กราบเรียนท่านประธาน สมาชิก สภาปฏิรูปแห่งชาติ คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ และท่านสมาชิกที่มีเกียรติทุกท่าน ดิฉัน นางกูไซหม๊ะวันซาฟีหน๊ะ มนูญทวี สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ หมายเลข ๐๑๓ จากจังหวัดยะลา ดิฉันขอแสดงความคิดเห็นและเติมเต็มการร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้ และดิฉัน ขอชื่นชมการร่างรัฐธรรมนูญโดยรวม และขอเป็นกำลังใจให้คณะกรรมาธิการยกร่าง รัฐธรรมนูญและสมาชิกสภาปฏิรูปทุกท่านที่เสียสละเพื่อชาติทุก ๆ ท่าน ดิฉันขออภิปราย ภาค ๔ การปฏิรูปและการสร้างความปรองดอง หมวด ๒ การปฏิรูปเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเป็นธรรม มีอยู่ ๒ ส่วน ส่วนที่ ๑ มีการจัดตั้งสภาขับเคลื่อนปฏิรูปประเทศ และคณะกรรมการยุทธศาสตร์การปฏิรูปแห่งชาติ มาตรา ๒๗๙ แล้วก็มาตรา ๒๘๐ ดิฉัน เห็นด้วยที่สมาชิกไม่ใช่การสืบทอดอำนาจ แต่ดิฉันเห็นว่าเป็นการดูแลรักษาผลประโยชน์ ของชาติบ้านเมือง เป็นกลไกตัวเชื่อมเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญในการปฏิรูปครั้งนี้ กับการปฏิบัติ ของทุกภาคส่วน ทุกภาคส่วน เช่น ภาครัฐสภา คณะรัฐมนตรี หน่วยงานของรัฐ และที่สำคัญ ก็คือการเชื่อมต่อของภาคพลเมืองเป็นการสร้างพลังพลเมืองที่ต้องจัดให้มีการปฏิรูป และสร้างความปรองดองในชาติตามหลักการที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ที่มาของสมาชิก ประกอบด้วย สปช. ๖๐ คน สนช. ๓๐ คน หรือว่า ส.ว. ผู้ทรงคุณวุฒิ ๓๐ คน ดิฉันขอเสนอว่าให้มีผู้หญิงด้วยอนาคต อยากจะให้มีผู้หญิงควบคู่กับผู้ชายค่ะ เพราะว่า ครอบครัวจะอบอุ่นจะต้องมีสามี ดังนั้นดิฉันถือว่าสภานี้จะต้องมีทั้งผู้หญิงผู้ชายด้วย โดยที่มีทั้ง สปช. สนช. ส.ว. ผู้ทรงคุณวุฒิ อยากให้บรรจุสตรีมีส่วนเป็นการปฏิรูปอนาคต ที่มาของ คณะกรรมการยุทธศาสตร์ แล้วก็การปฏิรูปไม่เกิน ๑๕ คน ดิฉันก็ขอให้ท่านประธาน กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญเห็นความสำคัญของผู้หญิงด้วย ก็อยากจะให้มีผู้หญิง สตรี ร่วมด้วยนะคะ

ดิฉันให้ความสำคัญกับการกำหนดยุทธศาสตร์ทุกมิติ มีความจำเป็น มีตัวแทน จากทุกภาคส่วนของประเทศ ทุกภาค ไม่ว่าภาคเหนือหรือภาคใต้ ภาคอีสาน ทุก ๆ ภาค จำเป็นอย่างยิ่งจะต้องมีส่วนร่วมเข้ามากำหนดยุทธศาสตร์ของตนเอง แล้วก็ของท้องถิ่นนั้น ๆ ดิฉันเน้นย้ำให้ความสำคัญกับตัวแทนของศาสนาด้วย อยากจะฝากถึงประธานกรรมาธิการ ยกร่างรัฐธรรมนูญ ศาสนาตอนนี้จะต้องให้มีตัวแทนศาสนาเข้ามาดำรงตำแหน่งกับการปฏิรูป และคณะกรรมการยุทธศาสตร์เป็นการดี ให้มาทำงานศาสนาเพื่อสังคม เพื่อประเทศชาติมากขึ้น เป็นการส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้นับถือศาสนานั้น ๆ กำหนดยุทธศาสตร์ของตัวเอง ขับเคลื่อน พหุวัฒนธรรมให้เราอยู่กันทุก ๆ ศาสนาอย่างเป็นมิตร และเข้าใจกันอย่างเป็นขั้นตอน เป็นระบบ สู่ประเทศไทยหัวใจใสสะอาด เมื่อเรามีศาสนา ดิฉันเห็นว่าหากความหลากหลาย ของศาสนาร่วมกันเป็นหนึ่งเป็นเอกภาพ เช่น ตัวแทนศาสนาพุทธ ตัวแทนศาสนาอิสลาม ตัวแทนศาสนาคริสต์ ตัวแทนจากศาสนาอื่น ๆ ที่มีอยู่ในประเทศไทย ดิฉันขอเสนอให้มี ตัวแทนศาสนาเพื่อเป็นคณะกรรมการสภาขับเคลื่อนปฏิรูปและคณะกรรมการยุทธศาสตร์ การปฏิรูปแห่งชาติ มาตรา ๒๙๐ การปฏิรูปด้านวัฒนธรรม ที่มาสู่เป็นเอกภาพตามมาด้วย การที่จะปฏิรูปทางวัฒนธรรมศาสนาสู่ประเทศไทยหัวใจใสสะอาดด้วยพหุวัฒนธรรมเป็นหนึ่ง ก็เกิดความปรองดองรู้รักสามัคคี คนอิสลาม พุทธ ก็ดีกันได้ สภาปฏิรูปแห่งชาติแห่งนี้ก็ไม่มี การแตกแยก

ส่วนที่ ๒ การปฏิรูปด้านต่าง ๆ เช่น มาตรา ๒๘๑ การปฏิรูปด้านกฎหมาย เช่น กำหนดยุทธศาสตร์ชาติ ไม่ใช่คนปฏิบัติลบทิ้ง สภานี้ต้องกำกับดูแล เช่น เรื่องสิทธิพลเมือง เรื่องเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา การกีฬา สาธารณสุขและการกระจายอำนาจต่าง ๆ แล้วก็ ท้องถิ่น หรืออื่น ๆ ที่ดิฉันไม่ได้เอ่ยก็อยู่ในกฎหมายอยู่แล้ว หรือกลไกใหม่ที่เกิดขึ้น เช่น สมัชชาพลเมือง มาตรา ๒๑๕ สภาตรวจสอบภาคพลเมือง มาตรา ๗๑ สมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ มาตรา ๗๔ หรือองค์กรเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคที่เป็นอิสระมาตรา ๖๐ กลไกเหล่านี้ เพื่อเข้าปฏิบัติการคัดเลือกผู้ที่เป็นคนดี เข้ามาดำรงตำแหน่งทุกระดับ โปร่งใสหรือไม่ ต้องดูแลปฏิบัติหน้าที่เป็นไปตามยุทธศาสตร์กำหนดหรือไม่ ใครล่ะ จะเป็นผู้ติดตาม ประเมินผลเพื่อการปรับปรุงให้ปฏิบัติหน้าที่และเกิดผลตามเจตนารมณ์ตามที่ สปช. ทุกท่าน ได้ลงแรงลงใจในการช่วยเหลือต่าง ๆ มาตรา ๒๘๒ การปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการ ยุติธรรม

ข้อที่ ๑ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงกฎหมายนี้เป็นประเด็นสำคัญเช่นกัน หากการปฏิบัติเกิดการผิดพลาดหรือไม่สอดคล้องตามพื้นที่ อย่างเช่น ภาคใต้ หรือประชาชน รู้สึกว่าเขาต้องการมีส่วนร่วมให้มากขึ้นกว่านี้ทำได้ด้วยผ่านสภานี้ หากมีข้อแย้งหรือมีปัญหา ก็นำเสนอผ่านสภานี้ได้เช่นกัน นี่คือการปรองดอง เมื่อเกิดความคิดต่างจากความหลากหลาย สภานี้เป็นกลไกให้ทุกความคิดนำมาเสนอ นี่เป็นการลดความขัดแย้งในสังคม ป้องกันไม่ให้ เกิดความรุนแรงในชาติขึ้นมาอีก มาตรา ๒๘๙ ให้มีการปฏิรูปแรงงาน ประเด็นสำคัญคือ การจัดตั้งธนาคารแรงงาน ธนาคารแรงงานเพื่อผู้ใช้แรงงานอย่างแท้จริง คือเรียกว่าธนาคารคนจน ก็ว่าได้ ธนาคารแรงงานตอบโจทย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาแรงงานสู่ภาคเศรษฐกิจ ประเทศไทย จะอยู่ได้ก็ต้องเศรษฐกิจปากท้องของชาวบ้านคนจน ๆ หากแรงงานมีความมั่นคง เศรษฐกิจ เกิดความยั่งยืน ประเทศชาติเจริญอย่างยั่งยืนแน่นอน ข้อดีการมีธนาคารแรงงาน แห่งประเทศไทย

๑. ทำให้แรงงานเกิดการออมเป็นระบบมีแหล่งข้อมูลควบคุมทั้งประเทศ เป็นระบบใหม่ในการปฏิรูปครั้งนี้

๒. ทำให้มีความมั่นคงในอาชีพและครอบครัว

๓. ทำให้แรงงานหลุดพ้นจากวงจรอุบาทว์ค่ะ มีความช่วยเหลือตรงจุด

๔. สามารถกำหนดสัดส่วนแรงงานตามที่ตลาดแรงงานต้องการ

๕. สามารถวางแผนและกำหนดทิศทางให้อนาคตของแรงงานได้อย่าง ชัดเจน

๖. สามารถยกระดับฝีมือแรงงานเพื่อตอบสนองทิศทางการเติบโตของ เศรษฐกิจชาติ

๗. สามารถสนับสนุนสมาชิกผู้ใช้แรงงานให้เป็นผู้ประกอบการได้ สามารถ ที่จะช่วยตัวเอง

๘. สามารถตอบสนองการเงินของผู้ใช้แรงงานอยู่ต่างประเทศได้อย่างถูกต้อง

๙. สามารถส่งเสริมผู้ใช้แรงงาน มีศักยภาพในการจัดการการเงินลดปัญหา หนี้สินให้กับผู้ใช้แรงงาน สามารถตรวจเช็กข้อมูลต่าง ๆ ระหว่างแรงงานไทย แรงงานต่างด้าว ต่างชาติ แรงงานเถื่อนผิดกฎหมายแยกออกได้ถ้าเรามีธนาคารเป็นแหล่งข้อมูลมหาศาล

ดิฉันเห็นด้วยและชื่นชมคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญรุ่นนี้ เห็นความสำคัญธนาคารแรงงานที่ได้บรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับนี้ถือว่าเป็นมิติใหม่ในการ ปฏิรูปในครั้งนี้ที่เข้าใจแรงงานคนจน ๆ อย่างแท้จริง เข้าใจ เข้าถึงแรงงาน ถูกทรมานมานานแล้วค่ะ ขอฝากถึงคณะ สนช. ด้วย ทุกท่านช่วยพิจารณาต่อรับรองการสนับสนุนผ่านคณะรัฐมนตรี ผ่านผู้รับผิดชอบ อย่างเช่นท่านรัฐมนตรีกระทรวงแรงงานและ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ท่านพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ด้วย ช่วยจัดการธนาคารแรงงานให้ได้เพื่อการปฏิรูปในครั้งนี้ เพื่อเป็นของขวัญแก่คนจน ๆ เพื่อต้อนรับฉลองอาเซียน (ASEAN) ในไม่ช้านี้ เราจะได้หมดจน กันสักที ชาวไทยทุกท่านยินดีจะมีธนาคารใหม่ ชื่อว่า ธนาคารแรงงานจาก สปช. ๐๑๓ แล้วก็สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติทุกท่าน ไม่ใช่ดิฉันคนเดียวนะคะ

ภาค ๔ การปฏิรูปและการสร้างความปรองดอง หมวด ๒ ส่วนที่ ๑ สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศและคณะกรรมการยุทธศาสตร์การปฏิรูปแห่งชาติ เนื้อหา สาระสำคัญ การปฏิรูปเพื่อการปรองดองมีอยู่ ๒ ข้อ ก็คือสาระสำคัญข้อที่ ๑ ปฏิรูป เพื่อปรองดอง ข้อที่ ๒ สำคัญก็คือรัฐสภา คณะรัฐมนตรี หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พลเมือง ข้อที่ ๓ คณะทำงานหนุนเสริมกับรัฐบาล ข้อที่ ๔ ทำแผนและขั้นตอนออกกฎหมาย ข้อที่ ๕ เนื้อหา สำคัญ จุดคานงัดถ่วงดุลอำนาจ ๒.การจัดตั้งกลไก ๓. ระบบการจัดการและจัดสรร งบประมาณ ๔. เครื่องมือการบริหารจัดการทั้งหมดนี้เป็นมาก็คือ เป้าหมายลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเป็นธรรมสู่ความปรองดองคนในชาติ การปรองดองมีอยู่ ข้อที่ ๑ การปรองดองของคนในชาติ สีต่าง ๆ การปรองดองภาครัฐระหว่างภาครัฐ การปรองดอง รัฐกับประชาชน การปรองดองประชาชนกับประชาชน การปรองดองระหว่างประเทศ การปรองดองระหว่างศาสนากับศาสนา การปรองดองระหว่างคนในชาติ การปรองดอง สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติทุกท่านด้วย ดิฉันจะเติมเต็มการปรองดองใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ กับการกีฬาขับเคลื่อนขณะนี้ กีฬาสันติสุข เปลี่ยนสนามรบเป็นสนามกีฬา กีฬาสันติสุขมีอยู่ ๓ หัวข้อ กีฬาสู่สากล สู่ความเป็นเลิศ การสร้างแรงบันดาลใจ ลดปัญหาเยาวชนกลุ่มเสี่ยง ติดยาเสพติด ๒. กีฬาสัมพันธ์สร้างฐานเศรษฐกิจชุมชน เราจะต้องอาศัยกีฬาเพื่ออาศัยกีฬา ในอาเซียน ก็คือแลกเปลี่ยนกีฬาแม่บ้าน ประเทศมาเลเซีย ประเทศบรูไน ประเทศ อินโดนีเซีย เพื่อจะอาศัยโลจิสติกส์เศรษฐกิจชุมชนภาคเกษตร ขนส่ง แลกเปลี่ยน เราไปดูกีฬาต่างประเทศ เอาเศรษฐกิจทางเขามา เราก็เอาประชาสัมพันธ์ทางด้านเกษตรของเรา เปลี่ยนระหว่างประเทศ ก็เกิดเศรษฐกิจขึ้นมา กีฬาสมานฉันท์ ๔ เสาหลัก ผู้นำท้องถิ่น อบต. ท้องที่ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ศาสนาและธรรมชาตินักปราชญ์ ส่งเสริมกีฬาโรงเรียนปอเนาะ กีฬาตาดีกา กีฬาของโรงเรียนรัฐบาล เอกชน ภาคเอกชนให้มีกีฬาเพื่อลดปัญหาด้านสุขภาพ ด้านกระทรวงสาธารณสุขไปเท่าไรแล้ว ดังนั้นสานสัมพันธ์ สานสมานฉันท์สู่การปรองดอง คนในชาติ คือกีฬาสันติสุข การปรองดองของ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ เกิดจากปัญหา เชิงอัตลักษณ์ คือความเป็นตัวตน ประวัติศาสตร์ คือที่มาของผู้คน การปกครองคือ การกระทำอย่างครอบงำ การปรองดองต้องเริ่มจากความเข้าใจถึงจิตใจส่วนลึก คือรัฐ ต้องเข้าใจที่มาของคน ๓ จังหวัด และต้องยอมรับความเป็นตัวตนให้ได้ ๒ ขั้น ๒ ขั้นก็คือ เข้าใจ เข้าถึง หากคนราชการไม่สามารถเข้าใจและยอมรับประวัติศาสตร์ คงไม่สามารถพูดถึง อัตลักษณ์ของเขาได้ เพราะเชื่อมโยงกับความเชื่อถือทางศาสนาของเขา ประเพณีวัฒนธรรมของเขา นี่คือความขัดแย้ง ความขัดแย้งบนพื้นฐานความแตกต่าง ความหลากหลาย นี่คนของรัฐอคติ และไม่ยอมเข้าใจ ใช่ ไม่ใช่ คนของรัฐอคติและไม่ยอมเข้าใจ ไม่ใช่ ไม่ใช่ไม่เข้าใจนะ แต่ส่วนใหญ่ รัฐพยายามกำหนดยุทธศาสตร์หลักเพื่อการพัฒนาโดยมุ่งงบประมาณอย่างมหาศาล เอาน้ำพริกละลายแม่น้ำ ตอนนี้เป็นการแก้ปลายน้ำ ไม่ใช่แก้ต้นเหตุ ปลายน้ำของการ แก้ปัญหา มีผลประโยชน์อย่างมหาศาล รัฐมีความตั้งใจที่จะแก้ปัญหา รัฐถึงหลงทางและตั้งใจ เพื่อแก้ปัญหาหรือไม่บนพื้นฐานที่ถูกจัดการ คนในพื้นที่ไม่มีสิทธิ ไม่มีโอกาส จัดการหมดทุกอย่าง เกิดเบ็ดเสร็จ การปฏิรูปสังคมด้านศาสนานำผู้สูงอายุ ดิฉันขอให้ศูนย์บำบัดศาสนา อย่างเช่น ศาสนาอิสลาม อยากจะให้มีศูนย์ปอเนาะ ก็คือเอาคนที่สูงอายุ มีสวัสดิการไปรวมตัว ในหมู่บ้านตำบล ดูแลความสงบ ดูแลในตัวเองเพื่อออกกำลังกาย และดูแลจิตใจเพื่อพร้อมที่จะ ไปหลุมฝังศพ ไปสวรรค์ ลูกมาเยี่ยมแม่ หลานมาเยี่ยมยาย นำพาลูกหลานสู่หลักธรรมะ ก็มีความอบอุ่นทั้งครอบครัว สร้างสังคมผู้สูงอายุ ความครอบคลุมของจิตใจไปสู่สวรรค์ อย่างสุขาลัยอย่างมีความสุข ดังนั้นอยากจะฝากกรรมาธิการด้านผู้รับผิดชอบสังคมด้วย ให้มี สถาบันปอเนาะเพื่อเตรียมความพร้อมของคนศาสนาอิสลามนะคะ แล้วก็ทุกศาสนาด้วยนะคะ ถ้าศาสนาพุทธก็ที่วัด ถ้าศาสนาอิสลามก็ที่มัสยิดนะคะ ศาสนาทุกศาสนาสอนคนให้เป็นคนดี เลือกเกิดไม่ได้ แต่เลือกที่จะเป็นคนดีได้ ดิฉันในฐานะที่ถูกพาดพิงว่าออกรายการทีวีบ่อย ๒-๓ วันนี้ดิฉันก็มีความรู้สึกว่าดิฉันได้รับเกียรติ จากรองประธานทัศนาบอกว่าดิฉันมีสิทธิที่จะนั่งโต๊ะไหนก็ได้ ถ้าเพราะว่าเกิดความปรองดอง แต่มีสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติไม่เข้าใจและสื่อไม่เข้าใจว่า ดิฉันจะเป็นเหมือนกับว่าโชว์ ดิฉันไม่ได้มีความอย่างนั้น ฝากถึงทุกท่านด้วย ดิฉันถูกเชิญในฐานะเป็นที่ปรึกษา แล้วก็ อนุกรรมาธิการ แล้วก็คนเราจะปรองดองได้อย่างไร ถ้าสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ยังไม่ปรองดองทางจิตใจ แล้วก็มีการดูถูกจนถึงในห้องอาหาร ดิฉันก็ขออโหสิทุกท่าน แล้วก็ จบด้วยคำกล่าวคำว่า ยึดรัฐธรรมนูญเป็นแกน ยึดแผนประเทศเป็นหลัก เน้นหนัก ความสามัคคีและคุณธรรม ทุกศาสนาเราดีได้ เราเลือกที่จะเป็นศาสนานั้น ศาสนานี้ไม่ได้ เพราะพ่อเราเป็นผู้กำเนิด แต่เราเลือกที่จะดี ทุกศาสนาที่มานั่งกันเพื่อจะให้มุมใต้ อีสาน เห็นว่าคนที่คลุมศีรษะตามหลักการศาสนาอิสลาม ผู้หญิงคนนี้ดีด้วย ดิฉันก็เลยแสดงมานั่งให้เกียรติ เหมือนวันนี้ ขอขอบคุณสมาชิกทุกท่านที่มานั่งให้เกียรติกับดิฉัน ชาวใต้จะได้เห็นว่า ชาวพุทธก็มีการสนับสนุนการปรองดอง คนคลุมศีรษะแบบดิฉันที่ตามหลักศาสนาอิสลาม ส่วนใครจะปฏิบัติหรือไม่อยู่ที่จิตใจของเขา ดิฉันฝากประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติด้วยว่า การจะปฏิรูปจะต้องปฏิรูปที่ศาสนา แล้วก็วัฒนธรรมที่จิตใจ ให้หัวใจแต่ละคนใสสะอาด แล้วก็เป็นหนึ่ง เริ่มจากครอบครัวของเรานี้ก่อนสิคะ แล้วก็ครอบครัวของเราที่บ้าน แล้วก็ สมาชิกทุกท่าน เราจะมาเป็นผู้รับใช้ประเทศชาติของพระองค์ท่าน ดิฉันถูกคัดเลือกมา แต่ดิฉันยินดีที่จะเป็นเพื่อนกับทุกท่าน แล้วก็อยากจะให้รับใช้ประเทศชาติแล้วก็เปิดโอกาส ให้ดิฉันมีการว่าทำไมประธานกรรมาธิการยังไม่ยอมลงไปทางใต้เลย ความไม่สงบดิฉันก็ได้ แจกจตุคามให้กับทุกท่านแล้ว ดิฉันอยากจะให้ไปศึกษาว่าอะไรสักทีที่ไม่สงบ ขอโชคดี ถ้าผิดพลาดประการใด ขอขอบคุณมา ณ โอกาสนี้ที่ให้เกียรติแก่ดิฉัน เพราะดิฉันพูดจริง ทำจริง เพื่อความปรองดอง แล้วก็ความเหลื่อมล้ำ สร้างความเป็นธรรม ขอบคุณค่ะ