สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๓๗ · ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๕๘

สืบพงศ์ ธรรมชาติ หารือเรื่องศิลปวัฒนธรรมไทยและความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม เช่น โบราณสถานและเอกสารทางวัฒนธรรม โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการจัดสรรงบประมาณเพื่อดูแลและอนุรักษ์มรดกเหล่านี้

รองศาสตราจารย์สืบพงศ์ ธรรมชาติ

ท่านประธานที่เคารพ ผม สมาชิก สภาปฏิรูปแห่งชาติ หมายเลข ๒๑๖ จากจังหวัดนครศรีธรรมราช เรื่องของศิลปวัฒนธรรมนั้น เป็นเรื่องที่สําคัญมาก ที่จริงก็คือหัวใจของความเป็นคนหรือมนุษย์นั่นเอง เพราะในการเป็นอยู่นั้น เราอยู่กับศิลปะและวัฒนธรรม หรือจะใช้คําว่า วัฒนธรรม ก็ได้ ซึ่งมีความหมายเหมือนกัน และเราใช้คําว่า ศิลปะและวัฒนธรรม และคําว่า วัฒนธรรม จนติดในประเทศเรา ถ้าจะแบ่งศิลปะ และวัฒนธรรมหรือจะใช้คําว่า วัฒนธรรม ถ้าแบ่งง่าย ๆ ที่สุดก็แบ่งเป็น ๒ อย่าง คือชีวิตวัฒนธรรม ซึ่งได้แก่พวกความเชื่อ ประเพณี ศาสนา อาหารการกิน การแต่งกาย เหล่านี้คือชีวิตวัฒนธรรม อีกอย่างหนึ่งก็เป็นศิลปวัฒนธรรม ซึ่งไม่มีคําว่า และ ศิลปวัฒนธรรม เฉย ๆ ที่ว่านี้ก็หมายถึง เรื่องของดนตรี เรื่องของบทร้อยกรอง ความไพเราะงดงามทั้งหลาย จิตรกรรม ประติมากรรม เหล่านี้เป็นต้นนะครับ แต่อย่างไรก็ตามก็ยังมีการแบ่งเป็นรูปธรรม ก็คือสิ่งที่มองเห็นด้วยตา และสิ่งที่มองไม่เห็นด้วยตา ซึ่งเรียกว่า อรูปธรรม แต่ทุกวันนี้ทางกระทรวงวัฒนธรรมก็แบ่ง ออกเป็นที่จับต้องได้ กับที่จับต้องไม่ได้ซึ่งก็เหมือนกันละครับ เรื่องของศิลปวัฒนธรรมนั้น เป็นเรื่องที่คนทุกกลุ่มชนมีครับ กลุ่มชนใดมีสิ่งนี้มากและเป็นสิ่งที่ใช้ประโยชน์ได้มาก แสดงว่ากลุ่มชนนั้นหรือคนในกลุ่มชนนั้นมีความเจริญรุ่งเรืองสูงหรือเป็นอารยชน แต่ถ้าไม่ค่อยมี หรือมีน้อยก็ถือว่าไม่เป็นอารยะชนมากพอ เพราะฉะนั้นชนชาติไทยเราได้คิดสิ่งเหล่านี้ เอาไว้มากมายครับ เรื่องศิลปวัฒนธรรมและวัฒนธรรม ไม่ว่าเรื่องอาหารการกินซึ่งมีสารพัด จะกินครับ เราไปต่างประเทศเรากินไม่ค่อยได้ แต่พอมาประเทศไทยเรากินได้ เพราะมี ของอร่อยให้เรากินตามที่บรรพชนเราได้คิดขึ้นมาหรือเป็นภูมิปัญญา เพราะฉะนั้นเราก็ควร จะได้รักษาสิ่งเหล่านี้ เรื่องของการแต่งกายวันนี้ผมปลื้มใจครับที่เห็นพี่น้องชาวไทย ในสภาปฏิรูปแห่งชาติแต่งชุดผ้าไทยกันหลายท่านทีเดียว ผู้ชายก็หลายท่าน ผู้หญิงก็หลายท่าน แล้วก็ถ่ายรูปเพื่อที่จะให้เห็นว่าเราแต่งผ้าไทย แต่อย่างไรก็ตามครับความเป็นผ้าไทย หรือชุดไทยนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งที่เป็นวัฒนธรรมที่ชี้ว่าเรามีเอกลักษณ์ของเรา แต่การแต่งกาย แบบตะวันตกที่เข้ามานั้นก็เป็นส่วนหนึ่งที่เรารับเข้ามา แล้วก็มีคุณค่าเช่นเดียวกัน ซึ่งเรา เลือกใช้ให้เหมาะสมกับเวลา อย่างนี้เรียกว่าการรู้จักใช้วัฒนธรรม สิ่งสําคัญที่เราควรจะได้ ดูแลให้มาก ในเรื่องศิลปวัฒนธรรมเรื่องหนึ่งขณะนี้ซึ่งดูแลกันน้อย ก็คือเรื่องของมรดก ทางวัฒนธรรม มรดกสําคัญนั้นก็คือมรดกทางด้านโบราณสถาน ซึ่งได้งบประมาณในการดูแล ค่อนข้างน้อย ยกตัวอย่างเฉพาะที่ผมประสบอยู่เองนะครับ โบราณสถานตุมปังซึ่งอยู่ ในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์เมื่อก่อนนั้นอยู่ใต้ดิน แต่ในที่สุด ๒๕๔๒ ผมเข้าไปรู้ว่ามี เพราะกรมศิลปากรได้สํารวจไว้ก็ได้ประสานของบประมาณจากกรมศิลปากรซึ่งในขณะนั้น ท่านผู้อํานวยการกองคือท่านสด แดงเอียด และได้ประสานโดยทําหนังสือจากท่านอธิการบดี ถึงอธิบดีกรมศิลปากร และในที่สุดท่านเห็นความสําคัญ ก็เลยได้ขุดแต่งออกมา และในที่สุด ก็ได้คําตอบว่าเป็นโบราณสถานสมัยพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ถ้าไม่ขุดแต่งคําตอบไม่ได้ครับ นี่คือสิ่งสําคัญ หรือที่อื่นก็เช่นเดียวกัน ที่เวียงกุมกามซึ่งจมอยู่ใต้ดินเมื่อก่อนก็ได้ขุดแต่งขึ้นมา เหล่านี้เป็นต้น เพราะฉะนั้นเรื่องของโบราณสถานเป็นเรื่องหนึ่งที่ทางกระทรวงวัฒนธรรม ควรจะได้ดําเนินการต่อ และเอกสารทั้งหมดที่กรรมาธิการช่วยกันคิด ช่วยกันเขียน ช่วยกันทํา ออกมานั้นค่อนข้างครอบคลุมและมีเนื้อหาสาระที่ควรจะได้ดําเนินการต่อไป สิ่งที่ควรจะได้มีเป็นอย่างยิ่งก็คือ ๑. กองทุนทางศิลปวัฒนธรรม เพราะเมื่อก่อนงบประมาณไม่มี ดังที่ผมได้กล่าวแล้วข้างต้น และผู้ที่อยู่ในตําแหน่งบริหารไม่ค่อยเห็นความสําคัญในเรื่องนี้ ที่จริงสําคัญมากครับโบราณสถาน นั่นคือตัวชี้ หลายประเทศบอกว่านี่คือหน้าตาของประเทศชาติ ไปไหน ไปโบราณสถาน ไปไหน ไปพิพิธภัณฑ์ นี่คือสิ่งที่แสดงออกถึงความเป็นไทย เพราะฉะนั้นประเทศไทยหรือบรรพชนไทยจะมีชื่อเสียงอย่างไรก็ดูตรงนี้ล่ะครับ นอกจากนั้น สิ่งที่ควรจะได้รับการพิจารณาและผ่านก็คือศิลปะและวัฒนธรรมแห่งชาติ ถ้าหากว่า ได้สมัชชาหน่วยนี้ขึ้นมาการทํางานต่าง ๆ ก็คงจะไปได้ลื่นไหล และทําให้ประเทศไทยเรา มีหน้ามีตาในเรื่องศิลปวัฒนธรรม ส่วนในเรื่องคําถามที่ดอกเตอร์ถวิลวดีได้ถามว่าในเรื่อง ของมูลค่านั้นน่าจะคิดให้น้อย ๆ หน่อย อันนั้นความจริงคือเป็นอย่างนั้นครับ จะคิดถึงคุณค่า มากกว่ามูลค่า ส่วนมูลค่าต้องตามหลังคุณค่าครับ ขอบคุณท่านประธานครับ