สมชาย แสวงการ ระบุปัญหาการแต่งตั้งสมาชิกวุฒิสภา โดยพิจารณาจากประเทศต่างๆ เช่น อังกฤษ ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา และเสนอแนะการเปลี่ยนแปลงให้มีการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา
เป็นรายงานของ สถาบันพระปกเกล้า และเป็นลิขสิทธิ์ของสถาบันพระปกเกล้า เมื่อปี ๒๕๕๑ ของนักศึกษา กลุ่มหนึ่งซึ่งประกอบด้วย สมาชิกวุฒิสภา จํานวน ๒ ท่าน รองเลขาธิการคณะกรรมการ การเลือกตั้ง ผู้บริหารระดับสูงของวุฒิสภา ของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ของเลขาธิการ สํานักงานศาลรัฐธรรมนูญ และอีกหลายหน่วยงาน ผมไม่เอ่ยถึงนะครับ แต่ผมกราบเรียน ท่านประธานว่ารายงานฉบับนี้ได้ศึกษาเรื่องระบบรัฐสภาและกระบวนการได้มาซึ่งสมาชิก วุฒิสภาที่เหมาะสมสําหรับประเทศไทย ซึ่งได้รับการให้พรีเซนต์ในที่ประชุม เคพีไอ คองเกรส (KPI Congress) ซึ่งท่านประธานก็เป็นกรรมการอยู่ด้วยนะครับ มันมีปัญหาที่ผมต้อง กราบเรียนว่าระหว่างเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๕๐ และ รัฐธรรมนูญเก่า ๆ ก่อนหน้านั้นที่มีที่มาของสมาชิกวุฒิสภา เราพบครับว่าตอนที่เป็น รัฐธรรมนูญเก่า ๆ นั้นเราแต่งตั้งและเราเกิดปัญหา และเราก็เปรียบเทียบกับ นานาอารยประเทศ ไม่ว่าจะเป็นของประเทศอังกฤษ ของประเทศฝรั่งเศส ของ ประเทศเบลเยี่ยม ของประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งท่านประธานเชื่อไหมครับ ท่านประธานก็ไป ประเทศอังกฤษ พวกผมไปประเทศอังกฤษมาพบกับคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายของ อังกฤษ แล้วก็ที่ประชุมวุฒิสภา ท่านประธานวุฒิสภากําลังจะกลับมาแก้ไขการแต่งตั้ง เฮาส์ออฟลอร์ด (House of Lord) ที่มาจากการแต่งตั้งล้วน ๆ ประเทศอังกฤษเป็นต้นแบบ ประชาธิปไตยที่ประเทศไทยไปลอกมา ให้เป็นแบบระบบผสมครับ คือให้มีการเลือกตั้ง ส่วนหนึ่งเข้ามาจากผู้ทรงคุณวุฒิ แบบเดียวกับที่ไทยเป็นต้นแบบ แล้วก็มาจากการแต่งตั้ง ส่วนหนึ่ง แต่ยังคงอีก ๓ วิธีการแบบเดิมไว้ผสมกัน ในวุฒิสภาของเขานะครับ ท่านประธานครับ เขามีหน้าที่เสนอกฎหมายได้ด้วย หลายท่านเคยไปดูงานครับ ในประเทศโปแลนด์ ในประเทศสหรัฐอเมริกา เสนอกฎหมายได้ ผมกราบเรียนท่านประธานและกรรมาธิการ ไปแล้วครับว่าเราไม่ได้แก้ไขเรื่องบทบาทอํานาจหน้าที่ของสมาชิกวุฒิสภา แต่เราไปแก้ไข ที่มาและยังให้สมาชิกวุฒิสภาแบบสรรหายังคงอยู่ มันขัดกันครับท่านประธาน มันขัดกัน อย่างสิ้นเชิงและมันทําให้มันไม่สุดซอย ผมกราบเรียนว่าถ้าเรามั่นใจว่าประเทศเรา จะเดินหน้าเป็นประชาธิปไตยและอ้างหรือยืนยันว่ามาจากเสียงเลือกตั้งของประชาชน ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์แล้ว เราต้องเดินหน้าเต็มที่ครับท่านประธานครับ ผมสนับสนุนครับว่า ถ้าจะให้มี ส.ว. มาจากการเลือกตั้ง ๒๐๐ คน ท่านทําไปเลย ผู้สงวนคําแปรญัตติ ไม่ได้ ท้าครับ มีอยู่ ๓-๔ ท่าน ผมอ่านชื่อแล้ว ท่านจะให้โหวตชนะไปผมก็ไม่ได้ว่ากระไร แต่ผมเพียงแต่บอกว่าเมื่อท่านทําแล้วมันขัด อันนั้นผมก็ต้องไปร้องศาลตามปกติ ผมยังสนับสนุนอีกครับว่าถ้าเราเห็นว่าการเลือกตั้งดีที่สุดและเป็นคําตอบสุดท้ายของ ประชาธิปไตย ท่านต้องทําหลายเรื่องครับ ข้อเสนอดี ๆ แบบนี้เสนอผ่านท่านกรรมาธิการ และท่านประธานไปถึงท่านนายกรัฐมนตรี เช่น การเสนอให้มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด ทั่วประเทศ การกระจายอํานาจอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของจังหวัดจัดการตนเอง การเลือกตั้งอีกหลายส่วนครับ เพราะฉะนั้นท่านต้องปรับปรุงกฎหมายนะครับ ใช้ข้อเสนอ ของคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายก็ได้ ใช้ข้อเสนอของนักวิชาการงานหลายส่วนก็ได้ที่เคย ศึกษาไว้ตั้งแต่รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ และรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๕๐ นะครับ ผมกราบเรียนว่า มันมีหลายสิ่งหลายอย่างที่ท่านยังทําไม่สุดซอย กระผมจึงมีความจําเป็นที่ต้องออกมาเสนอว่า ท่านกรรมาธิการครับ อยากให้ท่านกรรมาธิการพิจารณาด้วยความรอบคอบจริง ๆ ไหน ๆ เราจะแก้ไขรัฐธรรมนูญแล้ว ซึ่งผมเคยยืนยันกับท่านประธานในที่นี้แล้วและที่ประชุมแล้ว ครับว่า วันหนึ่งประเทศไทยจําเป็นต้องมีการร่างรัฐธรรมนูญขึ้นใหม่ร่วมกัน เมื่อสังคมตกผลึก ด้วยกัน ผมไม่อยากเห็นการฆ่าฟัน ผมไม่อยากเห็นคนเป็นสีเหลือง สีแดง สีหลากสี สีอะไร ก็ตาม แล้วเกลียดชังกัน เรามีตัวอย่างหลายประเทศที่เราเลือก แต่เราเลือกใช้ไม่หมดครับ เราเลือกแค่บางส่วนที่เป็นประโยชน์กับส่วนตน มันจึงเกิดปัญหาเช่นนี้ ท่านประธาน เรามีเสียงข้างมากในสภา และเราเลือกแก้ไขรัฐธรรมนูญแค่บางเสี้ยว บางส่วน บางตอน มันไม่จบความจริง ๆ ครับท่านประธาน ท่านแก้วันนี้ได้ ท่านมีเสียงข้างมาก ซึ่งผม กราบเรียนแล้วว่าเสียงข้างมากกําหนดความแพ้ ชนะ ในวุฒิสภาได้ ในรัฐสภาได้ กําหนด เสียงแห่งชัยชนะได้ แต่เสียงข้างมากไม่สามารถกําหนดความถูกต้องได้ วันหนึ่งก็จะ เกิดปัญหาครับท่านประธาน ท่านประธานคิดดูสิครับว่าวันหนึ่งถ้าเสียงข้างมากเปลี่ยนข้าง และแก้ไขรัฐธรรมนูญกลับอีกข้างหนึ่ง พวกผมจะทําอย่างไรครับ ผมยังค้างอยู่ในสภาอยู่ ๗๓ คน แล้วท่านบอกว่าถ้าอย่างนั้นแก้ไขให้ ส.ว. เลือกตั้งหมดไปและกลับมาเป็นสรรหาหมด ๒๗๓ คน ไม่ยุ่งเหยิงตายหรือครับ ปัญหาแค่นี้ก็ยุ่งอยู่แล้วครับ ตอนนี้เรามีสมาชิก อยู่ ๖๕๐ คน ท่านประธานทราบไหมครับว่ามีเก้าอี้อยู่กี่ตัว เก้าอี้พร้อมเครื่องกดบัตรมี ๗๐๐ ตัวเองครับ ท่านประธานเอา ๕๐๐ บวกกับ ๒๐๐ บวกกับ ๗๓ ที่เหลือ ๗๗๓ คน ท่านประธานครับ ต้องทําเก้าอี้เสริมข้าง ๆ นี้นะครับท่านประธาน ที่กดบัตรทําอย่างไรครับ กดบัตรแทนกันก็ไม่ได้นะครับเพราะมันไม่พอแล้ว ต้องโหวตขานรายชื่อ ยังไม่พอครับ ท่านประธาน