ปดิพัทธ์ สันติภาดา หารือปัญหาหนี้นอกระบบที่ทวีความรุนแรง โดยเฉพาะในจังหวัดพิษณุโลก พร้อมยกตัวอย่างกรณีประชาชนถูกคิดดอกเบี้ยเกินจริงและถูกข่มขู่ รวมถึงเรียกร้องให้รัฐบาลมีมาตรการระยะสั้นและระยะยาวอย่างเร่งด่วนและมีประสิทธิภาพเพื่อแก้ไขปัญหาที่ลุกลามจากภาวะเศรษฐกิจและข้อจำกัดของระบบการเงินทางการ
เรียนท่านประธานสภาที่เคารพ ผม ปดิพัทธ์ สันติภาดา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากจังหวัดพิษณุโลก เขต ๑ พรรคก้าวไกลครับ ขอเสนอญัตติด่วนด้วยวาจาเป็นญัตติทำนองเดียวกันกับผู้เสนอก่อนหน้านี้นะครับ คือเรื่อง ปัญหาของหนี้นอกระบบที่พรรคก้าวไกลอยากให้รัฐบาลมีมาตรการทั้งระยะสั้นที่จะเร่งด่วน ในการที่จะปกป้องชีวิตของพี่น้องประชาชน แล้วก็มาตรการระยะยาวเพื่อป้องกันวงจรนี้ ให้ไม่กลับมาแล้วก็มีความรุนแรงแบบนี้ต่อไป ท่านประธานครับ ปัญหาหนี้นอกระบบของ ประเทศไทยตอนนี้รุนแรง ลุกลาม หยั่งลึก แล้วก็ทำลายชีวิตทรัพย์สินของพี่น้องประชาชน ครอบครัวจำนวนมาก ชาวพิษณุโลกจำนวนมากเข้าสู่วงจรของหนี้นอกระบบมากขึ้นจาก สถานการณ์แพร่ระบาดของโรคระบาดไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (Virus Corona 2019) สถานการณ์ วิกฤติพลังงานจากสงคราม และการบริหารประเทศที่ล้มเหลวของรัฐบาลทหาร และการ สืบทอดอำนาจ ส่งผลให้เกิดการฝืดเคืองทางเศรษฐกิจภายในประเทศอย่างรุนแรงทำให้ ประชาชนจำนวนมากต้องกู้ยืมเงินเพื่อมาเป็นค่าใช้จ่ายในครอบครัว หรือใช้ลงทุนในการ ประกอบอาชีพ ท่านประธานครับ ธนาคารออมสินได้รับนโยบายจากรัฐบาลให้ช่วยแก้ไข ปัญหาหนี้นอกระบบ แต่ตั้งแต่ปี ๒๕๖๔ ทั้งปีนี่นะครับ อนุมัติวงเงินไปเพียงแค่ ๗๐ ล้านบาท เท่านั้น แต่ท่านประธานทราบไหมว่าวงเงินที่สำรวจได้ตอนนี้ ซึ่งเป็นเพียงแค่ขั้นต่ำเท่านั้น ว่าประชาชนคนไทยนั้นเป็นหนี้นอกระบบอยู่ที่ ๘๕,๐๐๐ ล้านบาท ๗๐ ล้านบาท ที่ธนาคาร ออมสินปล่อยไปจะไปแก้ปัญหา ๘๕,๐๐๐ ล้านบาทได้อย่างไร ผมยังไม่เห็นว่าเรื่องนี้จะมี ความหวังแม้แต่นิดเดียว นอกจากนั้นหนี้นอกระบบมันเกี่ยวพันกับระบบอำนาจนิยม เกี่ยวพันกับระบบอุปถัมภ์ และวงการมาเฟียที่อยู่ในพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งที่มีสีและไม่มีสีแบบที่ท่าน สมาชิกหลายท่านได้อภิปรายไปแล้ว เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่าปัญหาที่เกิดขึ้นส่งผลกระทบ ต่อเศรษฐกิจและสังคมในวงกว้าง และท่านประธานครับ ประชาชนทุกคนรู้ทั้งรู้ว่าหนี้ นอกระบบมันโหดร้ายขนาดไหน ส่วนใหญ่ก็จะไม่มีใครอยากเป็นหนี้นอกระบบหรอกครับ แต่ด้วยการกู้ยืมเงินในระบบมีขั้นตอนที่ซับซ้อนและใช้เวลานานไม่ทันต่อความต้องการ เร่งด่วนที่พวกเขาจำเป็นที่จะต้องได้เงินมาเพื่อแก้ไขปัญหาชีวิตในวันพรุ่งนี้ เพราะฉะนั้น เงื่อนไขในการอนุมัติสินเชื่อของสถาบันการเงินและข้อจำกัดต่าง ๆ นานาทำให้ประชาชน จำนวนมากเลือกที่จะเข้าไปสู่วงจรของหนี้นอกระบบ ท่านประธานครับ รัฐบาลตั้งแต่ คสช. จนถึงตอนนี้ก็มีความริเริ่มที่พอใช้ได้ก็คือมีการปรับปรุง พ.ร.บ. ห้ามเรียกเก็บดอกเบี้ยเกิน อัตราในปี ๒๕๖๐ แล้วก็มีการเพิ่มโทษให้กับเจ้าหนี้นอกระบบ แล้วตอนที่เริ่มต้นแคมเปญ (Campaign) นี้ก็มีความคึกคักพอใช้ได้ มีการรายงานออกมาว่าตั้งแต่ปี ๒๕๕๙ ถึงปี ๒๕๖๔ จัดการเจ้าหนี้ไปได้ประมาณ ๑๐,๐๐๐ ราย แต่พอเราไปดูจริง ๆ แล้วพอไปดูในสถานการณ์ ในปีนี้จัดการในปีนั้นได้ ๑๐,๐๐๐ ราย แต่ทำไมตอนนี้มันลุกลามขึ้นล่ะครับ เวลาตอนนี้ เดินไปตามตรอกซอกซอยต่าง ๆ เดินไปตามพื้นที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะบ้านของคนยากคนจน ชุมชนแออัด ป้ายรถเมล์ เสาไฟฟ้า ศาลาที่อยู่ริมทางมีแต่ป้าย มีแต่ใบปลิวของเจ้าหนี้ นอกระบบสินเชื่อด่วนทันใจ และนี่เองทำให้ชีวิตของพี่น้องประชาชนนั้นอยู่ในความ เดือดร้อนเพราะว่ามาตรการของรัฐนั้นไม่ได้มีประสิทธิภาพและมีความต่อเนื่องตั้งแต่มี การปรับปรุง พ.ร.บ. เหล่านั้น เรื่องราวในจังหวัดพิษณุโลกมันมีเรื่องราวของแก๊ง เรื่องราว สะเทือนขวัญของแก๊งหมวกกันน็อก เรื่องราวของเจ้าหนี้เต็มไปหมด ผมคงไม่ใช้เวลาในการ อภิปรายมากหรือว่าไม่ต้องโชว์คลิป (Clip) แล้วเพราะผมว่าเรารู้กันหมดแล้ว แต่ตอนนี้ มันเป็นยุคดิจิทัล (Digital) ครับท่านประธาน ทำให้การเข้าสู่วงจรหนี้นอกระบบซึ่งเป็นปัญหา ที่มันเรื้อรังอยู่แล้ว ตอนนี้มันยิ่งเพิ่มช่องทางแล้วก็รุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ และบางคนก็ไม่ได้ เต็มใจ แต่ถูกหลอกเพราะเป็นสินเชื่อที่นึกว่าเป็นทางการหรือว่ามันมีการรับรองที่อยู่ใน แอปพลิเคชั่น (Application) ดูในเว็บไซต์ (Website) ท่านประธานครับเพื่อให้สภาแห่งนี้ ได้รับทราบว่ามันเกิดอะไรขึ้นในจังหวัดพิษณุโลก ปีนี้เลยผมยก ๒ เคส (Case) ให้ฟัง รายแรกกู้เงินจากเจ้าหนี้ ๑๐,๐๐๐ บาท ต้องเสียดอกเบี้ยไปเลยวันละ ๑๐๐ บาท โดยเอา ทะเบียนบ้านไปค้ำ พิมพ์ลายนิ้วมือเรียบร้อย แต่ปรากฏว่าผ่านไปในเวลาไม่กี่เดือนเงินต้น ๑๐,๐๐๐ บาท กลายเป็น ๑๐๐,๐๐๐ บาท ต่อมาครับเจ้าบ้านกลับบ้านมา เจ้าหนี้เอาใบมา ปิดประกาศขายบ้านของเขาเรียบร้อยแล้วครับ เพราะว่าเอาทะเบียนบ้านไปเป็นตัวประกัน แล้วก็ตอนหลังพอการคุกคามมันรุนแรงขึ้น ปรากฏว่ามีการบุกเข้าไปทำลายบ้านครับ แล้วก็ ขนเอาทรัพย์สินอุปกรณ์ของใช้ต่าง ๆ เอามากองหน้าบ้านหมดเลยแล้วเป็นอย่างนี้หลาย ๆ บ้านในหมู่บ้านเดียวกัน ท่านประธานครับ รายที่ ๒ ไปกู้ยืมเงินต้น ๑๐๐,๐๐๐ บาท แล้วใช้ ที่ดินทำนองของการขายฝากไปเป็นหลักประกันค้ำไว้ ดอกเบี้ยรายเดือน ๆ ละ ๑๐,๐๐๐ บาท ส่งไม่ไหวครับรายเดือน เจ้าหนี้บอกว่าถ้าอย่างนั้นปรับดอกเบี้ยให้กลายเป็นรายวัน พอส่งไม่ไหวก็บอกถ้าอย่างนั้นส่งดอกเบี้ยรายวันไม่ไหวใช่ไหม ถ้าอย่างนั้นบ้านที่เอามาค้ำไว้ จ่ายค่าเช่าบ้านมา สรุปตอนนี้ต้องเช่าบ้านตัวเองอยู่เดือนละ ๓,๐๐๐ บาท แล้วพอไม่ไหว เงินต้นจ่ายไม่ไหว ดอกเบี้ยจ่ายไม่ไหว ค่าเช่าบ้านจ่ายไม่ไหว ก็จำเป็นที่จะต้องให้โฉนดที่ดิน แล้วก็ยึดเอาไปเลย ท่านประธานทราบไหมว่าเจ้าหนี้แบบนี้มีโฉนดที่ดินเป็นปึก ๆ กลายเป็น เส้นทางทำมาหากินของผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นที่จะได้ที่ดินในราคาถูก ๆ โดยมีเจ้าหน้าที่ที่ดิน กลายเป็นทีมงานกลาย ๆ ไปด้วย โดยที่ไม่มีข้อสังเกตหรือไม่มีอะไรที่จะแจ้งความต่อ เจ้าหน้าที่ตำรวจ ท่านประธาน รัฐบาลและหน่วยงานราชการก็รู้สถานการณ์นี้เป็นอย่างดี ดีเอสไอ (DSI) ก็รู้ ศูนย์ดำรงธรรมก็ได้ยินเรื่องพวกนี้มามากแล้วก็รับเรื่องจำนวนมาก แต่ทำไมล่ะครับ แก๊งเงินกู้จึงอยู่ทั่วไปได้อย่างเปิดเผย ลอยนวล เวลาจับก็จับเสียใหญ่โตเลย เวลาดำเนินการใด ๆ ก็ไม่มีเลย ในมาตรการเดียวกัน บางรายโดนจับ บางรายไม่โดนจับ ท่านประธานครับ ไม่ต้องอ้อมค้อมเลยครับ แก๊งเหล่านี้ต้องมีเส้นสายแน่นอนของทหาร ตำรวจ นักการเมือง ข้าราชการระดับสูงเป็นทั้งแบ็คอัพ (Backup) และบางคนก็เป็นหุ้นส่วน ในธุรกิจนี้ด้วยมาดูในส่วนของลูกหนี้ครับ รู้ทั้งรู้ว่าโหดแต่ปัจจัย ๒ อย่างที่พวกเขาต้องเข้าสู่ วงจรหนี้ก็คือเข้าไปในสินเชื่อของสถาบันการเงินไม่ได้ ติดเงื่อนไขหลายอย่าง และหลายคน ก็เป็นหนี้ที่ซ้ำซ้อนทำให้พวกเขานั้นไม่สามารถที่จะมีเครดิตในการกู้เงินได้ แน่นอนครับ มีหลายสาเหตุ อาจจะมีคนที่มีวินัยการเงินไม่ดี ทำธุรกิจล้มเหลว หรือว่ามีหลายสิ่งหลายอย่าง เกิดขึ้น แต่เราต้องอย่ามองว่าประชาชนนี่เป็นความรับผิดชอบของเขาอย่างเดียว ถ้าพวกเขา เกิดขึ้นมาในประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำขนาดนี้ แล้วเกิดมาในประเทศที่เข้าไม่ถึงแหล่ง เงินทุนหรือการประกอบการในยุคแบบนี้ล่ะครับ ในยุคของโควิด (COVID) ในยุคที่การ ท่องเที่ยวตกต่ำแบบนี้หลายคนเป็นเหยื่อและพวกเขาจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือครับ ท่านประธานครับ รัฐบาลมีแนวทางในการแก้หนี้นอกระบบแต่ประสิทธิภาพก็ยังไม่ดีนัก ผมยกตัวอย่างไปแล้วอย่างเช่นธนาคารออมสิน ปล่อยสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำไปได้แค่ ๗๐ ล้านบาท เท่านั้น แบบนี้จะไปช่วยประชาชนได้อย่างไร และท่านประธานทราบไหมว่าโครงการเปลี่ยน หนี้นอกระบบมาเป็นหนี้ในระบบจะต้องให้ลูกหนี้ไปเอาสำเนาบัตรประชาชนของเจ้าหนี้ มาเป็นหลักฐานด้วย เขาแทบจะฆ่ากันตายอยู่แล้ว เจ้าหนี้น่ากลัวขนาดไหนต้องไปขอถ่าย เอกสารเขานะครับ นี่เงื่อนไขธนาคารออมสินนะ ฟังดูเมกเซนส์ (Make Sense) ไหมครับ ผมเป็นลูกหนี้ผมต้องไปขอสำเนาบัตรประชาชนเจ้าหนี้ที่ตามกระทืบผมอยู่ทุกวันนี้เพื่อไปขอ สินเชื่อจากธนาคารออมสิน มาตรการแบบนี้คนส่วนใหญ่เข้าไม่ถึงจริง ๆ และเอาไปใช้งาน แบบนั้นไม่ได้ แนวทางไกลเกลี่ยประนอมหนี้ก็มีครับ สำนักงานคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือ ทางกฎหมายแก่ประชาชน สคช. สายด่วน ๑๑๕๗ มีอนุกรรมการไกล่เกลี่ยประนอมหนี้ มีการช่วยฟื้นฟูเพื่อสร้างอาชีพโน่นนี่นั่นด้วยนะครับ แล้วก็มีหลายกระทรวงที่มีศูนย์รับแจ้ง เรื่องพวกนี้ ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงการคลัง ศูนย์ดำรงธรรมจังหวัดในกระทรวงมหาดไทย แล้วก็ กระทรวงยุติธรรมเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้และประชาชนที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม แต่หน่วยงาน เหล่านี้ก็ทำงานแบบพาสซีฟ (Passive) ก็คือเมื่อมีเรื่องก็เข้าไปช่วย แล้วหลายครั้งมันช่วย ไม่ทันเพราะกระบวนการของราชการก็ช้ามาก เรื่องนี้เลยจำเป็นที่จะต้องมีมติ ครม. ต้องมี นโยบายหรือมีความมุ่งหวังของผู้นำประเทศว่าจะช่วยประชาชนจากปัญหานี้ได้อย่างไร แต่ถ้าบอกว่าปล่อยให้กลไกของราชการดำเนินการในการบริการประชาชนไปได้เรื่อย ๆ เราไม่เห็นความทุกข์ยากอยู่ทั่วทุกหัวระแหงตอนนี้ล่ะครับ เพราะฉะนั้นข้อเสนอของพรรค ก้าวไกลเราจึงมีเรื่องที่ต้องทำระยะสั้นก็คือมาตรการของรัฐไม่ว่าจะเป็นผ่านธนาคารออมสิน ไม่ว่าจะเป็นผ่านธนาคาร ธ.ก.ส. จะต้องทำให้เงื่อนไขในการเข้าสู่สินเชื่อง่ายที่สุด ผมเข้าใจว่า ลูกหนี้นอกระบบส่วนใหญ่เครดิตไม่ดี แต่ท่านประธานครับ อันนี้เรากำลังเอาชีวิตเขาเป็น เดิมพันอย่างไรครับ ถ้าเขาเครดิตไม่ดี แล้วเรายิ่งไม่เข้าไปช่วยเรื่องนี้เองก็จะทำให้ประชาชน จำนวนมากสูญเสียชีวิตแล้วกลายเป็นปัญหาสังคมที่ไม่รู้จบโดยเราลืมผู้ร้ายตัวจริงก็คือเจ้าหนี้ นอกระบบ เราไปมองว่าลูกหนี้นอกระบบเป็นภาระของประเทศ เครดิตไม่ดี ช่วยพวกเขาแล้ว ประเทศต้องเป็นภาระแต่เราลืมไปว่าคนทำผิดกฎหมายมันคือเจ้าหนี้นอกระบบ เพราะฉะนั้น เราต้องช่วยเหยื่อครับท่านประธาน แล้วก็ใช้กฎหมายบังคับเพื่อจะจัดการเจ้าหนี้นอกระบบ ผมเข้าใจผมก็มีบางคนที่เป็นเจ้าหนี้นอกระบบมาคุยกับผมว่าแล้วจะให้ทำอย่างไรก็พวกเขา เข้าไม่ถึงธนาคารก็ให้ช่วยกันตามมีน้ำใจ แล้วก็คิดดอกเบี้ยที่เป็นธรรมได้หรือเปล่า เรื่องพวกนี้ รัฐบาลจะต้องเป็นหัวโต๊ะในการเอาเจ้าหนี้นอกระบบเข้ามาสู่ในระบบ เพื่อนสมาชิกหลายท่าน ได้อภิปรายไปแล้วว่าเรายอมรับความจริงเถอะว่าบางทีเราจำเป็นต้องมีแหล่งเงินทุนอื่น นอกจากธนาคารของรัฐ แต่ระบบแบบนี้รัฐบาลจำเป็นที่จะต้องเป็นผู้นำในการที่จะเอา เจ้าหนี้นอกระบบ ซึ่งเป็นผู้ทำผิดกฎหมายเอาเข้ามาอยู่ในระบบแล้วก็ช่วยจัดการหนี้ให้กับ ลูกหนี้นอกระบบได้ ท่านประธานครับ ยังมีกฎหมายอีกหลายตัวที่เราจะต้องทำความป้องกัน ไม่ให้คนเข้าสู่วงจรของหนี้นอกระบบ ผมและพรรคก้าวไกลต้องแสดงความยินดีกับประชาชน ด้วยนะครับ แล้วก็ขอบคุณสภาแห่งนี้ที่เห็นชอบในวาระหนึ่งของ พ.ร.บ. ล้มละลายที่เสนอ โดย ส.ส.วรภพ วิริยะโรจน์ เพื่อเปิดช่องทางในการยื่นขอฟื้นฟูหนี้สินสำหรับลูกหนี้ที่เป็น บุคคลธรรมดาโดยให้สิทธิลูกหนี้ที่ตกอยู่ในภาวะหนี้สินล้นพ้นตัวมีสิทธิในการยื่นขอฟื้นฟู กิจการได้โดยไม่จำกัดจำนวนหนี้ขั้นต่ำ อันนี้ล่ะหน้าที่ของสภานิติบัญญัติที่เราจะต้องออก กฎหมายเพื่อจะป้องกันไม่ให้ประชาชนเข้าสู่วงจรหนี้ แล้วก็ล้มละลาย แล้วก็กลายเป็น หนี้เสียหรือว่าเข้าสู่หนี้นอกระบบให้ได้มากขึ้น แล้วก็แก้ทั้งระบบโครงสร้างทางการเงิน ท่านประธานครับ แต่สิ่งที่เราต้องป้องกันคือหนี้ใหม่ ถ้าตอนนี้สภาของเรายังจัดสรร งบประมาณเพื่อดูแลประชาชนไม่ได้จนประชาชนยังจะต้องไปกู้เงินเพียงเพื่อแค่จะมาซื้อ ข้าวกิน กู้เงินเพียงเพราะจะมาจ่ายค่าเทอมของนักเรียนลูกของเขา กู้เงินเพียงแค่จะมาซื้อ รถเข็นขายลูกชิ้นปิ้งแสดงว่าประเทศเรามีปัญหาท่านประธาน เพราะปัจจัย ๔ ที่จะใช้ดำเนิน ชีวิตก็คืออาหารการกิน ที่อยู่อาศัย รัฐบาลกลับทำให้คนในประเทศยากจนจะต้องเข้าสู่ไปถึง หนี้นอกระบบ อันนี้ไม่ใช่ความผิดประชาชน อันนี้ผมโทษรัฐบาล และโทษสภาแห่งนี้ด้วย ที่แก้ปัญหาให้ประชาชนไม่ได้ ถ้าเขาต้องกู้เงินดอกเบี้ยร้อยละ ๒๐ เพียงเพราะต้องไปซื้อ ชุดนักเรียน หรือจะไปซื้อชุดพละ ไปซื้อชุดลูกเสือ ไปซื้อหนังสือเรียนเพื่อจะให้นักเรียน ของเขาเข้าโรงเรียนได้ ความผิดเป็นของใครครับท่านประธาน ผมว่าความผิดเป็นของคนที่ บริหารประเทศนี้ ไม่ใช่ความผิดของประชาชนที่จัดการการเรียนฟรีไม่ได้ ท่านประธานครับ เพราะฉะนั้นการที่เราจะต้องปรับปรุงสวัสดิการของรัฐทั้งหมด ทั้งระบบ ตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน เพื่อให้พื้นฐานหรือสวัสดิภาพของประชาชนนั้นไม่ต้อง ดิ้นรนอีกต่อไป แต่ใช้ภาษีของเขาเองนั่นล่ะลดเงินที่ไม่จำเป็นของโครงการต่าง ๆ ของรัฐบาล ออก ตัดออกพวกรถเบนซ์ (Benz) ทั้งหลายประจำตำแหน่ง ผมไปเปิดดูอธิบดีคนหนึ่งนะครับ ยื่นทรัพย์สิน ป.ป.ช. แค่ค่าประชุม ๑๙ ล้านบาทต่อปี มันเป็นประเทศอะไรที่ข้าราชการ ระดับสูงอยู่ในชีวิตที่ไม่ต้องพึ่งพาเงินทุนอะไรเลยแต่มีเงินจากประชาชนอุ้มชู บางคนก็มี เมียน้อยโดยภาษีประชาชนด้วย แต่ตอนนี้ประชาชนเป็นอย่างไรครับ แม้แต่ข้าวที่เขาจะกิน โรงเรียนของลูกที่เขาจะต้องให้ลูกไปเรียนได้ยังต้องไปกู้เงินมา นี่คือประเทศของความเหลื่อมล้ำ และเราโทษประชาชนเรื่องนี้ไม่ได้ เพราะฉะนั้นเรายังมีเรื่องที่ต้องทำอีกเยอะสินเชื่อขนาดจิ๋ว อย่างไมโคร (Micro) แล้วก็พิโกไฟแนนซ์ (Pico Finance) รัฐบาลมาถูกทางแล้วแต่ว่าวงเงิน มันไม่พอ แล้วเรายังมีการกระจุกตัวของสถาบันการเงินที่ทำให้ประชาชนเข้าไม่ถึง เพราะฉะนั้น ต้องคิดถึงโมเดล (Model) ใหม่ ๆ แล้ว เช่นธนาคารของจังหวัด เช่นการใช้กองทุนในระดับ ของหมู่บ้าน แล้วก็ตั้งขึ้นมาว่าเราจะทำอย่างไรให้มีไมโครไฟแนนซ์ (Micro Finance) หรือ พิโกไฟแนนซ์ (Pico Finance) ให้ประชาชนเข้าถึงได้โดยที่ปราศจากเงื่อนไข หรือใช้การ ตรวจสอบที่ยืดหยุ่นมากที่สุด เพราะฉะนั้นท่านประธานครับ ผมคิดว่านักวิชาการ ในกระทรวงการคลัง หรือสภาพัฒน์ หรือใคร ๆ ก็รู้ว่าจะแก้หนี้นอกระบบทำอย่างไร แต่สิ่งต้องการตอนนี้คืออะไรครับ ความเจตจำนงที่แน่วแน่ของรัฐบาลที่เห็นหัวประชาชน ในการที่จะตั้งโต๊ะทำเรื่องนี้และทำให้จริงจัง เพราะฉะนั้นผมและเพื่อนสมาชิกทุกคนในพรรค ก้าวไกล รวมถึงผู้เสนอญัตติทุกคนขอส่งเสียงถึงรัฐบาลให้ชัดเจนและดัง ๆ ว่าท่านทำเรื่องนี้ ได้แล้ว เพราะพี่น้องประชาชนของเราอยู่ในความยากลำบากอย่างแสนเข็ญ ขอบคุณครับ