ท่านประธานที่เคารพ สมาชิก สปช. ก่อนอื่นผมขอบคุณสมาชิกที่ได้อภิปรายให้ข้อแนะนำที่เป็นประโยชน์กับคณะกรรมาธิการ ปฏิรูปการสื่อสารมวลชนและเทคโนโลยีสารสนเทศและวงการสื่อมวลชนของประเทศไทย นะครับ ก่อนที่จะสรุปผมคิดว่าสมาชิกที่อภิปรายทั้ง ๑๖ คน และไม่อภิปรายนะครับ ล้วนแต่ มีความคิดเห็นของตัวเองนะครับ กรรมาธิการยินดีที่จะรับฟังความคิดเห็นเหมือนประชาชน ส่งข้อมูลมาให้เราจำนวนมากว่าจะปฏิรูปสื่ออย่างไรที่จะให้ประชาชนหรือสังคมได้ประโยชน์ กรรมาธิการปฏิรูปสื่อก็ยินดีที่จะรับข้อมูลของสมาชิก สปช. ทุกคนที่จะช่วยกันแนะนำให้ การปฏิรูปสื่อครั้งนี้เดินไปข้างหน้าได้สำเร็จนะครับ ก่อนอื่นผมยืนยันคำพูดของคุณมานิจ สุขสมจิตรนะครับ ว่าสื่อมวลชนไม่ใช่ฐานันดรที่ ๔ นะครับ เราเป็นพลเมืองธรรมดา แต่ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนในการส่งผ่านข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องรอบด้านเพื่อรักษา ผลประโยชน์สาธารณะแล้วก็อยู่บนความรับผิดชอบต่อสังคมนะครับ เราไม่ต้องการฐานะ พิเศษไปมากกว่าการเป็นพลเมืองไทยธรรมดานะครับ

สำหรับประเด็นที่สมาชิก สปช. ได้พูดผมสรุปแล้วก็รับไปทำต่อนะครับ มีการพูดเรื่องสหภาพแรงงานกลางสื่อมวลชนนะครับ อันนี้เป็นเรื่องยากมากตามที่ คุณอลงกรณ์ พลบุตร พูดไว้นะครับ เราพยายามให้นักข่าวรวมตัวเป็นสหภาพ วันนี้สหภาพ แรงงานกลางที่มีอยู่ คือของบางกอก โพสต์ของเครือเนชั่น แล้วก็ของ อ.ส.ม.ท. สื่ออื่น ๆ ไม่มีเลยนะครับ สมาคมนักข่าวได้ก่อตั้งสหภาพแรงงานกลางสื่อมวลชนในสมาคมนักข่าว เพื่อเอาสื่อทุกสังกัดมารวมกัน ก็ยังไม่มีใครกล้ามาสมัครเป็นสมาชิก กล้านะครับ เป็นสมาชิก เพื่อปกป้องสิทธิเสรีภาพ เพราะฉะนั้นเรื่องที่ใหญ่ที่สุดของสื่อมวลชนนอกจากเราต้องปกป้อง เสรีภาพของสื่อมวลชน ความเป็นอิสระของสื่อมวลชนคือความกล้ากบฏของสื่อมวลชน ความกล้าหรือความเป็นอิสระนี่ก็สำคัญมาก สหภาพแรงงานกลางสื่อมวลชนวันนี้อยู่ที่สมาคม นักข่าวนะครับ กำลังรอเพื่อนร่วมวิชาชีพทุกสื่อทุกประเภทไปสมัครเป็นสมาชิกนะครับ มีการพูดเรื่องสื่อต้องทำหน้าที่เพื่อรักษาผลประโยชน์ประเทศชาติ ผมคิดว่าประเด็นนี้ทุกคน เห็นตรงกันนะครับ มีการพูดเรื่องสมัชชาคุณธรรมเข้ามามีส่วนร่วมในการกำกับสื่อ เราบอก กำกับกันเองโดยองค์กรสื่อ องค์กรวิชาชีพสื่อ องค์กรที่มีกฎหมายรองรับ มีสมาชิกเสนอว่า ควรคิดถึงสมัชชาคุณธรรมที่อยู่ในร่างรัฐธรรมนูญร่างแรกของรัฐธรรมนูญ มีการพูดเรื่องการใช้ สื่อภาพยนตร์ในการสร้างคน สร้างชาติ อันนี้เป็นประเด็นสำคัญที่เราจะรับไปคิดต่อ เพราะว่า ในกรรมาธิการชุดปฏิรูปสื่อได้พูดเรื่องการมีกองทุนผลิตสื่อสร้างสรรค์ สร้างสรรค์ให้กับสังคม แต่ว่าคนที่คิดในทางสร้างสรรค์แบบนี้อยู่ไม่ได้เมื่อแข่งขันกับธุรกิจหรือจำเป็นต้องลงทุน เราจะตั้งอนุกรรมาธิการขึ้นมาชุดหนึ่งนะครับ มีอาจารย์สุกัญญา สุดบรรทัด จะทำหน้าที่ ในการศึกษาและจะเอาเรื่องนี้เข้ามาศึกษาต่อว่าเราจะสร้างหนังสั้น ภาพยนตร์สั้นอย่างไร ที่ช่วยสร้างคน สร้างชาติให้ได้ตามที่สมาชิกคาดหวังนะครับ พ.ร.บ. ภาพยนตร์มีอยู่แล้ว เพียงพอไหม ก็อาจจะต้องหยิบขึ้นมาดูให้มากขึ้น มีการพูดเรื่องการปกป้องข้อมูลที่เป็นพิษ มาจากต่างประเทศหรือมาจากภายนอกเพื่อปกป้องเยาวชนหรือเด็กของเรานะครับ อันนี้เป็น เรื่องดีมาก ปัจจุบันเรามี พ.ร.บ. ความผิดว่าด้วยคอมพิวเตอร์และกำลังมีการแก้ไข ล่าสุดมี พ.ร.บ. สื่อลามกอนาจารสำหรับเด็กและเยาวชนนะครับ จะเห็นได้ว่าสังคมไทยมีเป้าหมาย ชัดเจนที่จะปกป้องเด็กและเยาวชนจากสื่อลามก อันนี้ต้องขอบคุณสมาชิกนะครับ แล้วก็ยินดี รับข้อมูลของสมาชิก สปช. คุณเทียนชัยมาศึกษา แล้วก็มาทำให้เป็นรูปธรรมต่อไปนะครับ มีการพูดเรื่องสื่อถูกครอบงำจากรัฐ การกำกับกันเองเป็นไปได้ไหม อันนี้เราก็พูดไว้เยอะแล้วนะครับ มีการพูดเรื่องข้อมูลที่ไม่จริงในโซเชียล มีเดียทั้งหลายนะครับ จะมีกลไกอะไรจัดการ สิ่งที่ กรรมาธิการคิดกันมากเรื่องนี้ เพราะมันมีเส้นแบ่งบาง ๆ ก็คือเสรีภาพในการแสดงออกของ ประชาชน ถ้าเราไปทำมากไปกระทบเสรีภาพในการแสดงออกของประชาชน สิ่งหนึ่งที่ทำได้และ ต้องทำและต้องร่วมกันทำคือการรู้เท่าทันสื่อ กรรมาธิการปฏิรูปการสื่อสารมวลชนและ เทคโนโลยีสารสนเทศให้ความสำคัญกับประชาชนในการรู้เท่าทันสื่อก่อนกดแชร์ กดไลค์ (Like) ต้องรู้ ต้องอ่าน ไม่ใช่เห็นปั๊บกดเลย สิ่งเหล่านี้ต้องทำให้เกิดขึ้น แล้วก็สมาคมผู้ผลิต สื่อออนไลน์ซึ่งอยู่ในเครือข่ายวิชาชีพก็ได้วางแนวปฏิบัติในเรื่องนี้ว่าจะทำอย่างไรให้มี ความรับผิดชอบต่อจริยธรรมของคนใช้สื่อออนไลน์หรือการแสดงออกบนสื่อออนไลน์นะครับ อันนี้ก็ต้องเป็นมาตรการทางสังคมที่ต้องช่วยกันรณรงค์ก่อนกดไลค์ กดแชร์ ต้องรู้เท่าทันสื่อ ไม่ใช่คุณกดอะไร ล่าสุดมีการฟ้องร้องกันแล้วนะครับ สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์รวมตัวกัน ฟ้องร้องคนที่ก๊อบปีข่าว ละเมิดลิขสิทธิ์ในการใช้ข้อมูลข่าวสาร เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้จะเกิด มากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อประชาชนรู้เท่าทันสื่อนะครับ มีการพูดเรื่องสื่อท้องถิ่น ศักดิ์ศรีสื่อมวลชน ท้องถิ่น มีการพูดเรื่องสภาวิชาชีพของสื่อท้องถิ่นที่ต้องส่งเสริมให้เกิดการกำกับกันเอง ทางด้านจริยธรรม อันนี้กรรมาธิการเองก็ได้ไปรับฟังความเห็นที่จังหวัดอุบลราชธานี ที่จังหวัดเชียงใหม่ ที่จังหวัดสงขลา สื่อมวลชนในท้องถิ่นพวกเขาก็คือสื่อมวลชน พวกเราไป เจอสื่อมวลชนจำนวนมาก ทุกคนอ้างว่าตัวเองเป็นสื่อมวลชนแต่ดูเหมือนจะห่างไกล จากส่วนกลางไป เราจะทำอย่างไรที่จะไปลงส่งเสริม มีการส่งเสริม มีการส่งเสริมให้พวกเขา รวมตัวกัน ส่งเสริมให้เขากำกับกันเองด้านจริยธรรม อยู่ในส่วนกลางอย่างเดียวเอื้อมมือไปไม่ถึง เรามีสื่ออยู่ทั่วประเทศเยอะมาก อันนี้จะทำอย่างไร กลไกเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้อย่างไร กรรมาธิการปฏิรูปการสื่อสารมวลชนและเทคโนโลยีสารสนเทศซึ่งชุดของคุณวสันต์ ซึ่งตั้ง อนุกรรมาธิการอยู่แล้วก็จะนำไปคิดต่อนะครับ มีการพูดเรื่องพื้นที่สาธารณะบนสื่อมวลชนน้อยลงไป อันนี้เป็นเรื่องจริงและเป็นเรื่องที่กรรมาธิการตระหนักมากเพราะว่ามีพันธกิจหนึ่งเราต้องเพิ่ม พื้นที่สาธารณะสำหรับการแลกเปลี่ยนส่งผ่านข้อมูลข่าวสารของประชาชนบนสื่อมวลชน ให้เพิ่มขึ้น มีการแยกแยะกลุ่มผู้บริโภคสื่ออย่างชัดเจน ความคิดเห็นของอาจารย์ชาติชาย มีประโยชน์มากนะครับ เราจะจัดดุลความสัมพันธ์ของกลุ่มผู้บริโภคสื่อต่าง ๆ แล้วก็วางกลไก เหล่านี้อย่างไร แต่ว่าเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายในทางปฏิบัติ เพราะว่าประชาชนเองก็คิดว่าตัวเอง ก็มีเสรีภาพที่จะรับรู้ข้อมูลข่าวสาร แต่ทำอย่างไรให้รู้เท่าทันสื่อนะครับ ดุลยภาพระหว่างรัฐ สื่อมวลชน ประชาชนและผู้บริโภค การแยกแยะผู้บริโภคให้ชัดเจน การคุ้มครองผู้บริโภคสื่อ ที่ถูกสื่อละเมิด โดยเฉพาะด้านสินค้าโฆษณา กรรมาธิการปฏิรูปสื่อเองก็ให้ความสำคัญแล้วก็ กรรมาธิการคุ้มครองผู้บริโภคเองก็ได้ศึกษาเรื่องนี้เป็นการเฉพาะว่าเราจะมีกลไกอะไรที่จะ คุ้มครองผู้บริโภคสื่อไม่ให้ผู้บริโภคสื่อถูกละเมิดแล้วก็เอาเปรียบในเรื่องสินค้าบริการทั้งหลาย ทั้งแหล่ มีการพูดเรื่องคิวอาร์ โคด เรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องที่กรรมาธิการปฏิรูปสื่อจะได้นำไปคิด แล้วก็ต่อยอดให้เป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น เรายังมีเวลาไม่กี่เดือนที่จะทำเรื่องเหล่านี้ต่อนะครับ แล้วก็ กรรมาธิการปฏิรูปสื่อได้ตั้งอนุเพื่อรองรับกรอบความคิดเหล่านี้นะครับ อนุชุดหนึ่งก็คือ องค์กรวิชาชีพสื่อมีคุณวสันต์ ภัยหลีกลี้ เป็นประธาน กำลังทำอยู่ ชุดอาจารย์พนากำลังศึกษา เรื่ององค์กรกำกับทั้งหมดนะครับ เขาตั้งอนุชุดใหม่ขึ้นมา ลงรูปธรรมเลยว่าจะทำอย่างไร จะปฏิรูป กสทช. อย่างไร ชุดอาจารย์สุกัญญาจะสร้างสื่อสร้างสรรค์ สื่อทางเลือก สื่อชุมชน เพิ่มพื้นที่สื่อสาธารณะได้ด้วยวิธีการไหน อย่างไร นี่คือทิศทางของกรรมาธิการปฏิรูป การสื่อสารมวลชนและเทคโนโลยีสารสนเทศ ผมจึงอยากเชิญชวนสมาชิก สปช. ประชาชน แล้วก็พี่น้องสื่อมวลชนของเราเข้ามาร่วมกับกระบวนการปฏิรูปสื่อเพื่อทำให้สื่อสารมวลชน เป็นของประชาชน สื่อสารข้อมูลเพื่อประโยชน์สาธารณะ แล้วก็ของประชาชนนะครับ ผมขอบคุณท่านประธานนะครับ