สภาร่างรัฐธรรมนูญ · ครั้งที่ ๒๖ · ๑๕ มิถุนายน ๒๕๕๐

กรรณิการ์ บรรเทิงจิตร หารือเรื่องการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ โดยเน้นย้ำว่าควรประเมินผลกระทบต่อสุขภาพให้ครอบคลุม ไม่เพียงแต่สิ่งแวดล้อมเท่านั้น และเรียกร้องให้มีการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพเพิ่มเติมในกระบวนการทางสังคม

นางกรรณิการ์ บรรเทิงจิตร

เรียนท่านประธานที่เคารพ กรรณิการ์ บรรเทิงจิตร นะคะ ในวรรคนี้นะคะ ที่ขอคำแปร์ เนื่องจากว่า วรรคที่ ๑ กล่าวถึงสิทธิบุคคล ที่จะมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนในการอนุรักษ์บำรุงรักษา และการได้ประโยชน์จาก ทรัพยากรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ และในการคุ้มครองส่งเสริมและ รักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ดำรงชีพอยู่ได้อย่างปกติและต่อเนื่อง ในสิ่งแวดล้อม ที่จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพหรือคุณภาพชีวิตของตน ย่อมได้รับการคุ้มครอง ซึ่งมีการกล่าวถึงประเด็นสุขภาพไว้แล้วนั้น แต่วรรคสองพูดถึง เฉพาะผลกระทบจากโครงการหรือกิจกรรม พูดเฉพาะในเรื่องของผลกระทบต่อคุณภาพ สิ่งแวดล้อมหรือทรัพยากรธรรมชาติเท่านั้น ไม่ได้พูดถึงผลกระทบต่อสุขภาพด้วย ซึ่งไม่สอดรับกัน ในประเด็นตรงนี้จะชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่ทางคณะได้ขอแปรญัตติ ก็คือว่า โครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม หรือทรัพยากรธรรมชาติ หรือวิถีชีวิตวัฒนธรรมและสุขภาพนั้นจะกระทำมิได้ เว้นแต่จะได้ มีการศึกษา และประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ นี่คือส่วนที่เติมมา ด้วยเหตุที่ว่า การจัดการ ซึ่งสืบเนื่องจากวรรคหนึ่งนะคะว่า ขณะนี้ในชุมชนที่อยู่กัน อย่างปกติสุขด้วยกันทั้งคน ทั้งชุมชน แล้วก็สิ่งแวดล้อมนั้น ปัจจุบันมีหลาย ๆ แห่ง ที่ชุมชนนั้นถูกรุกรานจากโครงการ หรือกิจกรรมที่เข้าไป ก่อให้เกิดผลกระทบต่อ สิ่งแวดล้อม แล้วก็ที่สุด ก็คือ จากสิ่งแวดล้อมอย่างเดียว ไม่พอ จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพด้วย เพราะสุขภาพในมิติที่ว่านี้เปึนไปตาม พรบ. สุขภาพแห่งชาติ หมายความถึง สุขภาพ ทางกาย ทางใจ ทางสังคม แล้วก็ทางปัญญา ยกตัวอย่างเช่น กรณีมาบตาพุด ที่จังหวัดระยอง เนื่องจากการประเมินผลกระทบโรงงานต่าง ๆ จำนวนหลายพันแห่งนั้น ได้ผ่านการ ประเมินผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมแล้วก็ตาม นั่นก็คือ อีไอเอ(EIA) คือ เอ็นไวรอนเมนทอล อิมแพกต์ แอสเซสเมนต์ (Environmental Impact Assessment) ขออนุญาตใช้ภาษาอังกฤษนะคะ ก็คือ การประเมินผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม ถึงแม้ว่าแต่ละโรงนั้นจะมีผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมก็ตาม ผ่านนะคะ ผ่าน เพราะว่า อีไอเอนั้นเปึนเครื่องมือที่จะอนุมัติโครงการนะคะ โดยกำหนดมาตรฐานการลดผลกระทบ ทางด้านสิ่งแวดล้อม แต่สิ่งที่ชุมชน แล้วก็สังคมควรจะต้องคํานึงถึงในขณะนี้ ก็คือ ทางด้านคุณภาพชีวิต วิถีชีวิต รวมทั้งสุขภาพของชุมชนนะคะ ไม่ใช่เฉพาะตัวบุคคล จากมาบตาพุดนั้น จะเห็นว่า สิ่งที่เกิดกับคนในชุมชน รวมชุมชนทั้ง ๒๕ ชุมชนโดยรอบ ของมาบตาพุดนั้นก็ตามนะคะ จะเห็นว่า มีผลกระทบต่อสุขภาพทางกาย สุขภาพทางใจ วิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป เหล่านี้จะต้องคำนึงถึงด้วยนะคะ มีอีกตัวอย่างหนึ่ง ก็คือ กรณีของ โรงงานถลุงเหล็ก ที่อำเภอบางสะพานใหญ่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีการก่อตั้งโรงงาน ขนาดใหญ่ในการถลุงเหล็ก โรงงานเหล่านี้ผ่านอีไอเอ็มาแล้วก็ตาม แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้น ไม่ใช่เฉพาะต่อสุขภาพร่างกาย จากกรณีที่มีโรงงานนั้นปล่อยแก๊สซัลเฟอร์ได้ออกไซด์ (Sulfur - Dioxide) ออกมา ก่อให้เกิดภาวะต่อฝนกรดนะคะ ที่ลงมา ชาวบ้านก็กินน้ำ ตรงนั้นไม่ได้ ขณะเดียวกัน ก็เกิดถนนที่เกิดทรุดมาจากการที่โรงงานนั้นผลิตถลุงเหล็ก แล้วก็เหล็กนั้นขนาดหนักมากนะคะ ก็ทำให้ถนนหนทางเสีย หลังคาบ้านผุพังเนื่องจาก ฝนกรด อีกกรณีตัวอย่างหนึ่ง ก็คือ จากจังหวัดตรังนะคะ โดยเฉพาะที่อำเภอ กิ่งหาดสำราญ จากการที่เราได้ไปรับฟังความคิดเห็นของชุมชน เราพบว่า ป์าชุมชน ป์าชายเลน ซึ่งอยู่กับชุมชนมาเปึนเวลาช้านาน มีโครงการหรือกิจกรรมของภาครัฐเอง เข้าไปพัฒนา ใช้คําว่า พัฒนา นะคะ โดยการเข้าไปรุกล้ำ แล้วก็พัฒนา คือการขุดลอก นะคะ แล้วก็ก่อให้มีโครงการต่าง ๆ เข้าไป ป์าชายเลนเหล่านั้น ซึ่งเปึนซุปเปอร์มาร์เก็ต ของคนจนนั้นถูกเปลี่ยนไป ทำให้ชาวบ้านไม่สามารถเข้าไปดำเนินกิจกรรมตรงนั้นได้ แล้วก็ทำให้คุณภาพชีวิตเปลี่ยนไป ผลการดำเนินงานของกิจกรรมโครงการต่าง ๆ ดังกล่าว ก่อให้เกิดผลกระทบต่อวิถีชีวิต วัฒนธรรม และสุขภาพ เพราะฉะนั้นตรงนี้ก็เลย มองว่า ในการที่วรรคสองตัวนี้ การดำเนินโครงการหรือกิจกรรม นอกจากทางเราอยากจะ เรียกร้องว่า นอกจากจะมีการประเมินผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว ควรจะต้องมี การประเมินผลกระทบทางด้านสุขภาพเพิ่มเติม หรือภาษาอังกฤษเรียกว่า เฮลธ์ อิมแพกต์ แอสเซสเมนต์ (Health impact assessment) นะคะ ขออนุญาตใช้ภาษาอังกฤษนะคะ ซึ่งตรงนั้นจะทำให้เกิดมีการประเมินผลกระทบทางด้านสุขภาพ เปึนกระบวนการทาง สังคมนะคะ ในการที่ชาวบ้านจะร่วมกลุ่มร่วมกันกับผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย มากำหนด ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชุมชนของตัวเอง ตรงนี้ก็จะเปึ้นทำให้ชุมชนร่วมกับโรงงาน ร่วมกับ ภาครัฐ ภาคเอกชน ต่าง ๆ อยู่กันอย่างชุมชน อย่างมีความสุขนะคะ แล้วก็อยู่กันอย่าง สันติ ไม่เกิดกรณีที่มีการฟัองร้องเสียหายต่อกัน ดังนั้น ในประเด็นตรงนี้ ในวรรคที่ ๒ ก็เลย มองว่า อยากให้ความสำคัญ นอกจากจะให้ความสำคัญต่อสิ่งแวดล้อม แล้วก็ ทรัพยากรธรรมชาติแล้ว อยากให้ความสำคัญต่อการประเมินผลกระทบทางด้าน สุขภาพด้วย ซึ่งขณะนี้ ทั้งองค์การอนามัยโลก แล้วก็หน่วยงานต่าง ๆ ทางสากล ก็ให้การ รับรองในเรื่องของการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ ซึ่งเปึนส่วนที่สำคัญ ในเรื่องที่ที่มีผล ต่อสุขภาพทั้งทางกาย ทางใจ ทางสังคม และจิตวิญญาณ ตรงส่วนนี้ก็เลยอยากจะขอให้ กรรมาธิการได้พิจารณาด้วยค่ะ ขอขอบพระคุณค่ะ