สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๕๐ · ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๘

อรพินท์ วงศ์ชุมพิศ หารือเรื่องการประเมินผลการดำเนินโครงการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดูแลสิ่งแวดล้อม โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเคารพข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์และการมีส่วนร่วมของประชาชนในการติดตามและตรวจสอบ นอกจากนี้ยังหารือเรื่องระบบข้อมูลในการจัดทำ Environmental Impact Assessment (ESIA) และการควบคุมและตรวจสอบการอนุญาตโครงการ

นางอรพินท์ วงศ์ชุมพิศ กรรมาธิการ

กราบเรียนท่านประธานค่ะ ดิฉันขออนุญาต ได้รับฉันทานุมัติ จากท่านประธาน ให้ดิฉันตอบเลยนะคะ ต้องกราบขอบพระคุณท่านสมาชิ กที่ยกประเด็น ต่าง ๆ ซึ่งเราคุยกันในการประชุม ก่อนอื่นต้องกราบเรียนท่านปลัดกระทรวงขออนุญาตไม่เอ่ยชื่อแต่เรียกตําแหน่งว่าเอสอีเอ ไม่ได้ดูเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเดียวแต่ชื่อมันกลายเปึนส แทรทิจิก เอนไวรอนเมนทอล แอสเซสเมนต์ แต่เวลาทํานี้ดูทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม ถ้าท่านจะกรุณา ดูในรายละเอียดในเอกสาร โดยเฉพาะในหน้า ๖ ท่านจะเห็นว่าคือนอกจากการดู ด้านเศรษฐกิจ สังคม เราอยากให้สิ่งแวดล้อมเข้าไปด้วย ให้มีน้ําหนักที่พอ ๆ กัน ให้สิ่งแวดล้อมได้รับน้ําหนักมากเพียงพอกับเศรษฐกิจและสังคมในการพิจารณาดําเนิน โครงการ แต่ว่าจะไปเขียนให้มันเห็นชัด ๆ ในสไลด์บางตอนอาจจะกระโดดข้ามไป แล้วก็ ใครจะต้องทําเอชอีเอ โครงการระดับใดนี้ทางข้อเสนอในเล่มบอกว่าให้คณะกรรมการว่าด้วย การพัฒนาอย่างยั่งยืนที่ตั้งขึ้นมาใหม่นี้จะเปึนผู้กําหนดว่าเอชอีเอควรจะดําเนินการสําหรับ โครงการลักษณะขนาดไหน ระดับไหนของภาครัฐ แล้วก็หน่วยงานที่ต้องทําเอ สอีเอ ไม่ใช่สภาพัฒน์หน่วยเดียว แต่เวลาทํานี้อาจจะต้องมีรูปแบบที่ชัดเจนว่าอาจจะต้อง ใช้ผู้ที่มีความรู้ความสามารถแล้วร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลาย ๆ หน่วยงานช่วยกันทํา ไม่ได้หมายความว่าสภาพัฒน์ทํา ดิฉันต้องกราบขออภัยที่เวลา พรีเซนต์ (Present) ตกรายละเอียดตั้งหลายประเด็นออกไปด้วยความที่กระโดดข้ามนะคะ แล้วก็ในประเด็นที่ว่า การติดตามประเมินผลถ้าไปอยู่ที่หน่วยงานอนุญาต เดี๋ยวดิฉันจะขออนุญาตให้ดอกเตอร์สุพัฒน์ เปึนคนพูดในเรื่องประเด็นเจ้าหน้าที่ การติดตามประเมินผลนี้มันมีอยู่ ๒ ลักษณะคือ ปกติ สผ. เปึนคนติดตาม

ประเมินผลอีไอเอที่เห็นชอบไปอยู่แล้ว แต่เนื่องจากเราเห็นว่าเจ้าหน้าที่ สผ. เอง มีจํานวนจํากัด ถ้าไม่เพิ่มอัตรากําลังให้เจ้าหน้าที่ สผ. ก็ต้องไปให้เทิร์ด ปาร์ตี หรือว่า ในงานบางส่วนที่หน่วยงานอื่นสามารถรับเปึนเจ้าหน้า ที่ตามกฎหมายได้ให้ช่วยมอนิเตอร์ (Monitor) แทน แต่ว่ามันก็มีนัยว่าต้องแยกประเด็นให้ชัดเจนว่า เทิร์ด ปาร์ตีในขั้นตอน ตรงไหน อย่างไร

ส่วนของท่านอนุสรณ์ ขออนุญาตเอ่ยนาม ก็เรียนไปแล้วว่าเอสอีเอ ไม่ใช่สิ่งแวดล้อมอย่างเดียว แล้วก็ข้อมูลในเรื่องการทําเอสอีเอนี่เปึนสิ่งที่พวกเราห่วง เพราะข้อมูลการทําเอสอีเอแสดงว่าต่อไปนี้ข้อมูลของภาครัฐทุก ๆ หน่วยงานควรจะมี การนําข้อมูลมากองเอาไว้ตรงกลางให้ใช้ประโยชน์ในการทําเอสอีเอได้สําหรับหน่วยงานหรือ องค์กรที่จะต้องจัดทําเอสอีเอ เพราะว่าจําเปึนต้องใช้ข้ อมูลจํานวนมาก ข้อมูลตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และในอนาคตจะต้องมีการติดตามข้อมูล นี่คือเรื่องระบบข้อมูลที่เราห่วงอยู่จะต้อง มีการบูรณาการ ต้องมีการพัฒนาในส่วนนี้ด้วย เพราะฉะนั้นถึงเห็นว่าเอสอีเอจะไม่เกิด ในวันพรุ่งนี้หรือเดือนถัดไป แต่เราให้เวลา ระยะเวลาอาจจะเปึน ๑ ป้ หรือป้ครึ่ง หรือ ๒ ป้ พร้อมที่จะตั้งถ่ายทําเอสอีเอได้พร้อมทั่วถึง ดิฉันไม่ได้เรียนที่ประชุมว่าอนุกรรมาธิการเสนอ ให้เลิกองค์กำรอิสระด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ดิฉันไม่ได้พูด เมื่อกี้ลืมพูดไปว่า เราเลิกองค์การอิสระด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ แต่เอาหน้าที่ของคณะกรรมการ องค์การอิสระ ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพผนวกเข้าไปในขั้นตอนที่สําคัญในการพิจารณา คชก. แต่ก็มี หลายท่านบอกว่ามันอาจจะเปึนประเด็นที่ทําให้ คชก. มีความยุ่งยากในกา รทํางาน เพราะ คชก. คือผู้ที่มีทรงคุณวุฒิ ในวิชาการ แล้วการที่จะหาองค์การอิสระที่มีความรอบรู้ ในด้านวิชาการบางทีจะเปึนปัญหา เราคุยกันในอนุกรรมาธิการว่าเปึนไปได้ว่าอาจจะต้องเปึน ลักษณะเหมือนเพียร์ รีวิว (Peer review) ข้าง ๆ หรือเปึนกระบวนการที่อยู่ประกอบแค่นั้นเอง อาจจะเข้ามาอยู่ใน คชก. เองไม่ได้ เพราะก็จะเจอปัญหาแบบที่ว่านี้กับการนับองค์ประชุม หรืออะไรทุกอย่าง แล้วที่สําคัญ คชก. ส่วนใหญ่เราจะฟ่กซ์ (Fix) เอาไว้ แต่ถ้าเราต้องการให้ ผู้แทนขององค์การอิสระเดิมซึ่งถูกยกเลิกไปนี่เข้ามามีส่วนร่วมในการให้ความเห็นในกระบวนการ แล้วต้องการคนจากพื้นที่ด้วย ไม่อย่างนั้นเราต้องเป่ดกระบวนการอีกขั้นตอนนั้นอยู่ข้าง ๆ ให้เขาสามารถเข้ามาร่วมให้ข้อคิดเห็นในลักษณะที่ไม่ใช่องค์การอิสระแต่เปึนผู้แทนจาก สถาบันในพื้นที่ที่มาจากสถาบันอุดมศึกษาหรือเอ็นจีโอ ซึ่งในรายละเอียดดิฉันคิดว่าเรื่องนี้

ทางกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมคงจะรับไปพิจารณาดําเนินการให้มัน เหมาะสมและเปึนไปได้ต่อไปนะคะ นอกนั้นก็จะรับประเด็น เรื่องความเปึนหน่วยงานอิสระ ในการทําเอสอีเอที่ท่านสมาชิกได้ยกเอาไว้ ทางอนุกรรมาธิการได้ถกเรื่องนี้ใช้เวลาพอสมควรว่า หน่วยงานที่ทําอีไอเอโดยที่ปราศจากความเกี่ยวพันกับเจ้าของโครงการในทางปฏิบัติ จะทําได้ยากมาก แต่เราน่าจะใช้วิธีการควบคุมทางวิชาชีพ ทางการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการกําหนดว่าหน่วยงานที่ทําอีไอเอมานี่ จะต้องเคารพต่อข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ เพราะว่าถ้าไม่ใช่ท่านถูกลงโทษอย่างรุนแรง แล้วก็รายงานที่ท่านเสนอมาถ้าไม่ใช่ชาวบ้าน ซึ่งอยู่ในพื้นที่โครงการก็มีสิทธิที่จะชี้ได้ว่าข้อมูลไม่ใช่ เพราะมันมีกระบวนการเปึนระยะ ๆ ให้เขาเข้ามาได้ให้ข้อมูลอยู่แล้ว ท่านประธานบอกให้รีบสรุปได้แล้ว ถ้าอย่างนั้นก็ว่า ในเรื่องการติดตาม ตรวจสอบ ถ้าเผื่อจริง ๆ ถ้าไม่อยากให้หน่วยงานอนุญาตเปึนเจ้าหน้าที่ ดิฉันก็ขอรับไปว่าเราอาจจะต้องเขียนให้ชัดเจนว่าต้องเพิ่มเจ้าหน้าที่ของ สผ. ในการทํามอนิเตอร์ หรือติดตาม ตรวจสอบ แต่ถ้าในกรณีที่จําเปึนต้องมีคนนอกมาทํา คนนอกจะต้องเปึน เทิร์ด ปาร์ตีที่ได้รับการจดทะเบียนวิชาชีพเปึนการติดตาม ตรวจสอบ ซึ่งจะเกิดขึ้นด้วย ดิฉันขออนุญาตรายงานตรงนี้ก่อน ท่านสุพัฒน์สั้นที่สุด ๕ นาที เชิญค่ะ