ทองฉัตร นำเสนอกรอบปฏิรูประบบพลังงาน

กราบเรียน ท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติและท่านสมาชิก สปช. ที่เคารพ กระผม นายทองฉัตร หงศ์ลดารมภ์ ประธานคณะกรรมาธิการปฏิรูปพลังงาน ขอเรียนเสนอรายงานเรื่องกรอบ หลักการ หรือคอนเซ็พชวล ดีไซน์ (Conceptual design) ของการปฏิรูประบบพลังงาน ท่านประธานครับ ตั้งแต่มีการผลิตและใช้ก๊าซธรรมชาติจากแหล่งปิโตรเลียมในอ่าวไทย เมื่อปี ๒๕๒๔ ประชาชนได้มีพลังงานใช้อย่างทั่วถึงไม่ขาดแคลนตลอดมา แต่จากการใช้ ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าในสัดส่วนที่สูงมากถึง ๗๐ เปอร์เซ็นต์ ทำให้ ก๊าซธรรมชาติที่ผลิตได้ในประเทศมีไม่พอใช้ ต้องนำเข้าจากประเทศพม่าและในรูปแบบของ ก๊าซธรรมชาติเหลวหรือแอลเอ็นจี (LNG) ทั้งนี้ปริมาณการผลิตและสำรองก๊าซธรรมชาติ ในอ่าวไทยมีแนวโน้มลดลงมาก ในขณะที่ความต้องการใช้มีเพิ่มขึ้นตลอดทำให้จะต้องนำเข้า แอลเอ็นจีเพิ่มมากขึ้น และจากการที่แอลเอ็นจีมีราคาแพงกว่าราคาก๊าซจากอ่าวไทยเกือบ เท่าตัวส่งผลให้ต้นทุนและราคาไฟฟ้าแพงขึ้นอีก ๕๐ เปอร์เซ็นต์จากปัจจุบัน แต่การใช้ก๊าซใน การผลิตไฟฟ้าในสัดส่วนที่สูงมากเกินกว่าความเหมาะสม และการที่สังคมไม่ยอมรับการใช้ ถ่านหินหรือนิวเคลียร์ (Nuclear) ได้ส่งผลต่อความมั่นคงในกรณีที่แอลเอ็นจีเกิดขาดแคลน หรือมีราคาสูงมาก

อีกประการหนึ่ง รัฐบาลที่ผ่าน ๆ มาได้ใช้นโยบายประชานิยมบิดเบือน โครงสร้างราคาด้วยการอุดหนุนราคาเชื้อเพลิงข้ามประเภททำให้ราคาน้ำมันและเชื้อเพลิง ไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง โดยมีราคาถูกหรือแพงขัดกับความเป็นจริงมาก เช่น ราคาดีเซล (Diesel) ไม่เกินลิตรละ ๓๐ บาท แต่เบนซิน (Benzene) ๙๕ มีราคาสูงถึง ๒ ลิตร ๑๐๐ บาท

ท่านสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติครับ สาเหตุหลักของปัญหาของระบบ พลังงานที่ได้กล่าวมานี้ มาจากการที่รัฐบาลและผู้บริหารระดับสูงเป็นผู้กำหนดนโยบายแบบ ท็อป ดาวน์ (Top down) ทำให้ประชาชนผู้บริโภคและผู้ประกอบการถูกจำกัดบทบาท ให้เป็นผู้ปฏิบัติตามซึ่งส่งผลกระทบต่อประสิทธิผลของนโยบายและความมั่นคงของระบบ นอกจากนี้รัฐยังกำหนดราคาพลังงานเกือบทุกชนิดทำให้ผู้ประกอบการขาดอิสระในการ ดำเนินการและราคาไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงที่เกิดจากการแข่งขันเสรี ซึ่งกระทบต่อ ประสิทธิภาพของการผลิต ต้นทุนและราคาในที่สุด การใช้นโยบายประชานิยมอุดหนุนราคา ทำให้ไม่เกิดการประหยัด ส่งผลให้การใช้และการจัดหาพลังงานทั้งระบบไม่สอดคล้องกัน ซึ่งกระทบต่อประสิทธิภาพและการอนุรักษ์พลังงานโดยรวม

ท่านประธานครับ จากวิสัยทัศน์อนาคตในประเทศไทยของสภาปฏิรูป แห่งชาติ คณะกรรมาธิการปฏิรูปพลังงานได้ออกแบบวิสัยทัศน์อนาคตระบบพลังงาน ที่สอดคล้องกันบนพื้นฐานของการมีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และเชื่อมโยงกันทุกภาคส่วน ภายใต้หลักการความมั่นคงที่มีแหล่งพลังงานหลากหลาย ไม่ขาดแคลน มีสำรอง ความมั่งคั่ง ด้วยการมีพลังงานพอเพียงใช้ แข่งขันได้ โดยมีประชาชนเป็นทั้งผู้ใช้ ผู้ผลิต และจำหน่าย พลังงาน ความยั่งยืนด้วยความเสมอภาค โปร่งใส น่าเชื่อถือ แล้วรักษาสิ่งแวดล้อม โดยการ มีส่วนร่วมของประชาชน ผู้บริโภคและผู้ประกอบการ ทั้งนี้กรอบความคิดรวบยอดในการปฏิรูประบบพลังงาน เป็นการเพิ่มบทบาทของ ภาคประชาชน ผู้บริโภคและผู้ประกอบการ และการส่งเสริมให้มีการแข่งขันเสรีที่เป็นธรรม ด้วยการเอื้อให้ภาคประชาชน ผู้บริโภคและผู้ประกอบการมีบทบาทและส่วนร่วมในการ กำหนดนโยบาย และติดตาม ตรวจสอบ กำกับการดำเนินนโยบาย สนับสนุนให้ประชาชน และชุมชนเป็นทั้งผู้ใช้ ผู้ผลิต และจำหน่ายพลังงานและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์พลังงาน และรักษาสิ่งแวดล้อม มีราคาที่เป็นธรรม และไม่มีการอุดหนุนราคาข้ามประเภท

กรอบหลักที่คณะกรรมาธิการปฏิรูปพลังงานจะใช้ในการออกแบบวิธีการและ กระบวนการปฏิรูป หรือโพรเซส แอนด์ ออร์แกไนเซชัน ดีไซน์ (Process and organization design) ในลำดับต่อไปนั้นประกอบด้วย

การลดและกำกับกิจการที่มีการผูกขาด ส่งเสริมให้มีการค้าเสรีและการ แข่งขันอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นธรรม

การผลิตพลังงานจากแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ พลังงานหมุนเวียน และพลังงานชีวภาพได้อย่างเต็มศักยภาพ

การมีโครงสร้างการผลิตและสำรองพลังงานที่มีประสิทธิภาพเพื่อความมั่นคง และมีพอใช้ตามต้องการ

การส่งเสริมบทบาทของประชาชนและชุมชนให้เป็นทั้งผู้ใช้ ผู้ผลิต และจำหน่ายพลังงาน รวมทั้งมีระบบช่วยเหลือสังคม

การที่ทุกภาคส่วนเข้าถึงข้อมูลด้านพลังงานได้เท่าเทียมกันและมีบทบาท ในการกำกับความโปร่งใสในกิจการพลังงาน และการที่ประชาชน ชุมชน ผู้บริโภค และผู้ประกอบการ มีบทบาทและส่วนร่วมในการรักษาสิ่งแวดล้อมและอนุรักษ์พลังงาน

ซึ่งทั้งหมดนี้จะสัมฤทธิผลให้ระบบพลังงานมีประสิทธิภาพเป็นธรรม และสามารถเชื่อมโยงทุกภาคส่วนได้ ก็ด้วยการสนับสนุนให้ประชาชนมีสิทธิและมีส่วนร่วม ในการกำหนดนโยบายพลังงาน รวมทั้งการติดตาม ตรวจสอบ กำกับ การดำเนินนโยบายของรัฐ

ท่านประธานและสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติที่เคารพครับ การนำเสนอ รายงานเรื่องกรอบหลักการของการปฏิรูประบบพลังงานในวันนี้ ก็เพื่อให้ท่านได้พิจารณา และเสนอแนะข้อคิดเห็นเพื่อให้การออกแบบวิธีการและกระบวนการปฏิรูปของ คณะกรรมาธิการปฏิรูปพลังงานได้มีความสมบูรณ์และเกิดผลในทางปฏิบัติได้อย่างเป็น รูปธรรมต่อไป ทั้งนี้ ผมขออนุญาตท่านประธานให้ประธานคณะอนุกรรมาธิการทั้ง ๔ คณะ ได้เป็นผู้นำเสนอกรอบปฏิรูปในแต่ละประเด็นที่ท่านรับผิดชอบดังนี้ครับ ท่านแรก คุณมนูญ ศิริวรรณ ในประเด็นการปฏิรูปโครงสร้างราคาเชื้อเพลิง คุณอัญชลี ชวนิชย์ ด้านโครงสร้างระบบบริหารจัดการและกำกับกิจการพลังงาน คุณวิบูลย์ คูหิรัญ ในประเด็น การปฏิรูปกิจการไฟฟ้า และคุณอลงกรณ์ พลบุตร ด้านพลังงานทดแทนและประสิทธิภาพ การใช้พลังงาน ขอบคุณครับท่านประธาน