สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๓๓ · ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๘

ธีรศักดิ์ พานิชวิทย์ หารือเรื่องการปฏิรูปโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดิน โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการกระจายอำนาจให้กับท้องถิ่น เพื่อให้ราชการส่วนภูมิภาคมีพละกำลังในการบริหารงานและตอบสนองความต้องการของประชาชน โดยเฉพาะการกำหนดสัดส่วนภารกิจให้เหมาะสมกับบริบทและโครงสร้างทางภูมิสังคม เพื่อส่งเสริมการเติบโตและพัฒนาในระดับพื้นที่

นายธีรศักดิ์ พานิชวิทย์

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ผม ธีรศักดิ์ พานิชวิทย์ ท่านประธานครับ คงมีไม่กี่ประเด็นที่ผมจะนําเรียนไปยังท่านคณะกรรมาธิการ ปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดิน สิ่งที่ผมอยากนําเรียนผ่านท่านประธาน ผมเห็นด้วย แล้วก็ต้องกราบขอบพระคุณคณะกรรมาธิการเป็นอย่างสูงที่ได้จัดทําแนวทางการปฏิรูป สิ่งที่ผมกําลังมองเห็นภาพในอนาคตของประเทศ นั่นก็คือโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดิน ได้ปรับเปลี่ยน สิ่งที่เรายังมีความต้องการอย่างมากคือทําอย่างไรให้ราชการส่วนกลางนั้น มีขนาดที่มีภารกิจลดลง แล้วก็คงเหลือภารกิจที่สําคัญในเรื่องของการสร้างความมั่นคง ทางด้านเศรษฐกิจ สังคมและการต่างประเทศ

ส่วนที่ ๒ ที่ผมอยากจะมีมุมมองไปยังท่านคณะกรรมาธิการ คงเป็นประเด็น เกี่ยวกับเรื่องการปฏิรูปโครงสร้างงานราชการส่วนภูมิภาค เราต้องยอมรับความจริงว่า ราชการส่วนภูมิภาคนั้นมีความจําเป็นต่อการบริหารงานบ้านเมืองในระดับจังหวัด อําเภอ ตําบล หมู่บ้าน แต่สิ่งหนึ่งซึ่งมีมาโดยตลอดเราก็ต้องยอมรับว่าราชการส่วนกลางนั้นมิได้ ไปส่งเสริมให้ราชการส่วนภูมิภาคนั้นมีพละกําลังที่จะขับเคลื่อนภารกิจในการดูแลทุกข์สุข ของพี่น้องประชาชน เป็นเหตุให้มีนิยามที่มีการพูดคุยกันมากว่าถึงเวลาแล้วราชการส่วนกลางต้อง กระจายอํานาจให้กับท้องถิ่น แต่การกระจายอํานาจให้กับท้องถิ่นนั้นไม่ได้เป็นคําตอบของ การปฏิรูปประเทศไทย การปฏิรูปประเทศไทยนั้นคือการกระจายอํานาจราชการส่วนกลาง และมอบอํานาจให้กับราชการส่วนภูมิภาคให้มีศักยภาพสูงสุดในการที่จะบริหารงาน บ้านเมืองระดับอําเภอ จังหวัดหรือหมู่บ้าน ตําบล เราไม่ต้องการให้ปัญหาพี่น้องประชาชน ต้องมาออกันอยู่ที่กรุงเทพฯ มีการประท้วงกันอย่างมากมาย

ดังนั้นการปฏิรูปประเด็นที่ ๑ ซึ่งผมอยากจะนําเสนอว่า ควรจะหยิบเป็น สาระหลักในการปฏิรูปก็คือว่าทําอย่างไรให้ราชการส่วนภูมิภาคนั้นได้รับการมอบอํานาจ มากที่สุด ที่ไปตอบสนองกับความต้องการของพี่น้องประชาชนในระดับจังหวัด

ประเด็นที่ ๒ คือการกระจายอํานาจราชการส่วนกลางให้กับท้องถิ่น ก็เป็นเรื่องสําคัญที่จะต้องปฏิรูป แต่สิ่งสําคัญที่สุดในการปฏิรูปราชการส่วนท้องถิ่นนั้น ไม่ได้บอกว่าเป็นการกระจายอํานาจโดยที่ไม่ได้มองว่าภารกิจนั้นสอดคล้องกับบริบท การปฏิบัติหน้าที่ของท้องถิ่นหรือไม่ ปัจจุบันการปฏิรูปนั้นต้องยอมรับความจริงครับ ท่านประธานว่ามีการกระจายอํานาจจริงมากมายเลย แต่สิ่งสําคัญที่สุดก็คือภารกิจที่ท้องถิ่น ได้รับนั้นไม่สามารถไปเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชนได้ นี่คือเป็นประเด็นสําคัญ ดังนั้นการปฏิรูปในอนาคตนั้น ความจําเป็นก็คือว่าทําอย่างไรให้ภารกิจเหล่านั้นเป็นภารกิจ ที่สอดคล้องแล้วก็ไปยกระดับคุณภาพชีวิตพี่น้องประชาชนในระดับพื้นที่ได้อย่างแท้จริง ดังนั้นการปฏิรูปโครงสร้างราชการท้องถิ่นนั้นมีความจําเป็นที่จะต้องศึกษาในเรื่องของขนาด รูปแบบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ความสามารถขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

สําหรับประเด็นสุดท้ายที่ผมจะนําเรียนก็คือว่าวันนี้เรามีภารกิจที่เรามองเห็น อย่างชัดเจนก็คือว่ามีราชการส่วนกลางไปอยู่ในราชการส่วนภูมิภาคมากมายเลย ต้องยอมรับ ครับวันนี้การเติบโตของราชการส่วนกลางนั้นไม่ได้บอกว่าเล็กลง แต่ใหญ่ขึ้น ไม่ได้ใหญ่อยู่ที่ ส่วนกลางครับ ไปเติบโตที่ภูมิภาคเพิ่มขึ้น สิ่งเหล่านี้ผมกําลังมองว่าการจัดวางราชการ ส่วนกลางที่อยู่ในพื้นที่จังหวัดนั้น จําเป็นต้องกระจาย ๒ ภารกิจใหญ่ ๆ ภารกิจที่ ๑ คือ กระจายให้ภูมิภาคทําหน้าที่ในเรื่องของความเชื่อมโยงยุทธศาสตร์การพัฒนาชาติ

ประการที่ ๒ ก็คือทําอย่างไรให้ภารกิจส่วนกลางที่อยู่ในระดับจังหวัดนั้น ให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในรูปแบบของโครงการและกิจกรรมในเรื่องของการ จัดบริการสาธารณะ ถ้าท่านไม่กระจายตรงนี้ผมบอกได้เลยว่าในอนาคตราชการส่วนภูมิภาค จะไม่ได้เล็กลง แต่กลายเป็นว่าท่านจะไปทําเรื่องภารกิจของท้องถิ่นที่เพิ่มขึ้นโดยที่ท่านไม่ได้ ไปลดสัดส่วนของส่วนกลางลง นั่นก็คือไปทําภารกิจที่มันทับซ้อนขึ้นมาอีก จะเป็นภารกิจที่ ทับซ้อนขึ้นมาอีก ดังนั้นจึงมีความจําเป็นครับท่านประธานว่า การกระจายอํานาจในครั้งนี้ไม่ ว่าจะเป็นการปฏิรูประบบราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคหรือส่วนท้องถิ่น ความจําเป็นก็คือ ว่าการกําหนดสัดส่วน ความเหมาะสม ภารกิจความเชื่อมโยงนั้นให้เป็นไปตามบริบท โครงสร้างทางกายภาพ ทางภูมิสังคมของพี่น้องประชาชนครับ ก็ขออนุญาตนําเรียน แล้วก็หากสิ่งที่ผมได้อภิปรายพอที่จะเป็นประโยชน์ต่อท่านคณะกรรมาธิการ ก็ขออนุญาตให้ ท่านคณะกรรมาธิการได้นําไปใช้ประโยชน์ครับ ขอบคุณครับ