ท่านประธานสภา ผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ขออนุญาตได้พูดคุยตอบญัตติด่วนด้วยวาจานะครับ ซึ่งก็ต้องขอประทานโทษท่านหัวหน้า พรรคก้าวไกลที่แซงคิวพูดมาก่อนเพราะว่ามีภารกิจตามที่ได้กราบเรียนไปแล้ว ในเรื่องของ น้องทั้ง ๒ คน ก็เป็นเรื่องที่เราให้ความสนใจอย่างเต็มที่และต้องขอบคุณท่านสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรที่เป็นแพทย์และเป็นบุคคลที่อยู่ในสภาที่คอยให้ข้อมูลกับผมตลอดนะครับ คุณหมอเรวัต วิศรุตเวช พูดถึงให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องสิทธิของผู้ต้องขังในการที่จะอดอาหาร และแพทย์ก็จะดำเนินการได้แค่ไหน อย่างไร และในสิทธิของผู้ต้องขังซึ่งมีประกาศสำคัญ ในทางการแพทย์ระดับโลก คือคำประกาศโตเกียว 1975 คำประกาศมอลตา 1991 ซึ่งเป็น สิ่งสำคัญที่เราจะไปบังคับบัญชาหรือทำให้ผู้ต้องขังที่อยู่ในเรือนจำทำอย่างโน้น อย่างนี้ อย่างนั้นไม่ได้ หรือทำได้แค่ไหน อย่างไร อันนี้ก็เป็นข้อสำคัญซึ่งเราตระหนัก แต่สิ่งสำคัญ ที่สุดที่ผมได้พิจารณาแล้วปรึกษาหารือกับอธิบดีกรมราชทัณฑ์ แล้วก็ได้ให้น้องทั้ง ๒ คนนั้น ไปอยู่โรงพยาบาลที่อื่น มิใช่ว่าโรงพยาบาลของราชทัณฑ์ไม่มีประสิทธิภาพหรือไม่มี ความสามารถใด ๆ ทั้งสิ้น ความจริงแล้วท่านผู้อำนวยการของกรมราชทัณฑ์เป็นคนเก่งมาก และเป็นคนตรงมาก แต่ว่าเรามองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวน้องทั้ง ๒ คน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในทางการแพทย์ซึ่งผมไม่ใช่แพทย์แต่ผมพยายามทำความเข้าใจในการตรวจ เช่น คีโตน (Ketone) ซึ่งตรวจจากปัสสาวะ โดยปกติคนทั่วไปจะมีค่าประมาณ ๒ แต่ของน้องทั้ง ๒ คน คีโตน (Ketone) ขึ้นไปถึง ๕ คุณหมอก็บอกว่าเมื่อน้องทั้ง ๒ คนได้อดอาหาร ร่างกายก็จะต้องไปดึงเอาพลังงานไขมัน จากตับซึ่งมีสารไกลโคเจน (Glycogen) แล้วหลังจากที่ตับหมดมันก็ต้องไปสู่กล้ามเนื้อ จะทำให้ผอมแห้งแรงน้อยขึ้นมา แล้วผมไปดูเมื่อวานน้องน้ำหนักลด ๑๐ กว่ากิโลกรัม ทั้ง ๒ คน ก็ประมาณ ๒๐ เปอร์เซ็นต์แล้วเขาน้ำหนักลดไป ๒๐ เปอร์เซ็นต์ กฎสำคัญทาง การแพทย์เขาบอกว่าถ้าเราอดอาหารถึง ๑๔ วันนี้อันตราย แล้วถึงแก่ชีวิตได้ ก็เป็นสิ่งที่เรา ภาคภูมิใจว่าเราได้ส่งน้องทั้ง ๒ คนไปที่โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ แต่มิใช่ว่าโรงพยาบาลอื่น ๆ ไม่ดีเราจึงไม่ส่งไป ไม่ใช่ครับ เราได้ประสานงานไปหลายโรงพยาบาล แต่ว่าส่วนใหญ่เต็มครับ ไม่สามารถรับได้หรือไม่ได้ตอบคำถามกลับมา แต่มีโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ตอบรับนะครับ ก็เป็นที่น่ายินดีที่ลงตัว ทั้งผู้ต้องขังก็ต้องการไปที่นั่นด้วย แล้วก็โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ ก็รับด้วย ต้องขอขอบคุณ เมื่อวานนี้ผมก็ได้มีโอกาสไปเยี่ยมเยียน ผมขออนุญาตนำสไลด์ (Slide) ขึ้นมาภาพหนึ่งซึ่งผมเตรียมมา ๑ ภาพ
(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิดคลิปภาพ)
เราได้ ดำเนินการพยายามแก้ปัญหาเรื่องนี้มาตั้งแต่วันจันทร์นะครับ หลังจากที่เราส่งตัวไปที่ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์แล้วก็พยายามพูดคุยเชิญชวน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่ผู้คนที่เรา ได้มีโอกาสหารือในคณะแรกเลยเมื่อเวลา ๑๐.๐๐ นาฬิกาของวันจันทร์ที่ผ่านมา โดยมี ท่านปลัดกระทรวงยุติธรรม และผู้บริหารกระทรวงยุติธรรม แล้วก็ท่านรองศาสตราจารย์ ดอกเตอร์พวงทอง ภวัครพันธุ์ นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ นายไชยอมร แก้ววิบูลย์พันธุ์ หรือ แอมมี่ และนายจตุภัทร์ บุญภัทรรักษา หรือไผ่ ดาวดิน ซึ่งมีการพูดคุยกันเป็นที่เข้าใจอย่างดี แล้วผมก็บอกกับผู้ที่ได้มาหารือกันว่าผมไม่ต้องการให้เป็นข่าว เพราะผมต้องการแก้ปัญหา ให้สัมฤทธิ์ผลในทิศทางแนวทางของผม ผมพยายามปิดเก็บเป็นความลับแต่มันก็เป็นไม่ได้ เพราะว่าก็มีในส่วนอื่น ๆ ที่มีกิจกรรมเพิ่มเติมขึ้นมาอีกมากมาย ก็ได้มีการพูดคุยกันในเรื่อง ของประเด็นที่กระทรวงสามารถรับจะทำได้ในเรื่องของการปฏิรูป ในหลักการของการปฏิรูป ในบางอย่างในเรื่องของคดีสำคัญ ๆ ที่พูดคุยกันอยู่นี้ก็ไม่สามารถที่จะมีการไปแตะต้อง หรือไม่กล้าที่จะเอามาพูดคุยกัน แต่ในข้อเท็จจริงแล้วในช่องทางตามรัฐธรรมนูญก็สามารถ ดำเนินการได้ มีคณะกรรมการที่เกี่ยวกับเรื่องของการปฏิรูปกฎหมาย ปฏิรูปยุทธศาสตร์ และการสร้างความสามัคคีปรองดอง สำนักงาน ป.ย.ป. อันนี้ก็ตั้งขึ้นมาซึ่งมี ท่านนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน การขับเคลื่อนการปฏิรูปยุทธศาสตร์ ๒๐ ปีก็สามารถทำได้ ในช่วงระยะเวลา ๕ ปี ๕ ปีก็มีการปรับเปลี่ยน เพราะฉะนั้นกรรมการปฏิรูปประเทศ ด้านกระบวนการยุติธรรมซึ่งมีท่านอดีตอัยการสูงสุด ท่านเข็มชัย ชุติวงศ์ เป็นประธานในการ ดำเนินการตรงนี้ กระทรวงก็เลยรับมาว่าขอเป็นที่ปรึกษาก็ได้หรือจะเป็นการพูดคุยกัน แล้วก็ ร่วมทำงานด้วยกันก็ได้ ต้องเรียนอย่างนี้ว่าก่อนที่จะมีญัตติด่วนตรงนี้ ก็อาจจะเป็นเรื่องที่เรามีความต้องการที่อยากจะช่วยกันแก้ปัญหา ก็ได้มีโอกาสประชุมหารือ กันเมื่อเช้าเวลา ๐๘.๔๕ นาฬิกา ซึ่งมีกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นายวสันต์ ภัยหลีกลี้ นายสุชาติ เศรษฐมาลินี นางสาวสุภัทรา นาคะผิว กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ทั้ง ๓ ท่าน และท่านผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดอกเตอร์ปริญญา เทวานฤมิตรกุล ผู้ทรงคุณวุฒิ ของกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ แล้วก็ นายภานุวัฒน์ ทองสุข ผู้อำนวยการสำนัก กฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ก็ได้มาพูดคุยทำความเข้าใจ และเราก็จะร่วมทำงานกันในกรอบของงานที่กระทรวงยุติธรรมสามารถรับประสานได้ โดยลำพังของกระทรวงเองก็จะทำเลยไม่ให้รอช้า เพราะผมก็บอกกับท่านทั้งหลายว่า ผมมีเวลาที่จะทำงานในตำแหน่งหน้าที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมไม่มาก แค่อาจจะ ๑ เดือน เดือนครึ่งอะไรต่าง ๆ เหล่านั้นก็จะทุ่มเทเวลาต่าง ๆ เหล่านี้ช่วยทำให้ แต่ในส่วน ของการประกันตัว ประกันตนอะไรต่าง ๆ นั้นผมก็ต้องขอขอบคุณท่านสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรและหัวหน้าพรรคการเมืองได้ทำหน้าที่อย่างดี ซึ่งได้จี้ไปตรงจุดที่ผู้เกี่ยวข้องโดยตรง หรือผู้มีอำนาจโดยตรงที่ควรจะรับรู้ประเด็นปัญหาต่าง ๆ เหล่านั้น ถ้าปล่อยให้ผู้คนรำกันอยู่ ในระยะเวลาเส้นทางไกลตรงนั้นผมคิดว่าไม่ได้เรื่องได้ราวแล้วจะทำให้น้องเขามีโอกาสถึงกับ เสียชีวิตได้ ผมรู้สึกสะเทือนใจมาก เพราะว่าเห็นผู้คนแล้วก็คนที่อดอาหาร เด็กอายุขนาด ๒๑ ปี ๒๒ ปีเขาทุ่มเทได้ขนาดนั้น แล้วเขาไม่ได้ว่าอดอาหารแบบไม่จริงไม่จังหรือหลอก ๆ สิ่งที่ผมดีใจมากที่สุดคือเขาเริ่มดื่มน้ำได้บ้าง เพราะจากการพูดคุยกัน จากการกระทำของ ท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหลายและพวกเราได้ดำเนินการและได้พูดคุยกับเขา ก็เป็นสิ่งที่น่ายินดี เพราะมันจะเป็นการยืดอายุหรือยืดชีวิตให้กับน้อง ๆ ตรงนั้นเพื่อเรามีเวลา ในการแก้ไข ในส่วนของการประชุมที่มีข้อสรุปร่วมกันในเบื้องต้นในวันนี้นะครับ สำหรับ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และท่านรองศาสตราจารย์ดอกเตอร์ปริญญา ก็มี ๔ ประเด็น ผมขออนุญาตอ่านนะครับ เพราะว่าเป็นเอกสารที่จะต้องให้ชัดเจน
ในข้อที่ ๑ กระทรวงยุติธรรมพร้อมพิจารณาดำเนินการปฏิรูปในประเด็น การปล่อยตัวชั่วคราวเพื่อให้การปฏิบัติในปัจจุบันสอดคล้องกับหลักในมาตรา ๒๙ ของ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยมากยิ่งขึ้น กล่าวคือในคดีอาญาให้สันนิษฐานไว้ก่อน ผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิดก่อนมีคำพิพากษาอันถึงที่สุด แสดงว่าบุคคลใดกระทำ ความผิดจะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นเสมือนเป็นผู้กระทำความผิดมิได้ และการจับกุมหรือคุมขัง ผู้ต้องหาหรือจำเลยให้กระทำได้เพียงเท่าที่จำเป็น เพื่อป้องกันมิให้หลบหนี
๒. กระทรวงยุติธรรมพร้อมพิจารณาทบทวนระเบียบปฏิบัติที่ใช้บังคับ ในปัจจุบันเกี่ยวกับการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังในคดีความแตกต่างทางความคิดหรือความเห็นต่าง ซึ่งไม่ได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวในระหว่างพิจารณาคดี และไม่มีการพิพากษาว่าเป็นผู้กระทำ ความผิดให้สามารถคุมขังในสถานที่อื่นซึ่งไม่ใช่เรือนจำได้ ซึ่งรวมถึงการคุมขังที่บ้าน หรือเฮาส์ อะเรสต์ (House Arrest) เพื่อไม่เป็นการปฏิบัติต่อบุคคลดังกล่าวเสมือน เป็นผู้กระทำความผิด
๓. กระทรวงยุติธรรมพร้อมให้การสนับสนุนหลักประกันในการปล่อยตัว ชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาผ่านกลไกของกองทุนยุติธรรม
๔. คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจะให้การสนับสนุนในการจัดทำ ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายเพื่อให้สอดคล้องกับสิทธิมนุษยชนไปยัง คณะรัฐมนตรี รัฐสภา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
นี่คือ ๔ ข้อที่เราได้ร่วมสรุปในเบื้องต้น หากวันนี้ท่านสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรจะมีข้อเสนอแนะ แนะนำเพิ่มเติมหรืออย่างไร ที่คิดว่ากระทรวงยุติธรรมสามารถ รับได้ ก็ยินดีที่จะรับไปดำเนินการเท่าที่เวลาจะอำนวย แต่อย่างไรก็ตามต้องขอกราบ ขอบพระคุณท่านประธานสภา ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติที่ได้นำเอาญัตตินี้ขึ้นมาพูดคุยกัน แล้วผมก็มั่นใจว่าสิ่งนี้มันเป็นแนวทางหรือเป็นโลกสมัยใหม่ที่เราอาจจะได้พลิกผันความรู้สึก ที่เป็นปัญหาในอดีตทั้งหลายแหล่ จากการกระทำของน้องทั้ง ๒ คนที่เขาอดอาหาร เอาเป็นเอาตาย ผมต้องเรียนนี้นะครับว่า ผมมีความรู้สึกสงสารพวกเขาทั้ง ๒ คนมาก เพราะว่าเขาได้แสดงออก แล้วก็เป็นการอดอาหารจริง ๆ ไม่เหมือนกับในอดีต อาจจะมีการ อดอาหารแล้วแอบรับประทานตอนกลางคืนบ้าง แต่ว่าใน ๒ รายนี้ แล้วผมได้ถามจาก เจ้าหน้าที่ ทั้งของกรมราชทัณฑ์และของแพทย์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติแล้ว ได้เห็นถึงว่าความตั้งใจแล้วก็เอาจริงเอาจังของน้องทั้ง ๒ คนนี้ แต่ในกรณีการอดอาหาร ก็ยังมีอีกคนหนึ่ง ต้องเรียนเพิ่มเติมว่าในวันนี้จะส่ง นายสิทธิโชค เศรษฐเศวต ซึ่งเริ่ม อดอาหารตั้งแต่วันที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๖๖ แต่เขายังดื่มน้ำอยู่ ก็จะส่งเขาไปอยู่ร่วมกันที่ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ เพราะเป็นความสะดวกของราชทัณฑ์ด้วย ที่จะได้ ดูแลเทคแคร์ (Take care) ผู้ต้องขังในลักษณะเดียวกัน ในลักษณะของเป็นความเห็นต่าง หรือขัดแย้ง หรือในส่วนหนึ่งที่เรียกว่าเป็นผู้ต้องขังการเมืองตรงนี้ด้วย ขอขอบคุณครับ ท่านประธานครับ