ท่านประธานสภาที่เคารพ ดิฉัน นางอมรัตน์ โชคปมิตต์กุล ผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกลค่ะ ดิฉันขอขอบคุณ ที่วันนี้ให้โอกาสให้มีส่วนร่วมในการอภิปรายรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนประจำปี ๒๕๖๔ และดิฉันขอขอบพระคุณมากนะคะที่ท่านประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้เดินทางให้เกียรติสภามาในวันนี้ด้วยตัวเองค่ะ มีประมาณ ๖ ประเด็น ที่ดิฉันอยากจะคุยถึง จะให้จบภายในเวลาที่จำกัดค่ะ แต่ก่อนอื่นจากการที่ได้เปิดรายงานฉบับนี้ ในหน้า ๔๔ ดิฉัน มีประเด็นที่จะสอบถามว่าที่บอกว่าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน กสม. ชุดที่ ๔ ที่ได้เริ่มทำงาน ในวันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔ มีข้อเสนอแนะให้รัฐบาลจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของผู้ชุมนุม ทุกฝั่งทุกฝ่ายเพื่อแสวงหาทางออกร่วมกัน เป็นคำที่สวยงาม เป็นข้อเสนอแนะที่สวยงาม ในสภาวะบ้านเมืองเป็นแบบนี้ ดิฉันขอทราบความคืบหน้าค่ะว่าหลังจากที่ กสม. ได้เสนอแนะ ไปแล้ว ผ่านมาเป็นเวลานานพอสมควรแล้วก็ประมาณปีหนึ่งแล้วมีความคืบหน้าอย่างไรบ้าง แล้วเราจะมีการทำงานเชิงรุกอย่างไร ถ้ากรณีเรื่องที่เสนอแนะไปเพื่อให้หาทางออกร่วมกันไม่ได้ มีการปฏิบัติตามคำแนะนำค่ะ อีกประเด็นหนึ่งนะคะ หลังจากที่คณะกรรมการได้มีการเสนอ ตั้งคณะกรรมการเพื่อกลั่นกรองการดำเนินคดีมาตรา ๑๑๒ จากการที่เสนอแนะไปให้มีการ ตั้งการกลั่นกรองพิจารณาที่จะดำเนินคดีไม่ให้ดำเนินคดีสะเปะสะปะนะคะ แม้กระทั่งในพื้นที่ วิชาการก็ไม่มีสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็นนะคะ ดิฉันก็อยากจะทราบว่าท่านได้มีการติดตาม หรือไม่ อย่างไร และมีผลสัมฤทธิ์อย่างไรบ้างค่ะ ท่านประธานคะ มีข้อสังเกตนะคะ
ข้อแรก เรื่องที่ดิฉันจะให้ข้อสังเกตกับคณะ กสม. ที่มาในวันนี้นะคะว่าที่ผ่านมา บทบาทของ กสม. จะมีบทบาทนำในด้านเรื่องเศรษฐกิจ เรื่องสังคมนะคะ ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง สิทธิผู้พิการ สิทธิเด็ก วัฒนธรรม สิทธิชุมชน สิทธิในทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แต่ดิฉันไม่ค่อยได้เห็นบทบาทที่เด่นชัดนักนะคะของ กสม. ในเรื่องเกี่ยวกับสิทธิพลเมืองและ สิทธิทางการเมือง ซึ่งเป็นเรื่องในระดับนโยบายเป็นเรื่องที่ใหญ่ที่สุด และเราก็มีสถานการณ์ สิทธิมนุษยชนที่ตกต่ำย่ำแย่มาตลอดหลังรัฐประหาร ๘ ปีนะคะ เราถูกตั้งคำถามจากเวทีโลก มากมายเกี่ยวกับสถานการณ์ทางสิทธิมนุษยชนด้านการเมือง ด้านการชุมนุม แต่ กสม. กลับไปให้ ความสำคัญกับเรื่องอื่น ๆ ดิฉันคิดว่ามันไม่ใช่น้ำหนักที่มีสัดส่วนที่เหมาะสมค่ะ ไม่อยากให้ ท่านได้เซ็นเซอร์ (Censer) ตัวเองมากจนเกินไปนะคะ และในส่วนของกฎหมายดิฉันได้ทราบว่า มีกฎหมายที่ให้อำนาจคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนสามารถเข้าไปดูงานในสถานที่ราชการได้ โดยไม่ต้องมีการบอกล่วงหน้า ไม่ต้องมีการแจ้งล่วงหน้าค่ะ ยกเว้นถ้าเปลี่ยนสถานที่เอกชน จะต้องมีการขอหมายศาล หรือมีการขออนุญาต ดิฉันถามว่าการละเมิดสิทธิมนุษยชนกับเยาวชน ที่ถูกคดีทางการเมือง คดีมาตรา ๑๑๒ ที่ขณะนี้พวกเขาเหล่านั้นต้องอยู่ ต้องถูกกักขังทั้ง ๆ ไม่ได้รับสิทธิในการประกันตัว ไม่ว่าจะยื่นไปกี่ครั้ง กี่หนก็ตามนะคะ โดยที่ยังไม่ได้มีคำพิพากษา ไม่มีแม้กระทั่งการสืบพยานนัดแรกด้วยซ้ำ อันนี้เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนและกฎหมาย ไม่เป็นกฎหมายอย่างชัดเจน ดิฉันอยากทราบว่าบทบาทของ กสม. ได้ติดตามเรื่องนี้อย่างไรคะ เมื่อเร็ว ๆ นี้มีการละเมิดน้องใบปอ น้องผักบุ้ง โดยแพทย์ในเรือนจำ แพทย์ในโรงพยาบาล ในเรือนจำ มีเสียงออกมาแล้วดิฉันได้แถลงข่าวเรื่องนี้ออกไปแล้วค่ะ ท่านได้ยินหรือไม่คะ และท่านได้ไปติดตามหรือไม่ อย่างไร ในดินแดนเรือนจำเป็นดินแดนสนธยาค่ะ เขาไม่สามารถ ที่จะออกมาส่งเสียงเรียกร้องด้วยตัวเองได้ ได้แต่ส่งเสียงเรียกร้องผ่านทนาย รวมทั้งเร็ว ๆ นี้ ก็มีกรณีพยายามฆ่าตัวตายของน้อง ๆ เยาวชน คดีชุมนุมทางการเมืองคดีมาตรา ๑๑๒ อีก ๓ คนค่ะ พยายามกินยาพาราเซตามอล (Paracetamol) จำนวน ๖๐ กว่าเม็ด อีก ๒ คน ใช้ฝาปลากระป๋องกรีดข้อมือตัวเอง ท่านได้เข้าไปดูหรือไม่คะ ในเมื่อท่านเป็นคณะเดียวที่กฎหมายให้สิทธิที่จะสามารถเข้าไปในสถานที่เหล่านั้นได้ ดิฉัน ในฐานะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองได้ทำเรื่องเข้าไปดูในเรือนจำก็ถูกปฏิเสธนะคะ ไม่ทราบว่ากลัวอะไรคะ ไม่ยอมให้เข้าไปดูโดยอ้างสถานการณ์โควิด (COVID) ค่ะ เรื่องเกี่ยวกับ การไปสังเกตการณ์นะคะ การพิจารณาคดีที่ศาลด้วยค่ะ ดิฉันอยากทราบว่าบทบาทของ กสม. ได้ส่งตัวแทนเข้าไปสังเกตการณ์การพิจารณาคดีมาตรา ๑๑๒ ในศาลบ้างหรือไม่ ดิฉัน ไปหลายครั้งหลายหนค่ะ ดิฉันสังเกตเห็นคณะผู้แทนทางการทูตในยุโรปหลายประเทศเข้าไป ครั้งละ ๕ คน ๖ คนจากหลาย ๆ ประเทศนานาชาติ แต่ดิฉันก็ไม่เห็นผู้แทนของ กสม. ค่ะ ดิฉันคิดว่าท่านควรจะต้องมีบทบาทเข้าไปรับฟังการพิจารณาคดีด้วยนะคะ แล้วก็ให้คำแนะนำ กับศาล ให้คำแนะนำกับตุลาการ เรื่องการให้สิทธิประกันตัวให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลค่ะ และอยากให้ท่านไปดูด้วยว่ามันมีอุปสรรคอย่างไรในเรื่องการพิจารณาคดี แล้วก็มีการละเมิด หลักสิทธิมนุษยชนอย่างไรบ้าง การติดกำไลอีเอ็ม (EM) ที่ข้อเท้าคือโซ่ตรวนแห่งยุคสมัย การให้สิทธิประกันตัวโดยที่ยังต้องติดโซ่ตรวนแห่งยุคสมัยกำไลอีเอ็ม (EM) โดยมีเงื่อนไขว่า ต้องติดตลอดทั้งวันทั้งคืน ๒๔ ชั่วโมง ห้ามออกจากบ้านไปไหน มันก็คือการเปลี่ยนสถานที่ จองจำจากเรือนจำมาจองจำที่บ้านค่ะ แล้วมันได้สัดส่วนกับความผิดหรือไม่คะ เขาไม่มีสิทธิ ที่จะไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐานนะคะ
เรื่องการกดขี่ค่าแรงในเรือนจำก็เช่นเดียวกันค่ะ ดิฉันเห็นว่าในรายงานท่าน ฉบับนี้มีกล่าวถึงเรื่องความแออัดในเรือนจำ พื้นที่นอนนะคะ ชีวิตในเรือนจำต่าง ๆ นานา แต่ดิฉันยังไม่เห็นรายงานฉบับนี้พูดถึงการใช้แรงงานผู้ต้องขังค่ะ ที่ดิฉันได้รับทราบมาว่ามีการ กึ่งแรงงานทาสเลยนะคะ คือการทำงานทั้งเดือนค่ะ ผูกโบว์ ผูกริบบิ้น งานที่เรือนจำรับมา จากข้างนอก พับกล่องอะไรต่าง ๆ นานานะคะ แต่ส่วนแบ่งเงินรายได้ที่ผู้ต้องขังได้ ได้ประมาณ เดือนละ ๘๐ บาท เดือนละ ๑๐๐ บาท ไม่ใช่ต่อวันนะคะต่อเดือนค่ะ ดิฉันก็ขอฝากเรื่องนี้ ด้วยนะคะ
แล้วอีกกรณีหนึ่งนะคะ เร็ว ๆ นี้ที่ กทม. ได้มีการนำผู้ต้องขังออกมาลอกท่อ กทม. ค่ะ ดิฉันได้เห็นในภาพถ่ายแล้วรู้สึกเป็นห่วงมากนะคะ ชุด เครื่องแบบที่ผู้ต้องขังออกมา ลอกท่อในที่สกปรกแบบนั้นค่ะ เป็นชุดที่ไม่เหมาะสม ดิฉันคิดว่าถ้าจะออกมาก็ต้องจัดชุด ที่เหมาะสม ที่รัดกุมนะคะ ที่ป้องกันเชื้อโรคให้กับเขาด้วย แล้วในกรณีที่ออกมาข้างนอกแล้ว กลับไปในเรือนจำก็ต้องไปถูกกักตัวอีกนะคะ ดิฉันขอเวลาอีกสักแค่ไม่เกิน ๑ นาทีนะคะ
เรื่องการใช้ พ.ร.ก. ฉุกเฉินของรัฐบาลที่สืบทอดอำนาจนี้นะคะ รัฐบาลเผด็จการ สืบทอดอำนาจใช้ พ.ร.ก. ฉุกเฉินมา ๒ ปีกว่าแล้วค่ะ เรื่องนี้ล่ะคะ ท่านมีความเห็นว่าอย่างไรคะ มันเกินไปหรือไม่ ตอนนี้ให้ถอดหน้ากากกันแล้วนะคะ แต่ก็ยังคง พ.ร.ก. ฉุกเฉินไว้ ฉุกเฉิน แบบไหนคะ ฉุกเฉินมา ๒ ปีจะ ๓ ปีแล้วค่ะ ทั้ง ๆ ที่มันจะกลายเป็นโรคประจำถิ่นแล้วด้วย เรื่องนี้กระทบกับคนในวงกว้างแล้วก็ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างชัดเจน แล้วก็มีการใช้ พ.ร.ก. ฉุกเฉินกับผู้ชุมนุมแบบ ๒ มาตรฐานนะคะ ท่านได้ติดตามบ้างหรือไม่คะ และถ้าติดตามมีความ คืบหน้าอย่างไรบ้าง จนถึงเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างการละเมิดทรงผมเด็กนักเรียนที่เร็ว ๆ นี้ เมื่อ ๒ วันนี้นักเรียนโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาก็ได้ออกมาว่าถูกครูบังคับนะคะ ทั้งเรื่องเครื่องแบบ เรื่องทรงผม ทั้ง ๆ ที่กระทรวงศึกษาธิการ กฎกระทรวงก็ไม่ได้บังคับ แต่มีการใช้อำนาจตาม อำเภอใจของผู้บริหารแต่ละสถานที่ศึกษา ก็ฝากตรงนี้ด้วย ดิฉันรอคำตอบค่ะ ขอบคุณมากค่ะ