สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๕๐ · ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๘

เกษมสันต์ จิณณวาโส หารือเรื่องร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ โดยแสดงความกังวลเกี่ยวกับการจัดตั้งกองทุนและบทบาทของกองทุนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และชี้ว่าในขณะนี้มีร่างทั้ง 3 ฉบับและยังมีปัญหาที่ต้องแก้ไข เช่น การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การแบ่งปันบทบาทระหว่างหน่วยงาน และการแก้ไขปัญหาการใช้น้ำในระยะยาว

นายเกษมสันต์ จิณณวาโส

กราบเรียนท่านประธานสภาที่เคารพครับ ผมขออนุญาตให้ความเห็นเกี่ยวกับตัวร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา พ.ศ. .... ที่ทางคณะกรรมาธิการนําเสนอ คือขณะนี้เรามีประเด็นที่เกี่ยวข้อ งกับเรื่องน้ํา อยู่ใน ๒ ลักษณะ ลักษณะคือเราอยากจะทําหน้าที่เปึนเรกูเลเตอร์ (Regulator) คือเปึน ตัวที่กําหนดในเรื่องนโยบาย ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้เหมือนกับเอารูปแบบของสํานักงาน ทรัพยากรน้ําแห่งชาติ เดิมที่เคยอยู่สํานักนายกรัฐมนตรีแล้วก็ได้ โอนย้ายมาเปลี่ยนรูป เปึนกรมทรัพยากรน้ําในปัจจุบันในสังกัดของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ประเด็นที่ผมอยากให้ความเห็นก็คือว่าในร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้เมื่อมันมีประเด็น ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องการจัดตั้งกองทุน เกี่ยวกับเรื่องการจัดเก็บค่าธรรมเนียมต่าง ๆ มันก็เปึน พ.ร.บ. ทางการเงิน เพราะฉะนั้นเรื่อง พ.ร.บ. ทางการเงินคงจะต้องพิจารณาไตร่ตรองให้ดี

โดยเฉพาะในร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ในประเด็นที่ ๒ มันเปึนการเสนอจัดตั้งองค์กรใหม่ ๒ องค์กร องค์กรที่ ๑ ก็คือ กนช. องค์กรที่ ๒ ก็คือกองทุนซึ่งเปึนส่วนราชการและเปึนนิติบุคคลภายใต้ การกํากับของ กนช. เราดูตรงนี้ บทบาทของกองทุนในมาตรา ๓๖ ถึงมาตรา ๓๙ หรือแม้แต่ มาตรา ๕๔ มาตรา ๕๕ ลองอ่านดู มาตรา ๕๔ มาตรา ๕๕ เปึนเรื่องของการบังคับ มาตรา ๓๖ ถึงมาตรา ๓๙ ก็เปึนเรื่องอํานาจหน้าที่และเรื่องขอบเขตซึ่งรวมไปถึงวัตถุประสงค์ คล้าย ๆ กับกองทุนน้ําบาดาล เพราะฉะนั้นการใช้จ่ายเงินต่าง ๆ นี้ก็เหมือนกับการเอาไปทํา ในเรื่องของรีเสิร์ช แอนด์ ดิเวลลอปเมนต์ (Research and Development) ค่อนข้างมาก เพราะฉะนั้นถ้าเกิดเราเปึนตัวเรกูเลเตอร์ ในบทบาทของเรกูเลเตอร์มันก็มีอีกแบบหนึ่งก็คือ เรื่องของการไปทําในเรื่องของคณะกรรมการลุ่มน้ํา ซึ่งเราก็มีอนุ กรรมการลุ่มน้ํา มีคณะกรรมการ ๒๕ ลุ่มน้ํา ซึ่งเปึนส่วนหนึ่งของคณะกรรมการทรัพยากรน้ําแห่งชาติ

ประเด็นที่ ๓ ที่อยากเรียนก็คือคณะกรรมการทรัพยากรน้ําแห่งชาติ ซึ่งท่านนายกรัฐมนตรีเปึนประธาน ในบริบทปัจจุบันเราก็ใช้องค์ประกอบซึ่งมีท่านรัฐมนตรี ของกระทรวงที่เกี่ยวข้องเข้ามา

แต่ในรูปแบบของร่าง พ.ร.บ. นี้ท่านเอานายกรัฐมนตรีแล้วก็ปลัดกระทรวง ตรงนี้ต่างหากคือ สิ่งที่ผมคิดว่ามันขาดความเชื่อมต่อ เรื่องน้ําเปึนบริบทที่สําคัญ ผมอยากให้ท่านลองกลับไปดู ขณะนี้เรามีร่าง พ.ร.บ. น้ําที่เสนอกันอยู่ ๓ ฉบับ ฉบับที่ ๑ ก็คือของกรมทรัพยากรน้ํา ฉบับที่ ๒ ก็คือที่ท่านเสนออยู่ในขณะนี้ ฉบับที่ ๓ ก็คือฉบับที่รัฐบาลมอบให้สํานักงาน คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติซึ่งเปึนหน่วยงานนโยบายทําอยู่ แล้วร่างฉบับนี้ก็สอดคล้องกับของกรมทรัพยากรน้ําซึ่งตัวร่างอยู่ในระหว่างการตรวจถ้อยคํา ของสํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ทีนี้หลายประเด็นที่ขัดกันอยู่ในเรื่องของ กองทุน เรื่องของคณะกรรมการ เรื่องบทบาทในเรื่องของนโยบาย ทีนี้ประเด็นก็คือว่าในเรื่อง โอเปอเรเตอร์ (Operator) คือหน่วยปฏิบัติเราทําอย่างไร เมื่อกี้ท่านประธานก็บอก เรามีหน่วยงานที่ทําเรื่องน้ํามาเยอะ ๒๐ กว่าหน่วยงาน ๓๐ หน่วยงาน ตอนนี้เรากําลังจะ เพิ่มใหม่อีก ๒ หน่วยงาน ผมเคยทํางานเกี่ยวกับเรื่องลุ่มน้ํามากับท่านสมัยผมอยู่สภาพัฒน์ แล้วก็มาเปึนอธิบดีกรมทรัพยากรน้ํา ผมก็ยังเห็นอยู่ว่าเราคงจะต้องชัดเจนว่าถ้าเราจะทํา เรื่องนโยบายก็เรื่องนโยบาย รูปแบบเดิมในนี้ไม่ได้บอกเลยว่าถ้าจะทําในฐานะที่เปึน เรกูเลเตอร์จะเปลี่ยนรูปแบบของกรมทรัพยากรน้ําเปึนเรกูเลเตอร์หรือเปล่า หรือเราจะ เปลี่ยนรูปแบบให้เปึนภาพรวมที่เปึนหน่วยงานนโยบายและมีหน่วยปฏิบัติอยู่ภายใต้กรอบ เดียวกัน ซึ่งหลายโมเดล (Model) ก็พยายามเสนอรูปแบบในลักษณะที่เปึนการจัดตั้ง ทบวงบ้าง เปึนกระทรวงบ้าง ผมคิดว่าตรงนี้เราน่าจะทําให้มันสะเด็ดน้ําสักหน่อย เพราะฉะนั้น ถ้าเราทําตรงนี้ได้ผมคิดว่าหลาย ๆ ประเด็นเราก็จะชัดเจนมาก แล้วที่สําคัญอยากฝาก กราบเรียนก็คือว่าที่อยู่ ที่สําคัญก็คือว่าถ้าร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ออกมาแล้วไปสังกัด สํานักนายกรัฐมนตรี ผมก็ไม่แน่ใจว่าเราจะแก้ปัญหาได้ตรงประเด็นไหม เพราะในระยะยาว สิ่งที่เราพยายามอยากจะเห็นการจัดการในเรื่องของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํานั้น เราต้องการ ๑. การบูรณาการ ๒. เราต้องการความชัดเจนระหว่างเรกูเลเตอร์กับโอเปอเรเตอร์ ๓. สิ่งที่เราอยากเห็นคือเรื่องความ สมดุลของการบริหารจัดการน้ําก็คือ วอเตอร์ บาลานซ์ แอกเคานท์ (Water balance account) หรือถ้าเปึนเรื่องของการใช้น้ําบาดาลก็คือเปึนเรื่อง ของคอนจังก์ทีฟ ยูส (Conjunctive use) เพราะฉะนั้นหลาย ๆ ส่วนทั้งองค์ประกอบ เรื่องกองทุน เรื่องการจัดเก็บโครงสร้างองค์กร หรือแม้แต่ตัวร่าง ผมอยากขอความกรุณา ท่านนิดหนึ่งช่วยกลับไปดูอีกสักทีเพื่อไม่ให้เกิดเปึนปัญหา แล้วที่สําคัญคือมันมีเรื่องที่เกี่ยวกับ

การเงิน จะเปึนร่างพระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการเงิน เพราะฉะนั้นในการเสนออาจจะ ยุ่งยากซับซ้อนสักหน่อย ขอบพระคุณมากครับ