ธีระ วงศ์สมุทร หารือเรื่องการบริหารจัดการน้ำในเขื่อนและอธิบายว่าเขื่อนนั้นบริหารจัดการตามเกณฑ์และหลักวิชาการ และไม่มีใครผิดในเรื่องนี้
กราบเรียนท่านประธานรัฐสภาที่เคารพ ท่านสมาชิกรัฐสภาผู้ทรงเกียรติทุกท่าน กระผม นายธีระ วงศ์สมุทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขออนุญาตรบกวนเวลา สั้น ๆ นิดเดียว เมื่อสักครู่ผมพยายามที่จะชี้แจงเหตุการณ์ต่าง ๆ นะครับ ถ้าให้ผมชี้แจงก่อน ผมคิดว่าเหตุการณ์ต่าง ๆ ก็คงไม่เกิดขึ้นนะครับ โดยความเคารพท่านจตุพร โดยความเคารพ ท่านสาทิตย์ ขออนุญาตที่เอ่ยนามนะครับ ผมคิดว่าเรื่องการบริหารน้ํา เรื่องการปล่อยน้ํา เรื่องการเก็บกักน้ํา ผมคิดว่าผมเคยชี้แจงในที่นี้หลายครั้งแล้วนะครับ ฉะนั้นการจัดการน้ํา บริหารน้ําในเขื่อนมันเป็นไปตามเกณฑ์กติกา เป็นไปตามหลักวิชาการที่กําหนดนะครับ เพราะในการจัดการน้ําในเขื่อน ซึ่งผมได้เคยกราบเรียนว่าเราพยายามหาสถิติต่าง ๆ ว่าเกณฑ์เก็บกักน้ําสูงสุดเป็นอย่างไร อยู่ที่ไหน เกณฑ์เก็บกักน้ําต่ําสุดอยู่ที่ไหน อย่างไร ฉะนั้นการบริหารจัดการน้ําในเขื่อนก็พยายามบริหารให้น้ําอยู่ในเกณฑ์เก็บกักทั้ง ๒ เกณฑ์ ตามที่ผมกราบเรียนนะครับ ถ้ายามใดที่ในฤดูแล้งเราพยายามดูสิว่าน้ําต้องไม่ให้ต่ํากว่าเกณฑ์ เก็บกักน้ําต่ําสุด ถ้าในช่วงฤดูฝนเราพยายามบริหารน้ําไม่ให้น้ําในเขื่อนเกินเกณฑ์เก็บกักน้ํา สูงสุด แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นขึ้นอยู่กับสถานการณ์ในแต่ละกาลนะครับ เพราะฉะนั้นเราจะเอาข้อมูล ของน้ํา ตารางน้ํา หรือในน้ําใน ๒ ปี ๓ ปีมาเปรียบเทียบกัน ไม่ใช้วิธีการนะครับ ผมขออนุญาตกราบเรียนว่าทั้ง ๒ อย่างนะครับ ที่ท่านสาทิตย์หยิบขึ้นมาก็ดี ที่ท่านจตุพร หยิบขึ้นมาก็ดีถูกทั้งนั้นครับ ถือกราฟแผ่นเดียวกันทั้งนั้นครับ ไม่มีใครผิด ไม่มีใครถูกนะครับ ซึ่งผมได้กราบเรียนเมื่อวานนี้ชี้แจงไว้ครั้งหนึ่งแล้วว่าการบริหารจัดการน้ําตามสถานการณ์ ที่มันเกิดขึ้นก็ต้องปรับให้เป็นไปตามสถานการณ์นะครับ ทีนี้น้ํามากน้ําน้อยจะระบายอย่างไรนั้น ตอนต้นที่ได้กราบเรียนว่ามันเป็นช่วงที่ยังไม่มีการต้องใช้น้ําในอ่าง เพราะฉะนั้นน้ําก็ยัง อยู่ในเกณฑ์ปกติถึงไม่มีการระบาย พอช่วงปลายนะครับ ช่วงนั้นจะเห็นว่าน้ําในเขื่อน เกินเก็บกัก ทีนี้เราต้องดูว่าสถานการณ์วันนั้นเป็นอย่างไร ซึ่งบางครั้งถึงแม้ว่าจะเกินเก็บกัก ไปบ้างเราก็ต้องยอม เพราะว่าอะไร เพราะว่าสถานการณ์ข้างล่างมันมีเหตุการณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นนะครับ ขออนุญาตกราบเรียนว่าในการบริหารน้ําเขื่อนใหญ่ ๆ เขื่อนขนาดใหญ่นี้ เป็นเขื่อนที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตเป็นผู้รับผิดชอบ แต่การบริหารจัดการน้ํานั้น เขาจะมีคณะกรรมการอยู่ชุดหนึ่งเขาเรียกว่า อนุกรรมการติดตามและวิเคราะห์แนวโน้ม สถานการณ์น้ํา ซึ่งคณะอนุกรรมการชุดนี้ก็แต่งตั้งโดยคณะกรรมการบริหารจัดการน้ํา พื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งเป็นคําสั่งของคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ ซึ่งลงนามโดยท่านนายกรัฐมนตรี คณะอนุกรรมการ ชุดนี้ก็ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่จากกรมชลประทาน กรมอุตุนิยมวิทยา สถาบันสารสนเทศ ทรัพยากรน้ําและการเกษตร กรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ การไฟฟ้าฝ่ายผลิต กรมทรัพยากรน้ํา กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร กรมโยธาธิการ และผังเมือง และ กปร. ซึ่งเป็นอนุกรรมการ ซึ่งคณะอนุกรรมการชุดนี้มีหน้าที่ ในการประสานงานแลกเปลี่ยนและเชื่อมโยงข้อมูล ติดตามสภาพภูมิอากาศ น้ําฝน น้ําท่า และวิเคราะห์แนวโน้มสภาพน้ําเพื่อใช้เป็นประโยชน์ของข้อมูลในการบริหารจัดการน้ํา ซึ่งเขาจะประชุมติดตามพิจารณากันว่าเวลาใดมันเหมาะสมที่จะระบายน้ําเท่าไร สมมุติว่า ช่วงนี้น้ําต่ํากว่าเกณฑ์แล้ว แต่ความจําเป็นอย่างการใช้น้ําเพื่อการเกษตรบางครั้งก็ต้องยอม ให้น้ําต่ํากว่าเกณฑ์ขั้นต่ํา หรือบางครั้งน้ําเกินเกณฑ์กว่าสูงสุดแล้ว แต่ข้างล่างฝนตกหนัก หรือน้ํายังมีท่วมขังอยู่ ถ้าระบายลงมาก็เป็นการซ้ําเติมพี่น้องประชาชน จึงไม่มีการเก็บกักได้ เก็บกักน้ําไว้ ก็ดูอีกครั้งหนึ่งว่าการเก็บกักนี้จะต้องไม่เป็นอันตรายต่อตัวเขื่อน ต่อความมั่นคง ของตัวเขื่อนด้วย ผมยกตัวอย่างเช่น เมื่อเดือนตุลาคมทําไมเขื่อนถึงระบายน้ําออกมา วันนั้นถ้าเราจํากันได้ซึ่งอิทธิพลจากพายุเนสาด ซึ่งเริ่มต้นของเนสาดนั้นตอนก่อตัวเป็นพายุ ทิศทางของพายุลูกนี้มุ่งไปทางทิศตะวันออก อยู่ดีวันดี ๒-๓ วัน พายุลูกนี้ก็กลับทิศมาทาง ตะวันตก ซึ่งพายุลูกนี้ทําให้น้ําท่วมเชียงใหม่ น้ําท่วมเชียงใหม่ปริมาณน้ําจํานวนมากก็ไหลลง เขื่อนภูมิพล เขื่อนภูมิพลตอนนั้นก็อยู่ในภาวะที่ว่าเก็บกักค่อนข้างที่จะมากนะครับ น้ําลงมา ถ้าผมจําตัวเลขไม่ผิดก็อยู่ที่ไหลลงอ่างประมาณ ๒๐๐-๓๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตร เขื่อนก็จําเป็นต้องระบายนะครับ เพราะฉะนั้นถึงอยากกราบเรียนว่าไม่มีใครผิดหรอกครับ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตก็ไม่ได้ผิด กรมชลประทานก็ไม่ได้ผิด เขาก็ทํางานภายใต้คณะกรรมการ รัฐบาลที่แล้วก็ไม่ได้เก็บกักน้ําไว้เกิน รัฐบาลนี้ท่านนายกรัฐมนตรียิ่งลักษณ์ก็ไม่ผิดครับ ไม่มีใครผิดในเรื่องของการบริหารจัดการน้ํา ผมอนุญาตกราบเรียนในเรื่องของเขื่อนภูมิพลนั้น เราก็ควรจะให้เครดิตเขื่อนเขาบ้าง เขื่อนนี้ก็สร้างมาผมคิดว่าประมาณ ๔๗ ปี มาจนถึงวันนี้ เขื่อนนี้ที่จริงเขื่อนอันนี้มีปริมาณน้ําไหลลงอ่างในแต่ละปีประมาณ ๕,๖๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตรเท่านั้น แต่เขื่อนอันนี้สร้างให้เต็มศักยภาพของพื้นที่เขื่อนนี้ จึงเก็บกักน้ําได้ถึง ๑๓,๔๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตรเศษ ๆ แต่เป็นน้ําตายอยู่ประมาณ ๓,๘๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตร เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่าเขื่อนนี้ออกแบบไว้และยามใด ที่ปีใดที่ฝนตกมากเขื่อนสามารถรองรับได้ ปีนี้ ณ วันนี้ปริมาณน้ําที่ไหลลงเขื่อนมาอยู่ที่ ประมาณ ๑๑,๐๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตรเศษ ๆ มากกว่าค่าเฉลี่ยทั้งปีประมาณ ๒ เท่า หลับตาสิครับ ถ้าไม่มีเขื่อนภูมิพลอะไรมันจะเกิดขึ้นกับประเทศไทยเรา ก็ถึงบอกอยากให้ เครดิตเขื่อนบ้าง เช่นเดียวกันครับ ทั้งเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ ผมอยากจะอ้างอิง นิดหนึ่งครับ ที่จริงผมเอ่ยชื่อท่านก็คงไม่เสียหายนะครับ ดอกเตอร์วีรพงษ์ รามางกูร ท่านพูดในรายการโทรทัศน์ ที่นี่ตอบโจทย์ ของไทยพีบีเอสเมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ ท่านพูดบอกว่า เรื่องการบริหารจัดการน้ําในเขื่อนทั้ง ๒ เขื่อน ไม่มีใครผิดใครถูก ท่านใช้ภาษาอังกฤษ คําว่า แอค ออฟ ก็อด (Act of God) ท่านใช้ภาษานี้นะครับ ผมขออนุญาตนะครับ ผมคิดว่า ผมอ้างชื่อท่านไม่ได้ทําให้ท่านเสียหาย ผมอนุญาตกราบเรียนว่าน้ําที่เราพูดถึงวันนี้ น้ํามักจะถูกดูถูกเหยียดหยามว่าเป็นสิ่งต้อยต่ํา เพราะว่าอะไรครับ น้ํามันไหลจากที่สูงลงที่ต่ํา แต่น้ําก็เป็นสรรพสิ่งที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อมวลมนุษย์ทั่วโลก น้ํามีอาณาจักรในโลกนี้ ๓-๔ ในโลก ในร่างกายเราก็เช่นเดียวกันมีน้ํา ๓ ใน ๔ เพราะฉะนั้นน้ําก็ต้องปรับตัวของเขา กําหนดเป้าหมายชัดเจนคือไหลลงสู่ทะเลที่เรากําลังจะจัดการอยู่ในขณะนี้นะครับ ขออนุญาตกราบเรียนท่านสมาชิกทุกท่านนะครับ ผมขออนุญาตกลับมาเรื่องน้ํานะครับ เรื่องการบริหารจัดการน้ํา ผมอยากให้ยุติกันเสียทีนะครับว่าใครผิด ใครถูก ผมบอกว่า ไม่มีใครผิด ไม่มีใครถูก เราจะคิดกันว่าต่อไปเราจะแก้ไขปัญหาในเรื่องเหล่านี้อย่างไร การไฟฟ้าฝ่ายผลิตไม่ผิด กรมชลประทานไม่ผิด รัฐบาลที่แล้วก็ไม่ผิด ไม่มีการกักน้ํา รัฐบาลนี้ ก็ไม่ผิด เพราะไม่ได้ปล่อยน้ํามาให้ท่วม ปล่อยตามสถานการณ์เกิดขึ้น ถ้าผิดก็ผิดที่ผมละครับ เพราะผมก็เรียกว่าพญานาคหนึ่งนะครับ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ตราก็คือพระพิรุณ ทรงนาค พระพิรุณทรงนาคยังบังคับพญานาคให้น้ําไม่ได้เลย ถ้าผิดก็ที่ผมไม่สามารถที่จะเป็น เหมือนขงเบ้งที่หยั่งรู้ดิน ฟ้า อากาศ ได้ทั้งหมดจะคาดการณ์ได้ว่าฝนจะตกเมื่อไร เท่าไร แม้แต่กรมอุตุนิยมวิทยายังคาดการณ์ได้ น้ําเหนือทุ่งนั้น ขอบคุณมากครับ