สภาร่างรัฐธรรมนูญ · ครั้งที่ ๓๕ · ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๐

อรรครัตน์ รัตนจันทร์ เสนอแปรญัตติเพื่อขยายผลการยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินให้ครอบคลุมข้าราชการ พนักงานของรัฐ และรัฐวิสาหกิจ และเรียกร้องให้ข้าราชการและพนักงานของรัฐแสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของตนเอง เพื่อแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันในประเทศไทย โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปฏิบัติงานของรัฐวิสาหกิจที่ยึดหลักนิติธรรมและโปร่งใส

นายอรรครัตน์ รัตนจันทร์

กราบเรียนท่านประธานสภาร่างรัฐธรรมนูญ ที่เคารพ ผม นายอรรครัตน์ รัตนจันทร์ สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ กระผมได้ขอแปรญัตติ ในมาตราที่ ๒๕๐ ซึ่งมีใจความสําคัญคือ ให้ผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมืองดังต่อไปนี้ มีหน้าที่ยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินของตน คู่สมรส และบุตรที่ยังไม่บรรลุ นิติภาวะต่อคณะกรรมการการปัองกันและปราบปรามทุจริตแห่งชาติ ทุกครั้งที่เข้ารับ ตำแหน่งหรือพื้นจากตำแหน่ง ซึ่งของเดิมจะมีนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี สมาชิกสภาผู้แทน ราษฎร สมาชิกวุฒิสภา ข้าราชการการเมืองอื่น ผู้บริหารท้องถิ่นและสมาชิกสภาท้องถิ่น ที่กฎหมายบัญญัติ สิ่งที่ผมขอให้เติมเข้าไปคือ อยากให้เพิ่มในส่วนของข้าราชการ พนักงานของรัฐ และรัฐวิสาหกิจ เข้าไป ให้มีหน้าที่ที่จะต้องยื่นบัญชีแสดงรายการ ทรัพย์สินและหนี้สิน ในมาตราตามมาตรา ๒๕๐ โดยมีเหตุผลดังจะได้กราบเรียน ต่อท่านประธานดังนี้ครับ

ความไม่โปร่งใสและการทุจริตคอร์รัปชัน (Corruption) เปึ้นปัญหาใหญ่ ของสังคมไทยสืบเนื่องมาเปึนเวลานาน และทวีความรุนแรงขึ้นในปัจจุบัน ทำให้เกิดความ เสียหายแก่เศรษฐกิจและสังคมในวงกว้าง ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาประเทศ ความสงบสุข ของสังคมและความมั่นคงของชาติ มีความไม่โปร่งใสและทุจริตคอร์รัปชันเกิดขึ้นในวงการ ต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน และการเมือง เช่น การฮั้วประมูล การทุจริตการเลือกตั้ง ทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น จากรายงานสรุปประจำป้พบว่า มีเรื่องกล่าวหา เจ้าหน้าที่ของรัฐในเรื่องทุจริตต่อหน้าที่มากที่สุด รองลงมาคือเรื่องความผิดเกี่ยวกับการ เสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ โดยเจ้าหน้าที่ของรัฐถูกกล่าวหาในเรื่องต่าง ๆ นั้นมีจาก ทุกกระทรวง ตลอดจนสำนักงานอิสระที่ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี ท่านประธานครับ ปัญหาความไม่โปร่งใสและการทุจริตคอร์รัปชัน สาเหตุเกิดจากคนและระบบ คนเปึน ต้นต่อของปัญหาทั้งหมด ความไม่โปร่งใส การทุจริตเกิดขึ้นจากพฤติกรรมของคน มีค่านิยมที่ผิด ๆ เช่น ความโลภ ความเห็นแก่ตัวเองและพรรคพวก ผลประโยชน์ ต่างตอบแทน กินตามน้ำ รับส่วย ส่งส่วยให้ผู้บังคับบัญชา ใช้อำนาจเพื่อตนเอง และพรรคพวก ฝั่งลึกในสังคมไทย ค่านิยมดังกล่าวเกิดขึ้นในทุกระดับของสังคมไทย เปึ้นปัญหาพื้นฐานที่เปึนมูลเหตุของการทุจริตคอร์รัปชันในปัจจุบัน ระบบถูกกำหนดขึ้น โดยอาศัยหลักการเพื่อทำให้เกิดระเบียบขึ้นมาในสังคมและในองค์กร ซึ่งมีการพัฒนา มาโดยลำดับ ระบบถูกมองว่า เปึนปัจจัยสำคัญเช่นเดียวกับคนที่ก่อให้เกิดความ ไม่โปร่งใสและทุจริตคอร์รัปชัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบราชการและหน่วยงานของรัฐ โดยโครงสร้างของระบบของภาครัฐและหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ มีลักษณะที่เปึนจุดอ่อน เช่น กฎหมาย ระเบียบข้อบังคับมีขั้นตอนมาก มีช่องว่างและความล้าสมัย ขาดการ เผยแพร่ข้อมูลอย่างเป่ดเผย ระบบเงินเดือนที่ไม่เอื้อต่อการดำรงชีวิต ระบบการพัฒนา คุณภาพคนล้มเหลว ระบบอุปถัมภ์เข้มแข็งกว่าระบบคุณธรรม ระบบการลงโทษ ผู้กระทำผิดไม่ศักดิ์สิทธิ์ ขาดกลไกติดตามการประเมินผล เปึ้นต้น สภาพดังกล่าวทำให้ เกิดปัญหาของความไม่โปร่งใส ความไม่เปึนธรรม รวมทั้งเอื้อต่อการทุจริตคอร์รัปชัน จากรายงานการศึกษาวิจัยพบว่า ประชาชนส่วนมากเคยถูกเรียกร้องสิ้นบนจากหน่วยงาน ของรัฐที่ตั้งอยู่ในภูมิภาค ตั้งแต่ในระดับตำบล อำเภอ จังหวัด ไปจนถึงหน่วยงานประจำ จังหวัด กลุ่มผู้ประกอบการต้องจ่ายเงินพิเศษ หรือสินบนให้แก่เจ้าหน้าที่ของรัฐ เพื่อความ สะดวกในการรับบริการ โดยจำนวนเงินที่จะต้องจ่ายขึ้นอยู่กับความถี่ในการติดต่อ หน่วยงานจัดซื้อ จัดจ้างจะเรียกเงินพิเศษบ่อยที่สุด ภาคธุรกิจจะประสบปัญหาในเรื่อง การแข่งขัน การประมูลและการจ่ายเงิน โดยผู้ประกอบการต่างเห็นว่า การคอร์รัปชั่น ในวงราชการเปึนการเพิ่มต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจ ส่วนในมุมมองของราชการเห็นว่า การคอร์รัปชั่นเปึนส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตในสังคม การรับสินบนเปึนเรื่องปกติ หน่วยงานที่ ข้าราชการไว้วางใจในการแก้ปัญหาคือ ปปช. คตง. และสื่อมวลชน ผลการศึกษาจาก กรณีจัดซื้อ จัดจ้างพบว่า ต้นต่อของการคอร์รัปชั่นในวงราชการเกิดจากอำนาจของรัฐ ๒ ประการ คือ การให้ละเว้นการปฏิบัติตามกฎระเบียบ เช่น การหนีภาษี และการจัดสรร ผลประโยชน์ หรือสิทธิในการใช้ทรัพยากร เช่น การสัมปทาน กระบวนการทุจริตในวงการ จัดซื้อ จัดจ้างเปึ้นเครือข่ายที่กว้างขวาง แม้ว่าจะมีความพยายามปฏิรูป การตรากฎหมาย รวมทั้งการจัดตั้งหน่วยงานอิสระ แต่การศึกษาพบว่า ในข้อกฎหมายยังมีอุปสรรค์ ขัดขวางการมีส่วนร่วมจากประชาชนเข้ามาต้านคอร์รัปชั่น ท่านประธานครับ การแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันจะต้องมีการกระทำอย่างจริงจัง โดยยึดหลักบริหารที่ดี ๕ ประการ คือ

การมีส่วนร่วมของทุกส่วนในสังคม ถือเปึนหน้าที่ของทุกคนในสังคม ที่จะต้องร่วมมือในการทำรายงานข้อมูล การติดตามตรวจสอบ และการเผยแพร่ต่อ สาธารณะ การเอาผู้กระทำผิดไปลงโทษตามกระบวนการยุติธรรม

ประการที่ ๒ การทำให้การบริหารงานในทุกองค์กรมีความโปร่งใส โดยการเป่ดเผยขั้นตอนการทำงานให้ผู้ติดต่อทราบ มีระยะเวลากำกับการดำเนินงาน ในขั้นตอนต่าง ๆ มีกฎระเบียบน้อยที่สุด เพื่อไม่ให้เกิดความยุ่งยาก และให้มีการ ใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่น้อยที่สุด เพื่อป่ดโอกาสให้เจ้าหน้าที่เรียกร้องผลประโยชน์ ตอบแทนจากผู้ใช้บริการ

ประการที่ ๓ ยึดหลักนิติธรรม การบริหารงาน ที่ยึดหลักกฎหมาย ที่มีความชอบธรรมและมีความเปึนสากล

ประการที่ ๔ มีความเสมอภาคเท่าเทียมกันในการปฏิบัติ การปฏิบัติงาน ของเจ้าหน้าที่ต้องเปึนไปโดยเสมอภาค ไม่เลือกปฏิบัติต่อกลุ่มบุคคลหรือบุคคลที่ เปึนการเฉพาะ

ประการที่ ๕ ซึ่งเปึ้นประการที่สำคัญ คือผู้ปฏิบัติหน้าที่มีความรับผิดชอบ ที่ตรวจสอบได้ โดยการตรวจสอบต้องสามารถกระทำได้ทั้งจากภายในและภายนอก องค์การ การกําหนดให้ผู้ที่เปึนข้าราชการ พนักงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับล่างจนถึงระดับสูง ที่ดำรงตำแหน่งต่าง ๆ ของหน่วยงานในทุกระดับ ที่ต้องสัมผัสกับประชาชนและใกล้ชิดกับผลประโยชน์ ต้องแจ้งบัญชีทรัพย์สินทั้งก่อน และหลังดํารงตําแหน่งต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบ ซึ่งจะสอดรับกับร่างรัฐธรรมนูญที่กําลัง มีการพิจารณาโดยสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญอยู่ในสภาอันทรงเกียรติแห่งนี้ ที่ได้ บัญญัติให้มีการตรวจสอบจากสาธารณะ และการมีองค์กรอิสระที่มีอำนาจเพียงพอ ในการติดตามตรวจสอบผู้กระทำการคอร์รัปชัน เพื่อนำมาลงโทษตามกระบวนการ ยุติธรรม

สรุป ปัญหาความไม่โปร่งใสและการทุจริตคอร์รัปชันของภาครัฐ และเอกชนเปึนปัญหาระดับชาติที่บั่นทอนความมั่นคงของชาติ กระทบต่อการพัฒนา ประเทศ ความสงบสุขของพลเมือง ตลอดจนการได้รับความเชื่อถือจากต่างประเทศ การแก้ไขปัญหาความไม่โปร่งใส ทุจริตคอร์รัปชัน ทั้งในภาครัฐและเอกชน จะต้องแก้ไข ที่คนและระบบควบคู่กันไป กระผมขอกราบเรียนต่อท่านประธานว่า ข้าราชการ พนักงาน ของรัฐ รัฐวิสาหกิจ ซึ่งเปึนข้าราชการระดับล่างหรือชั้นผู้น้อย ที่ปฏิบัติหน้าที่ติดต่อใกล้ชิด กับประชาชนที่อยู่ในหน่วยงานระดับตำบล อำเภอ และจังหวัดนั้น มีโอกาสที่จะทุจริต คอร์รัปชัน เรียกรับผลประโยชน์สินบนจากประชาชน และสร้างความเดือดร้อนและ ความเสียหายให้แก่ประชาชนและประเทศชาติในภาพรวมมากที่สุด ทั้งที่เปึนการทุจริต เพื่อผลประโยชน์ของตนเอง หรือการกระทำแทนผู้บังคับบัญชาระดับสูง หรือที่เรียกว่า เก็บส่วยส่งนาย อันก่อให้เกิดความทุกข์ร้อนของประชาชน โดยเฉพาะในระดับรากหญ้า นั้นมีปรากฏเปึนข่าวให้เห็นผ่านทางสื่อมวลชนอยู่เปึนประจำ ท่านประธานครับ ด้วยเหตุผลจากการที่ได้มีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในจังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดต่าง ๆ ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดังได้ประทานกราบเรียน ต่อท่านประธานในข้างต้น จึงขอแปรญัตติเพิ่มข้อความ ให้ข้าราชการ พนักงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ ต้องแสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของตนเองด้วย

และสุดท้าย ผมขอฝากหนึ่งในวิธีแก้ไขปัญหาเรื่องคนสั้น ๆ ผ่านท่านประธานไปยังคณะกรรมาธิการและสมาชิกสภาร่างรั่ฐธรรมนูญทุกท่าน เพื่อให้ช่วยกันให้เกิดผลอย่างเปึ้นรูปธรรมว่า หน่วยงานของภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการ สร้างคน ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันการศึกษาทุกระดับ พึงปลูกฝั่งความซื่อสัตย์สุจริต รับผิดชอบ มีวินัย ตลอดจนค่านิยมอื่น ๆ ที่ถูกต้อง รวมทั้ง เข้าใจในวิถีการดำเนินชีวิตที่สมควรและมีคุณค่า กราบขอบพระคุณครับ