สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๑๓ · ๒๙ ธันวาคม ๒๕๕๗

เกษมสันต์ จิณณวาโส หารือเรื่องการส่งเอกสารเพื่อพิจารณามรดกโลกที่ยังไม่เกิดขึ้นมา 10 ปีแล้ว และเสนอแนะแนวทางในการพัฒนา มีส่วนร่วมของทุกภาคีในการพัฒนา และการแสดงความเห็นของทุกฝ่าย รวมถึงการอนุรักษ์มรดกโลกและแหล่งปะการัง โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการฟื้นฟูแหล่งปะการัง การจัดการน้ำเสีย และการป้องกันการใช้อวนหรือเครื่องมือประมงผิดกฎหมาย นอกจากนี้ยังหารือเกี่ยวกับการบริหารจัดการแหล่งปะการังหลังจากที่ได้เป็นมรดกโลก และการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่

นายเกษมสันต์ จิณณวาโส กรรมาธิการ

ขอบคุณครับท่านประธานครับ กระผม เกษมสันต์ จิณณวาโส รองประธานกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีหลายประเด็นคำถาม ซึ่งมีทั้งเป็นข้อเสนอแนะ ข้อห่วงใย ผมกราบเรียนอย่างนี้นะครับว่า โดยหลักแล้วขอเรียนย้ำต่อที่ประชุมนะครับว่า ขณะนี้การส่งเอกสารเพื่อที่จะให้ คณะอนุกรรมการและคณะกรรมการมรดกโลกพิจารณายังไม่เกิดขึ้น ที่ผ่านมาที่บอกว่า ผ่านมา ๑๐ กว่าปีแล้วไม่มีอะไรคืบหน้า ต้องกราบเรียนว่าทางกรมอุทยานได้ทำเอกสาร อาจจะเป็นความผิดพลาดในเรื่องของการทำข้อมูลหรือเอกสาร สุดท้ายเหมือนที่หลาย ๆ คน เข้าใจก็คือ เอกสารยังไม่เคยนำเสนอต่อคณะอนุกรรมการพิจารณาที่เรากำหนดระยะเวลาไว้ ในเดือนเมษายนของทุกปี ตรงนี้ต่างหากคือสิ่งที่เราก็เลยไปกังวลว่าเดินทางมา ๑๐ ปีแล้ว ยังไม่ถึงฝั่ง มันยังไม่ถึงครับ เพราะว่าคนส่งเอกสารไปส่งผิดที่ มันก็เลยยังไม่เกิด นี่ประเด็นที่ ๑

ประเด็นที่ ๒ หลักการ กราบเรียนต่อที่ประชุมว่า ในกระบวนการมีส่วนร่วม เป็นหลักเป็นหัวใจสำคัญของการที่จะพูดถึงการจัดทำประเด็นข้อเสนอแนะ เพื่อจะไปยื่น ให้อยู่ในบัญชีรายชื่อก่อน หรือเทนทะทีฟ ลิสต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิ่งที่เราจะต้องอธิบาย ตามหลักเกณฑ์ของเขา เพราะเราเสนอเป็นหลักเกณฑ์มรดกโลกทางธรรมชาติ เกณฑ์ทั้งหมด ในการเสนอประเด็นที่เป็นมรดกโลกมี ๑๐ เรื่อง แต่ใน ๑๐ เรื่อง ที่เราดูแล้วว่าเข้าเกณฑ์ ของเราก็คือข้อ ๗ ข้อ ๙ ข้อ ๑๐ ผมเรียนซ้ำอย่างนี้ หัวใจสำคัญก็คือว่า ในเงื่อนไข หรือแนวทางในการเสนอเขาบอกเลยว่าในพารากราฟ ๑๒๓ ออล สเตท ปาร์ตี (All state party) จะต้องคำนึงถึงกระบวนการ ต้องสร้างกระบวนการการมีส่วนร่วมของทุกภาคี การพัฒนา ที่อยู่ในพื้นที่ รวมทั้งหน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พี่น้องประชาชน องค์กรพัฒนาเอกชน ต้องมาร่วมกันแสดงความเห็น ทีนี้หลายคนกังวลในเรื่องโครงการ พัฒนาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เขาไม่ได้ห้าม แต่เขาบอกว่า ณ วันที่เราจะยื่นเอกสาร เพราะฉะนั้นที่ผมนำเรียนก็คือว่า หน่วยงานของรัฐหรือท้องถิ่นที่จะดำเนินกิจกรรม หรือโครงการใด ๆ ต้องดีแคลร์ (Declare) ไว้ในบัญชีแนบท้าย ว่าท่านมีโครงการอะไรบ้าง ที่มีอยู่ ใกล้จะแล้วเสร็จ หรืออยู่ในกระบวนการ หรือเป็นแนวคิดโครงการ เพื่อที่จะมาดูว่า ลักษณะของโครงการพัฒนาต่าง ๆ เหล่านั้นจะมีผลกระทบต่อเรื่องคุณค่าความสำคัญ หรือเอกลักษณ์ทางทรัพยากรธรรมชาติ หรือทางความหลากหลายชีวภาพของในพื้นที่หรือไม่ ซึ่งในฝั่งอันดามันก็แบ่งระบบนิเวศไว้เป็น ๖ ประเภท ระบบนิเวศเกาะ น้ำลึก ตอนบน ตอนล่าง ระบบป่าชายเลน ป่าชายหาด หาดทราย แล้วก็ระบบนิเวศที่เป็นเขาหินปูน อันนี้ก็เป็นหลักเกณฑ์ที่ไปสอดรับหลักข้อ ๗ ข้อ ๙ และข้อ ๑๐

ประเด็นที่ ๓ ประเด็นอื่นที่หลาย ๆ คนอภิปราย ซึ่งผมว่าเป็นเรื่องดี เรื่องพวกนี้จะไปปรากฏอยู่ในเอกสารอีกฉบับหนึ่ง หลังจากที่เราทำเทนทะทีฟ ลิสต์ไปแล้ว เช่น การแบ่งขอบเขตพื้นที่ การกำหนดจำนวน หรือแครีอิง คะแพซิตี (Carrying capacity) ของนักท่องเที่ยว หรือจำนวนเรือ หรือภาระความผูกพันเมื่อเราเข้าร่วมเป็นภาคีอนุสัญญา ไม่ว่าจะเป็นมรดกโลกหรือภาคีอนุสัญญาอื่น มันก็มีเกณฑ์กติกาที่ประเทศสมาชิกจะต้อง เข้าร่วมแล้วปฏิบัติตามนะครับ ส่วนเรื่องที่จะไปคาดหวังเรื่องเงินวิจัยผมคิดว่าคงไม่ใช่ ประเด็นหลัก เราอยากได้องค์ความรู้ทางด้านวิชาการ เทคนิควิธีต่าง ๆ ที่มาช่วยกัน ในการให้ความเห็นเพื่อวางระบบการบริหารการจัดการ หลายประเด็นที่นำเรียนอย่างเช่น เรื่องของฟื้นฟูแนวปะการัง หรือการเอาเรือรบไปวางก็เป็นการสร้างแหล่งดำน้ำใหม่ เพราะว่า เราเห็นว่าถ้าเราไม่ฟื้นฟูแหล่งดำน้ำเก่า คนไปใช้จำนวนมาก มันก็จะทำให้แหล่งปะการัง เสื่อมโทรม ผมกราบเรียนต่อที่ประชุมไปแล้ว ในแหล่งปะการังขนาดใหญ่ที่เป็นโคโลนี (Colony) ขนาดใหญ่มีชนิดพันธุ์ โดยเฉพาะเช่น เป็นปะการังโขด หรือปะการังสมอง หรือปะการังในรูปแบบต่าง ๆ มันมีชนิดพันธุ์ที่เป็นสัตว์น้ำกว่า ๖๘๐ ชนิด – เพราะฉะนั้นตรงนี้มันเป็นแหล่งที่เป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ มีความสำคัญจริง ๆ เรื่องของเสีย ก็มีการจัดการนะครับ ในเรื่องของเซพติค แทงก์ (Septic tank) พวกนี้เราจัดการ เป็นเรื่อง ระบบการจัดการที่เราต้องทำครับ ถ้าเกิดเราไม่ทำ ผมเชื่อว่าวันหนึ่งน้ำเสียหรืออะไรต่าง ๆ นี่ มันก็จะไปก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพน้ำทะเล โทเทิล โคลิฟอร์ม แบคทีเรีย (Total coliform bacteria) ก็จะเพิ่มสูงขึ้น ประเด็นพวกนี้ก็จะทำให้กระทบต่อการบริหารจัดการ หลังจากที่เราได้เป็นมรดกโลกแล้ว แต่เราควรจะต้องบอกด้วยว่าก่อนที่เราจะเป็นมรดกโลก เราจะจัดการกับเรื่องเหล่านี้อย่างไร แม้แต่เรื่องของชุมชนต่างวัฒนธรรมหรือที่เราเรียกว่า เป็นชาวมอแกน หรืออูรักลาโว้ย หรือชาวเลนะครับ พวกนี้ต้องทำนะครับ การป้องกัน ปราบปรามการใช้อวนหรือเครื่องมือประมงผิดกฎหมาย อันนี้เป็นการบังคับใช้กฎหมาย การปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ส่วนเรื่องของค่าธรรมเนียมค่าเข้าอุทยานนี่นะครับ ก็เป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการที่ผมอยากนำเรียนว่าเงิน ๑๐๐ บาทที่จัดเก็บได้ ที่ผมจำได้ ก็คือว่า ๕ เปอร์เซ็นต์เป็นค่าธรรมเนียมที่มอบให้กับทางองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อีก ๑๕ เปอร์เซ็นต์ก็ให้อุทยานนั้น ๆ ที่เป็นคนจัดเก็บเงิน ๑๕ เปอร์เซ็นต์เพื่อเอาไว้ใช้ในเรื่อง ของการบริหารจัดการในพื้นที่ ซึ่งอาจจะเป็นเรื่องของการจ้างพนักงานจ้างเหมา การทำความสะอาดหรือจัดการในเรื่องของการปรับปรุงอื่น ๆ แต่เงิน ๑๕ เปอร์เซ็นต์ตรงนี้ มันไม่พอครับ เงินที่เหลืออีก ๗๐ เปอร์เซ็นต์เขาก็จะแบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนหนึ่งเอาไปพัฒนา อุทยานซึ่งมีอยู่ ๑๔๘ แห่งทั่วประเทศ ๑๔๘ อุทยาน ตรงนี้ก็จะเป็นเงินที่จะต้องทำแผน ทำโครงการเสนอมา ซึ่งตรงนั้นเป็นรายละเอียดซึ่งผมสามารถที่จะให้หน่วยงานเขาทำ รายละเอียดชี้แจงได้นะครับ ส่วนประเด็นที่หลายท่านห่วงใย อย่างเรื่องของวิถีชุมชน เรื่องการเปลี่ยนแปลงสังคมของชุมชนที่เป็นประมงพื้นบ้านหรืออะไรต่าง ๆ นี่นะครับ ท่านอย่าเพิ่งกังวลครับ พวกนี้จะต้องเป็นรายละเอียดซึ่งผมเชื่อว่าสิ่งที่ท่านได้หยิบยกและ เสนอต่อสภาแห่งนี้เป็นประเด็นคำถามที่เราต้องการคำตอบ แล้วเราเอาไปใส่ไว้ในคำชี้แจง ซึ่งจะอยู่ในเรื่องของเอกสารที่จะต้องนำเสนอหลังจากที่เราผ่านกระบวนการขั้นต้นแล้ว ส่วนประเด็นอื่นผมคิดว่าหยิบยกออกมาทำเป็นข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ ดำเนินการได้ทันทีครับ อย่างเช่น เรื่องการทำทุ่นจอดเรือ เรื่องของการตรวจพิสูจน์สิทธิ โดยใช้แผนที่ เพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรี ๓๐ มิ.ย. ๒๕๔๑ นะครับ หรือท่านสมาชิก บางท่านที่ท่านยังกังวลพื้นที่ที่อยู่นอกเขตอันดามัน แต่อยู่บนบกนี่นะครับ อย่างเช่น ที่จังหวัดสตูล ที่ละงูหรือทุ่งหว้าที่มีซากฟอสซิลนี่นะครับ ซึ่งผมเองก็ไปดูมานะครับ ซากฟอสซิลนี่อยู่หลังยุคจูราสสิค พาร์ค (Jurassic park) นะครับ เขาเรียกยุคสเตโกดอน (Stegodon) ตรงนี้ทางกรมทรัพยากรธรณีก็ลงไปทำงานกับพี่น้องผู้นำท้องถิ่นไว้มากมาย ผมเองผมไปดูผมยังเอาเรื่องกลับมาเสนอที่สำนักงานให้มาทำเรื่องการอนุรักษ์เมืองเก่า เพราะมีศิลปวัฒนธรรมที่เกี่ยวกับชิโนโปรตุกีส (Sino-Portuguese) ซึ่งเป็นประเด็นที่ น่าสนใจ โดยเฉพาะที่ทุ่งหว้า ตรงนี้ต่างหากคือสิ่งที่ผมคิดว่าที่เราอภิปรายกันมาทั้งหมดนี่ เป็นข้อดีครับ เราสามารถที่จะเอาไปทำเป็นประเด็นเพื่อที่จะไปหาคำตอบ ไปทำในเรื่องของ คำอธิบาย ทำข้อมูลเพิ่มเติมให้ทันสมัยเพื่อใส่ในตัวเอกสารที่เราจะไปทำยื่นในโนมิเนชัน โพรเซส (Nomination process) ได้ทั้งหมด ส่วนประเด็นอื่น ๆ ที่เป็นเรื่องของ การดำเนินคดี หรือการตรวจจับ หรือใครที่ละเว้น หรือใครที่โกงค่าธรรมเนียม เท่าที่ทราบมา ก็มีไล่ออกไปเยอะครับ ตอนนี้บางคนก็ถูกจำคุกอยู่นะครับ ก็ยังมีบางส่วนที่ถูกสั่งพักราชการ อะไรต่าง ๆ พวกนี้ ผมเชื่อว่าทางหน่วยงานราชการคงไม่ปล่อย หรือไม่เลี้ยงคนเลวไว้สำหรับ คนที่โกงประเทศชาติ ขอบพระคุณครับ