ดุสิต เครืองาม เสนอแนวทางการปฏิรูปการบริหารและราคาพลังงาน โดยเสนอ 9 ข้อ รวมถึงการปรับปรุงโครงสร้างราคาพลังงานให้มีราคาเป็นธรรม ส่งเสริมพลังงานทดแทน และส่งเสริมการผลิตและจำหน่ายพลังงานทดแทน
กราบเรียนท่านประธาน สปท. ที่เคารพ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ กระผม ศาสตราจารย์ดุสิต เครืองาม จะขออนุญาตนำเสนอข้อมูล เกี่ยวกับแนวทางการดำเนินการปฏิรูปหรือที่เรียกว่า ฮาวทู (How-to) ในการที่จะทำให้ การขับเคลื่อนการปฏิรูปสามารถดําเนินการไปได้ตอบสนองแนวนโยบายของรัฐบาล และไปด้วยกัน ข้อ ๑ เปึ้นเรื่องแนวทางการปฏิรูปเรื่องโครงสร้างการบริหารและโครงสร้าง ราคาพลังงานให้เห็นเปึ้นรูปธรรมใน ๒ ป้ข้างหน้า เกี่ยวกับเรื่องโครงสร้างการบริหาร และโครงสร้างราคาพลังงานนั้นเรามีหัวข้อคำตอบอยู่ด้วยกันประมาณ ๖ ข้อด้วยกัน ข้อ ๑ เสนอให้ปรับปรุงแนวทางการปฏิบัติในการออกใบอนุญาตต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกิจการ
พลังงานให้สามารถออกใบอนุญาตได้รวดเร็วเบ็ดเสร็จในครั้งเดียว โดยที่หน่วยงานที่เปึนหลัก ในการดำเนินการออกใบอนุญาตนั้นก็อาทิเช่นคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือที่เรียกว่า กกพ. เราก็อยากจะให้มีวัน สตอป เซอร์วิส (One stop service) ที่สามารถ อำนวยความสะดวกในการลงทุนได้ ซึ่งจะทำให้เราได้พลังงานออกมาอย่างรวดเร็ว และกระชับ ข้อ ๒ เสนอให้มีการปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับ คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ หรือ กพช. ซึ่งอาจจะเสนอให้มีการเพิ่ม ผู้ทรงคุณวุฒิหรือตัวแทนจากภาคประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วมในการพิจารณาของ คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติในเรื่องต่าง ๆ ข้อ ๓ เสนอให้เร่งให้มีการจัดตั้ง ศูนย์ข้อมูลพลังงานแห่งชาติ ศูนย์ข้อมูลพลังงานแห่งชาตินั้นถือว่าเปึนสิ่งที่น่าจะช่วย ขับเคลื่อนทำให้แก้ปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ ในวงการพลังงานออกไปได้มาก อาทิเช่น ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการขุดเจาะป่โตรเลียม ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสัญญาสัมปทานป่โตรเลียม ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน หรือแม้แต่กระทั่งข้อมูล ที่เกี่ยวข้องกับรายละเอียดเกี่ยวกับสายส่งว่าพื้นที่อำเภอใด จังหวัดใดสายส่งมีจริงหรือไม่จริง เหล่านี้เปึนต้น ก็จะทำให้ได้ข้อมูลที่เปึ้นที่น่าเชื่อถือ
ทุกวันนี้ความขัดแย้งต่าง ๆ ด้านพลังงานมักจะมีต้นต่อมาจากความไม่ไว้วางใจในข้อมูล ด้านพลังงาน ถ้าเรามีข้อมูลหรือมีศูนย์ข้อมูลที่รวบรวมข้อมูลที่น่าเชื่อถือได้เปึนองค์กรอิสระ หรืออาจมีแม้กระทั่งพระราชบัญญัติของเขาเองก็น่าจะทำให้การขับเคลื่อนการปฏิรูป พลังงานหรือการบริหารกิจการพลังงานนั้นเดินหน้าไปได้ด้วยดีครับ ข้อ ๔ เสนอให้ทบทวน เกี่ยวกับการมอบหมายให้มีผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงพลังงานไปนั่งเปึนกรรมการ หรือที่เรียกว่าเปึนบอร์ด (Board) อยู่ในองค์กรของรัฐวิสาหกิจหรือบริษัท รัฐวิสาหกิจต่าง ๆ ว่ามีความเหมาะสมหรือไม่ เพียงใด ข้อ ๕ ปรับปรุงโครงสร้างราคาพลังงานให้มีราคา เปึ้นธรรม สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงทั้งทางตรงและทางอ้อม ข้อ ๖ ให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมใน การกำหนดนโยบายพลังงานและติดตามการดำเนินการ เรื่องนี้ก็จะช่วยแก้ปัญหา ความขัดแย้งต่าง ๆ เพราะที่ผ่านมานั้นนโยบายด้านพลังงานต่าง ๆ ก็มักจะออกมาจาก ฝ์ายบริหารหรือฝ์ายรัฐบาล แต่เพียงฝ์ายเดียว ก็น่าที่จะให้มีหน่วยงานหรือภาคต่าง ๆ เข้าไปมีส่วนร่วมในการเสนอข้อคิดเห็นในการออกนโยบายต่าง ๆ หัวข้อใหญ่ข้อที่ ๒ ครับ เรื่องพลังงานทดแทน เราเสนอให้เป่ดโอกาสให้ประชาชน ชุมชนท้องถิ่นได้มีส่วนร่วม ในการผลิตพลังงาน ใช้พลังงาน และจำหน่ายพลังงานได้อย่างทั่วถึง คือหมายความว่าผลิตที่ ไหนใช้ที่นั่น ขายที่นั่น ก็จะช่วยลดการสูญเสียในการที่จะต้องส่งพลังงานจากที่หนึ่งไปสู่ อีกที่หนึ่งได้ แล้วก็อยากจะให้สามารถ ใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยมีนโยบายทางภาครัฐสนับสนุนด้วยตามสมควร แนวทางการปฏิรูปพลังงานทดแทน ข้อ ๒ ก็คือส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจแก่ชุมชน เช่นจัดตั้งศูนย์เรียนรู้พลังงานทดแทน ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย คือถ้าเราส่งเสริมให้ประชาชนหรือชุมชนท้องถิ่นเขาผลิต พลังงาน ใช้พลังงาน จำหน่ายพลังงานไปแล้ว แต่ถ้ายังขาดองค์ความรู้ การเผยแพร่ต่าง ๆ นั้นก็อาจจะทำให้เกิดปัญหาตามมาได้ เพราะฉะนั้นศูนย์เรียนรู้ก็น่าจะมีบทบาทสำคัญ ข้อ ๓ การผลิตไฟฟัาจากขยะก็เปึนสิ่งที่ยังค้างคากันมาอยู่มากพอสมควร ทุกคนพูด เปึ้นเสียงเดียวกันว่าขยะนำมาผลิตไฟฟัาได้ แต่ขณะเดียวกันขยะก็มักจะถูกต่อต้าน จากชุมชนว่าไม่อยากให้มีโรงไฟฟัาขยะเข้ามาอยู่ในพื้นที่ของตนเอง เราก็จะเสนอว่า ให้กำหนดให้โรงไฟฟัาดังกล่าวจะก่อสร้างได้ต้องมีมาตรการที่เข้มข้นครับ ให้แน่ใจว่า ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทั้งทางด้านเสียง ด้านกลิ่น และมลพิษทางอากาศ และให้ประชาชนในท้องที่สามารถตรวจสอบความเปึนมาตรฐานของโรงไฟฟัาขยะ
เรื่องพลังงานทดแทน ข้อ ๔ ให้ดำเนินการให้มีการจัดซื้อไฟฟัา จากพลังงานทดแทน เปึ้นอันดับแรก ๆ ในราคาที่ไม่สูงกว่าก๊าซธรรมชาติเหลว นี่เรียกว่าท้าทายกั นถึงขั้นนี้ เลยนะครับว่าพลังงานทดแทนสามารถผลิตไฟฟัาได้ จากที่ผ่านมารัฐจะต้องอุ้ม จะต้อง มีการสนับสนุนรับซื้อไฟฟัาที่ผลิตจากพลังงานทดแทนในราคาพิเศษ มีคนบอกว่า จะไปกระทบต่อต้นทุนค่าไฟฟัา อย่างนั้นก็เอาแบบนี้ไหมล่ะครับว่าถ้าพลังงานทดแทน เอามาผลิตไฟฟั้าได้ แล้วเขาพิสูจน์แล้วว่าต้นทุนนั้นไม่สูงกว่าก๊าซธรรมชาติเหลวก็รับซื้อ ไปเลยแบบนี้เปึนต้น ข้อ ๕ ยกร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมพลังงานทดแทน ตรงนี้เราก็เคย เห็นกันแล้วว่าในประเทศไทยเราปัจจุบันยังไม่มี พ.ร.บ. พลังงานทดแทนเองโดยเฉพาะ ก็ถึงเวลาแล้วละครับที่น่าจะมี พ.ร.บ. พลังงานทดแทนขึ้นมา สุดท้ายข้อ ๖ ก็คือการส่งเสริม การวิจัยและพัฒนาพลังงานทดแทนครับ ต่อไปแนวทางปฏิรูปเรื่องที่ ๓ เรื่องกิจการไฟฟัา เสนอให้เร่งการก่อสร้างระบบสายส่งที่จะสามารถเชื่อมประเทศไทยทั้งประเทศเข้าด้วยกัน
เชื่อมประเทศไทยเข้ากับประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งเราเรียกว่าอาเซียน เพาเวอร์ กริด (ASEAN Power Grid) หรือว่าจีเอ็มเอส (GMS) นะครับ เกรตเตอร์ แม่โขง ซับรีเจียน เพาเวอร์ กริด (Greater Mekong Subregion Power Grid) เปึ้นต้น ให้แล้วเ สร็จโดยด่วนนะครับ เพื่อที่จะให้ประเทศไทยเราได้เปึนศูนย์กลางการซื้อขายและส่งผ่านไฟฟั้าในภูมิภาคนี้ครับ หรือที่ภาษาอังกฤษเขาเรียกว่าโลจิสติกส์ แอนด์ ซัพพลาย เช่น ฟอร์ เพาเวอร์ (Logistics and supply chain for power) ครับ ด้านไฟฟัานะครับ ข้อ ๒ ส่งเสริมให้สามารถผลิตและ ซื้อขายไฟฟัาได้อย่างเสรี ตรงนี้ก็คงเปึนทีละสเตป (Step) นะครับ ข้อ ๓ ปรับปรุง การบริหารกองทุนรอบโรงไฟฟัา ให้เม็ดเงินนั้นสามารถกลับเข้าไปสู่ชุมชนโดยเร็วที่สุด ทราบกันว่าเม็ดเงินที่รวบรวมมาจากโรงไฟฟัาที่อยู่ในชุมชนต่าง ๆ นั้นยังค้างอ ยู่มาก ที่ยังไม่สามารถกลับไปสู่ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ข้อ ๔ แนวทางการปฏิรูป เรื่องอนุรักษ์พลังงาน