สภาร่างรัฐธรรมนูญ · ครั้งที่ ๓๕ · ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๐

สมชัย ฤชุพันธุ์ แปรญัตติในมาตรา ๒๗๔ และหารือเรื่อง 3 ประการ โดยเสนอว่าควรให้ท้องถิ่นมีรายได้จากการจัดเก็บภาษีอากรและรายได้อื่นของตนเอง เพื่อให้มีฐานอำนาจในการจัดเก็บภาษีเอง และมีความสามารถในการหารายได้ของตนเอง

นายสมชัย ฤชุพันธุ์

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพครับ ผม สมชัย ฤชุพันธุ์ ในฐานะผู้แปรญัตติในมาตรา ๒๗๔ นะครับ ในมาตรานี้ผมได้แปรไว้ ๓ เรื่องนะครับ

เรื่องแรกในเรื่องเกี่ยวกับการพัฒนาตนเองขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ความจริงเปึนเรื่องของแนวคิดที่ว่า การที่จะให้ท้องถิ่นเข้มแข็งนั้น หลักการสำคัญน่าจะ เปึนการส่งเสริมให้ท้องถิ่นได้พัฒนาตนเองมากกว่าที่จะไปยัดเยียดการพัฒนาให้นะครับ ซึ่งอีกข้อหนึ่งในวรรคเดียวกันนี้นะครับ ก็คือการที่เดิมใช้คำว่า ดำเนินการให้องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมกันจัดตั้งองค์กรบริการสาธารณะ ซึ่งส่วนผมเข้าใจว่าคือทำนอง สหการอะไรพวกนี้นะครับ ผมก็เห็นว่าความจริงแล้วควรจะให้เขาสมัครใจที่จะทําเอง แล้วเราก็น่าจะสนับสนุนให้เขาทํา ซึ่งใช้คําว่า สนับสนุน ถ้อยคําที่ผมแปรนี่ดูเสมือนหนึ่ง ว่าเปึนการเปลี่ยนถ้อยคํา แต่ความจริงแล้วมีหลักคิดที่เปึนสาระสําคัญในนั้น อย่างไร ก็ตามกรรมาธิการได้ยกร่างใหม่นะครับ แล้วก็ในการยกร่างใหม่นั้น ผมอ่านดูแล้วเห็นว่า ได้รับหรือทำนองได้แก้ไขแนวคิด แล้วก็รับเอาแนวคิดที่ผมต้องการให้มีได้ใส่ไปแล้ว เพราะฉะนั้นวรรคนี้ผมจะไม่อภิปรายยาว ถือว่ารับได้นะครับ แต่มีอีกวรรคหนึ่ง เดี๋ยวเอา วรรคสามก่อน วรรคสุดท้าย ซึ่งว่าด้วยการปรับแก้ ทบทวนการกระจายอำนาจทุก ๕ ป้นั้น ซึ่งคุณชาติชาย เจียมศรีพงษ์ ได้แปรไว้นะครับ ซึ่งหลักคิดนี้ก็ได้รับไปแล้ว เพราะฉะนั้น ก็จะไม่พูดซ้ํา แต่ว่าจะมีหลักสําคัญอันหนึ่งนะครับ ซึ่งผมเพิ่มเข้ามา เดิมคิดว่าเปึนวรรค ท้ายนะครับ ตอนนี้จะอยู่วรรคใดก็ตาม แต่อยากจะให้มีหลักการอย่างนี้ครับ ให้มี พรบ. รายได้ท้องถิ่น ซึ่งจะเปึนหลักประกันให้ท้องถิ่นมีรายได้จากการจัดเก็บภาษีอากร และรายได้อื่นของตนเองเปึนแหล่งรายได้ที่แน่ชัด ที่เกิดจากการใช้อํานาจรัฐของท้องถิ่น เองนะครับ ความจริงการดํารงอยู่ของอํานาจรัฐระดับท้องถิ่นจะมีจริงหรือไม่ หรือว่า อํานาจรัฐระดับท้องถิ่นมีฐานอํานาจมาจากไหนนี่ ผมคิดว่าที่สําคัญมาจาก ๓ อย่าง นะครับ อันหนึ่งคือจากฉันท่านุมัติของประชาชน โดยผ่านการเลือกตั้ง ซึ่งอันนี้เรามีแล้ว อันที่ ๒ คือเกิดจากการมอบอำนาจของราชการส่วนกลางที่ออกกฎหมายให้อำนาจกับ ท้องถิ่นในการปฏิบัติภารกิจบางอย่างตามที่กฎหมายกําหนด ซึ่งเราก็มีแล้วนะครับ มีฉันท่านุมัติและมีอำนาจที่มอบจากส่วนกลาง ๒ อย่างเท่านั้นไม่พอ อำนาจที่แท้จริง จะเกิดได้ก็ต่อเมื่อท้องถิ่นมีเงินนะครับ แล้วก็มีอำนาจในการจัดเก็บภาษีของตนเอง มีความสามารถในการที่จะหารายได้ของตนเองนะครับ ท้องถิ่นจะต้องกล้าที่จะจัดเก็บ ภาษี ถ้าเกิดท้องถิ่นไม่กล้าที่จัดเก็บภาษี ยังบอกว่า ยินดีที่ยังเปึ้นผู้ใช้จ่าย และก็ให้รัฐบาล ส่วนกลางเก็บภาษีแล้วส่งไปให้นี่ มันก็จะเกิดปัญหาว่าจริง ๆ แล้วอำนาจรัฐระดับท้องถิ่น ดํารงอยู่จริงหรือไม่ ความจริงอํานาจรัฐระดับท้องถิ่นจะดํารงอยู่จริง ที่ไม่ใช่เปึนกลไกของ ส่วนกลาง คือส่วนกลางอุ้มชูอยู่นี่ มันก็จะต้องเกิดจากการพิสูจน์ด้วยการปฏิบัติว่า ผู้บริหารท้องถิ่นได้พิสูจน์ตนเองให้ประชาชนได้เห็น แล้วก็ว่าได้ทําความดี จนกระทั่งเขามีความยินยอมพร้อมใจควักกระเปิาเขาจ่ายเงิน เปึ้นค่าภาษีอากรมาให้ผู้บริหารท้องถิ่นน้ำไปใช้จ่าย เพื่อประโยชน์ของส่วนร่วม ของท้องถิ่น เพราะฉะนั้นความจําเปึ้นที่ต้องให้ อปท. นี่ มีฐานภาษีของตนเอง แล้วเก็บ ภาษีเอง คำว่า เก็บภาษีเอง นี่ คือมีอำนาจในการจัดเก็บเอง ส่วนการบริหารจัดเก็บ จริง ๆ นี่เขาก็คงต้องดูเปึ้นเรื่องเปึนรายเฉพาะภาษีไปว่าสมควรจะเปึนอย่างไร การบริหารจัดเก็บกับอํานาจในการจัดเก็บ เปึนคนละเรื่องกัน ที่ต้องพูดเรื่องนี้นี่ ก็เพราะว่า เรื่องนี้เปึ้นเรื่องทดสอบที่สำคัญของความรับผิดนะครับ เพราะถ้าเผื่อว่าไม่ได้จัดเก็บภาษี เอง ก็ไม่ต้องรับผิดต่อประชาชนผู้เสียภาษี แล้วก็ยากที่จะเปึ้นอิสระ เพราะว่าผู้ที่เขาเก็บ ภาษีมาให้นี่ เขาต้องตามมาดูว่า ถ้าเอาเงินภาษีอากรที่เขาเก็บมาจากประชาชนนี่ไปใช้ จ่ายอย่างไรนะครับ แล้วก็จะเกิดการที่ว่า ท่านไม่ต้องรับผิดต่อประชาชน เพราะประชาชน รับแต่บริการสาธารณะที่ท่านเปึนผู้ให้ โดยที่เขาคิดว่าเขาไม่ได้ควักกระเปิาจ่ายอะไร แต่ความจริงเขาจ่ายให้รัฐบาลส่วนกลาง แล้วส่วนกลางก็ส่งเงินมาให้ เวลานี้เขามีปัญหา เขาก็จะไปร้องเรียนต่อส่วนกลาง ความรับผิดโดยตรงต่อประชาชนก็จะไม่มี เขาจะต้อง รับผิดชอบกันเปึ้นทอด ๆ ไป เพราะฉะนั้นผมจึงเสนอว่า ควรจะต้องมีการปรับระบบ การจัดเก็บภาษีของเราทั้งหมด โดยนำเอาภาษีทุกตัวซึ่งพึงต้องเก็บในประเทศไทยนี่ มาจัดเรียงกัน แล้วมาพิจารณาดูว่าภาษีตัวไหนควรจะเปึนของท้องถิ่น ตัวไหนควรจะเปึน ของส่วนกลาง ตัวไหนควรจะเปึนของระดับจังหวัดนะครับ