเงินนั้นเปึนเปัาหมายที่เราจะไป ขณะนี้เรายัง อยู่ที่จุดที่ ๒ นะครับ จากซ้ายมือขึ้นมา ประเทศไทยอยู่ที่อันดับที่ ๒๐ กว่าเราจะไปถึงนั้น ก็คงอีกไม่น้อยนะครับ ท่านประธานครับ ในอนาคตเราคงจําเปึนจะต้องดูแลถึงเรื่องนี้ให้ดี เพราะว่าการกีดกันทางการค้าแล้วก็ปัญหาที่จะเกิดขึ้นในโลกเรื่องความปลอดภัยมันจะทําให้ เราจําเปึนต้องดูแลถึงเรื่องของความสามารถในการเรียกว่าเทรซ (Trace) การตรวจสอบ ย้อนกลับมาถึงต้นตอของสินค้า ต้นตอการขนส่งการติดตามว่าสินค้านั้นไปถึงไหน เพื่อทั้งคุณภาพและเพื่อความปลอดภัย แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในโลกนี้ก็คือจะมีโลจิสติกส์ คอนเนกทิวีตี (Logistics Connectivity) เกิดขึ้นในโลกนี้ที่เราน่าจะโดยสารไปได้ด้วยหรือไม่ เช่นประเทศจีน ทั้งทางทะเล ทั้งทางบก ทางท่อทางขวามือนะครับ ท่อที่เขาจะขนส่งน้ํามัน ไปยังทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน แล้วไปสู่ทางด้านเอเชีย ไมเนอร์ (Asia Minor) เพราะฉะนั้นแล้วในประเทศไทยเองก็จะเปึนศูนย์กลางของอาเซียนในเชิงภูมิศาสตร์ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้เปึนสิ่งซึ่งแสดงให้ เห็นถึงความสําคัญและความจําเปึนต้องทําให้ ความสามารถในการแข่งขันทางโลจิสติกส์ได้ เพิ่ม มากขึ้น ในภาพสุดท้ายที่ผม จะแสดงให้ท่านเห็นก็คือประเด็นปฏิรูป ซึ่งผมคิดว่าท่านประธานอนุกรรมาธิการปฏิรูป

โครงสร้างพื้นฐานและโลจิสติกส์คงจะได้นําเสนอกับท่านประธาน และสภาแห่งนี้ต่อไป ผมขออนุญาตให้ท่านประธานคุณสายัณห์ จันทร์วิภาสวงศ์ ได้เสนอรายงานครับ ขอบพระคุณครับ