ประทวน ชี้ทฤษฎีนกอินทรีย์ลดขัดแย้งรัฐ-ประชาชน-ผู้ประกอบการ

นายประทวน สุทธิอำนวยเดช ประธานคณะกรรมาธิการ

ต้องกราบ ขอบพระคุณในส่วนของข้อเสนอแนะ ข้ออภิปรายในข้อมูลต่าง ๆ รวมทั้งประเด็นการให้ทาง กรรมาธิการตอบคำถามนะครับ ผมสรุปประเด็นก็คือมีผู้ทรงเกียรติที่ได้กรุณาอภิปรายเพิ่มเติม อยู่ ๙ ท่าน ท่านมานพ คีรีภูวดล ท่านก็ตั้งประเด็นว่าชาวบ้านมองทรัพยากรเป็นของเขา การมีส่วนร่วมของประชาชนต้องเข้มข้นยิ่งขึ้น ท่าน นายกองตรี อาญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ก็พูดถึง ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วม อยากให้ชัดเจน นายอภิชาติ ศิริสุนทร การมีส่วนร่วม ของประชาชน อำนาจ อยากให้ประชาชนมีอำนาจ นางอนุรักษ์ บุญศล ทำไมไม่เอาแร่โพแทช มาใช้ประโยชน์ ผลกระทบต่อโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในพื้นที่ของท่าน ท่านก็ตั้ง ข้อประเด็นว่าแร่เราเยอะแยะแล้วทำไมไม่เอามา ทำให้ปุ๋ยแพง ทำนองนี้เราเข้าใจดีนะครับ ท่านสาทิตย์ วงศ์หนองเตย การขัดแย้งระหว่างรัฐ ผู้ประกอบการ ชาวบ้าน ท่านตั้งประเด็น อย่างนี้ คือผมได้เสนอทฤษฎีนกอินทรีย์ ให้เห็นว่ารัฐก็คือในส่วนของนักท่องเที่ยว ซึ่งเมื่อสักครู่นี้ ต้องกราบขออภัยที่นำเสนอทฤษฎีนกอินทรีย์นั้นเป็นตอนจบของปัญหาทั้งปวง ถ้าเราทำแบบ ทฤษฎีนกอินทรีย์ได้ เรายกตัวอย่างนะครับ รัฐก็คือในส่วนของนักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการ คือเจ้าของเรือ ชาวบ้านคือนก นกได้มากินเหยื่อ ได้กินอาหาร ที่เหลือเอาไปโปรย นักท่องเที่ยว ได้ถ่ายรูป ประชาชนที่ไปเที่ยวแล้วได้ไปถ่ายรูปกับนก เป็นการมีส่วนร่วมภายใต้ผลประโยชน์ร่วม อย่างชัดเจน การมีส่วนร่วมของเราทั้งหมดที่ทำโดย พ.ร.บ. กฎหมายต่าง ๆ ของหน่วยงานต่าง ๆ ยังไม่เข้าถึงตัวตน ยังไม่เข้าถึงปัญหาจริง ๆ ถ้าเราสามารถออกแบบเหมือนทฤษฎีนกอินทรีย์ได้ จะลดปัญหาการขัดแย้งซึ่งมันแอบแฝง บางเรื่องไม่ใช่เรื่องจริง คณะเราได้ศึกษาอย่างนั้น ก็เลย ได้ยกประเด็นอันนี้ขึ้นมาให้ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติได้ศึกษา แล้วช่วยกันสนับสนุนให้หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง จะเป็นกรมป่าไม้ก็ตาม จะเป็นกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ ที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเลยระหว่างเจ้าของที่ดินที่เป็นของรัฐ รวมทั้งผู้กำกับดูแล ผู้อนุญาต เอาไป ออกระเบียบแนวทางการปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นเงินกองทุนค่าภาคหลวงทั้งหลายที่มีอยู่ ที่ทำกันอยู่ ไม่จบหรอกครับปัญหา ถ้าจะให้จบต้องใช้ทฤษฎีนกอินทรีย์ก็คือนกได้กินเหยื่อทุกตัว แล้วก็มี ส่วนร่วม ถึงแม้นว่าเขาจะทนในเรื่องของเขม่าควันของเรือ จะทนเสียงดังของเครื่องจักรกล เขาก็ไม่หนีไปไหน ถึงเวลาเป่าปากเรียกเขามาตรงกลางน้ำ เขาอยู่ป่าชายเลนเขาก็บินออกมากิน ทำไมเขาไม่หนี แต่ประชาชนของเราอยู่ในพื้นที่ได้เงินทางอ้อม เขาก็เลยมีความคิดว่าเริ่มต้นสวย แต่พอกำกับดูแลกับปลายเหตุขัดแย้งกันตลอด ร้องเรียนตลอด เขาไม่ใช่ส่วนร่วมที่แท้จริง อย่างที่ท่านบอกอยากให้มีส่วนร่วมที่แท้จริง ถ้ามีส่วนร่วมแท้จริง ข้อสุดท้าย ข้อ ๓ ในเล่ม ของผมเป็นกลยุทธ์ เป็นวิธีการที่อยากจะเสนอให้หน่วยงานของรัฐเอาไปปฏิบัติแล้วไปออกแบบมา ซึ่งคณะของเราพยายามที่จะยกร่างการมีส่วนร่วมภายใต้ผลประโยชน์ร่วม เราเรียกหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องไม่ว่าจะ อบจ. อบต. เทศบาลมาบอกว่าเงินที่ได้ไปเปลี่ยนรูปแบบได้ไหม เราดู กองทุนต่าง ๆ ที่ กพร. ออกแบบมา กองทุนสิ่งแวดล้อม กองทุนสุขภาพ ที่เก็บเงินจาก ผู้ประกอบการ สมัยก่อนไม่มีหรอกครับ สมัยใหม่มี ให้เขาทำแต่ยังไม่ได้สำเร็จ เนื่องจากเวลา มีจำกัด เราศึกษามานานพอสมควร เราก็เลยตั้งประเด็นนี้ให้รายงานเล่มนี้ในข้อสังเกตผ่านไป แล้วหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหยิบเอามาจับ ปัญหาการขัดแย้งทั้งปวงของพื้นที่ก็จะจบลงในหลักการ การมีส่วนร่วมก็ว่ากันไป ในการรับฟังความคิดเห็น ประชามติมันเริ่มต้นอย่างไรก็ทำไป แต่ตอนสุดท้ายการจัดสรรปันส่วนผลประโยชน์ร่วมต้องเกิด ถ้าเกิดเมื่อไรจะยุติได้ในระดับ ผมว่า ลดการขัดแย้งได้เลยนะครับ ต่อมาท่านสาคร เกี่ยวข้อง กำหนดเขตแร่ให้เหมาะสม อันนี้ มีนโยบายกำหนดแหล่งแร่ชัดเจนแล้ว ทางหน่วยงานของรัฐเขาดูเรื่องความคุ้มค่าทางด้าน เศรษฐกิจ เขาประเมินทางด้านสิ่งแวดล้อม ผลกระทบต่าง ๆ ที่จะกำหนดเป็นแหล่งแร่ ถ้าเป็น กำหนดแหล่งแร่เรียบร้อยแล้วเขาบริหารความเป็นนโยบายของทางรัฐบาลกำหนดออกมา เพราะฉะนั้นผู้ประกอบการจะยื่นเรื่องขอประทานบัตรได้ต้องเป็นแหล่งแร่ที่กำหนดไว้แล้ว ถึงจะขอได้ อันนี้ก็ชัดเจนอยู่แล้วครับ ท่านปดิพัทธ์ สันติภาดา กระบวนการทำประชามติ กระบวนการทำประชามติหรือการรับฟัง ความคิดเห็นในแต่ละเรื่อง เดิมในเรื่องเก่า ๆ แม้แต่อาชญาบัตรการขอสำรวจแร่ไม่มีครับ อย่างแร่ทองคำ ที่จังหวัดจันทบุรี มีแค่ปิดประกาศให้ประชาชนรับรู้ว่าจะมีการสำรวจ อาชญาบัตร แต่เนื่องจากว่ามีแค่แร่ตัวเดียวคือแร่ทองคำไม่ได้รับฟังความคิดเห็น เรามีปัญหา ที่จังหวัดสกลนคร มีการขัดแย้งกันมา เรามีปัญหาที่อมก๋อย เรามีปัญหาอีกหลายที่ด้วยกัน เราก็เลยตั้งข้อสังเกตว่าต่อไปนี้หน่วยงานของรัฐที่จะดำเนินการใด ๆ จะอนุญาตใด ๆ แม้แต่ อาชญาบัตรก็ต้องรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนในพื้นที่ก่อน ไม่ใช่แค่ปิดประกาศ ท่านอ่านดู ในเล่มจะมีอยู่ข้อกฎหมายว่าด้วยเงื่อนไข ข้อสังเกตที่ ๑ เราใส่เข้าไป เพราะเราเจอแล้ว ถ้าปล่อย ทิ้งไว้ก็จะเกิดการร้องเรียนกันไม่ยุติ เพราะฉะนั้นรับฟังความคิดเห็นเถอะก่อนที่จะอนุญาตให้ สำรวจอาชญาบัตร ทุกแร่ครับ ไม่ใช่แร่เดียว ท่านพิมพ์รพี พันธุ์วิชาติกุล การทำประชาพิจารณ์ ให้ถูกต้อง ผมก็นำเรียนแล้วว่าในข้อกฎหมาย ข้อสังเกตของผม ผมก็ไม่อยากให้หน่วยงาน ทุกหน่วยต่างคนต่างทำ ให้ทุกหน่วยไปร่วมกันคิด ไปออกแบบให้ชัดเจน การเข้าพื้นที่ไม่ใช่ปล่อย ให้ผู้ประกอบการเขาไปสำรวจ ไปรับฟังความคิดเห็น ไปปะทะกับชาวบ้าน เข้าไปในพื้นที่ พอเข้าไปก็จะไปพบกับผู้ใหญ่บ้าน กำนัน แล้วให้เขาไปเอง ไม่ควรอย่างยิ่ง ออกแบบใหม่ครับ หน่วยงานของรัฐทุกหน่วยที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งผู้ประกอบการไปร่วมรับฟังความคิดเห็น ไปชี้แจง ให้กับชาวบ้านให้เข้าใจเลยว่าเขาจะได้ประโยชน์ จะเสียประโยชน์ มีผลกระทบอย่างไร กระบวนการแปรรูปมีมลภาวะ มีสิ่งแวดล้อมอะไรเกิดขึ้น ถ้าทำอย่างนี้ได้ก็ลดการขัดแย้งทั้งหมด แต่ในอดีตไม่มี ในอดีตแค่ในส่วนของแร่ทองคำ แค่ปิดประกาศว่ารับทราบ อีกไม่กี่วันจะมีการขอ สำรวจอาชญาบัตร มาเจาะว่าทรัพย์ในดินมีแร่ทองคำขนาดไหน แล้วเก็บเรื่องไป แต่ปัจจุบัน ไม่ใช่ เราพยายามให้เขาออกแบบใหม่ กลับมาที่แร่โพแทชของท่านอนุรักษ์นะครับ ท่านบอกว่า แร่ของเราเยอะแยะทำไมไม่มาทำ ท่านครับ การอนุญาตที่เหมืองแร่ของจังหวัดชัยภูมิ ได้รับประทานบัตรให้ดำเนินการนำโพแทชจากใต้ดินขึ้นมาได้แล้ว แต่ไม่สามารถดำเนินการได้ เพราะมันมีต้นทุนมหาศาล ถ้าเราเอาแร่ตัวนี้ขึ้นมาได้มันก็จะลดค่าปุ๋ยของเราได้เยอะ แต่ตอนนี้ ก็เพียรพยายามกันอยู่ว่าจะทำอย่างไร หาทุนร่วมอยู่ ส่วนจังหวัดสกลนครไม่ต้องพูดถึง จังหวัดสกลนครแร่ดี รวมทั้งจังหวัดอุดรธานีก็มีสินแร่นี้เยอะ แต่ว่ามันเป็นขั้นตอนของกฎหมาย เป็นขั้นตอนของระเบียบในการอนุญาต อันดับแรกเลยต้องขออาชญาบัตรก่อน ก็คือสำรวจว่า แร่ตรงนั้นมีมูลค่าเท่าไร แค่ลงมือเจาะก็ทะเลาะกันแล้ว จะเอาอะไรขึ้นมาล่ะครับ เพราะว่า ประเทศไทยเราประชาธิปไตย เราเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม เราไม่สามารถที่จะใช้ อำนาจของรัฐไปบังคับเอาแร่มาแล้วลดคอสต์ (Cost) ให้เกษตรกรทำปุ๋ยให้ถูกลง ทำไม่ได้ครับ ก็ต้องผ่านกระบวนการนั้นก็คือการรับฟังความคิดเห็น เสร็จแล้วอาชญาบัตรแค่สำรวจ ยังสำรวจไม่ได้เลยจะขอประทานบัตรได้อย่างไร ส่วนแร่โพแทชของจังหวัดชัยภูมิก็คือต้นทุนครับ ต้องมีหุ้น ต้องเรียกหุ้นหลาย ๆ หุ้นมา เพราะว่าการลงทุนเทคโนโลยีหลายเรื่องเหลือเกินที่จะต้องเจาะเข้าไปแล้วเอาแร่ออกมา เป็นต้นทุนสูง อย่างไรก็ตามในส่วนนี้เห็นมีการอภิปรายกันเยอะมากเรื่องผลกระทบทางด้านปุ๋ย ก็พยายามทำกันอยู่ว่าทางรัฐบาล ทางหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็คงมีไอเดีย (Idea) มีนโยบาย ที่หาทางออก พยายามที่จะให้นำแร่ตัวนี้ขึ้นมาได้ ทั้งหมดทั้งปวงที่ท่านได้กรุณาเสนอแนะมา เรารับทราบ โดยเฉพาะปัญหาของคลิตี้ แร่ตะกั่วที่เมืองกาญจนบุรีนี่เดิมผมก็เข้าใจแบบท่าน นั่นละว่ามันมีแต่ปัญหา มีแต่มลภาวะ มีแต่สิ่งแวดล้อม มีแคดเมียมปนลงไปในน้ำ แล้วยังปล่อย ให้ทำทำไม อันนั้นเป็นอดีต เป็นข้อผิดพลาด ผู้ประกอบการล้มบนฟูกหายไปไหน นั่นเป็นอดีต เป็น พ.ร.บ. เก่าที่อนุญาต ไม่มีเงินประกัน รัฐอนุญาตไปในอดีต เอาอดีตมาพูด ผมว่ามันเลย ไปแล้วครับ ตอนนี้เราต้องดูอนาคตกับดูปัจจุบัน ปัจจุบันมี พ.ร.บ. แร่กำหนดหมด อย่างกรณี ที่คลิตี้ถ้าเรามีการทำเบสไลน์ดาตา (Baseline Data) ก่อน หรือที่เหมืองทองอัครา ที่จังหวัดพิจิตร ถ้าเรามีการสำรวจพื้นที่ก่อน ภูมิประเทศก่อน โดยเก็บข้อมูลสำรวจว่าพื้นที่ ดังกล่าวโดยปกติที่ยังไม่มีการทำขุดแร่เลยมีค่าปนเปื้อนในน้ำเท่าไร โดยธรรมชาติแล้วฝนตก จากที่สูง จากภูเขาก็จะชะดินล้างสารต่าง ๆ ลงมาที่ต่ำ มาที่ลำน้ำ ถ้าเรามีการวัดน้ำตัวนั้นก่อนที่ จะทำเหมืองแร่อนุญาตให้ทำประทานบัตร แล้วพบว่าตรงนั้นมันอุดมสมบูรณ์ มีแร่ปนเปื้อน จากธรรมชาติอยู่แล้วจำนวนเท่านั้น เท่านี้ เสร็จแล้วเอาเก็บเป็นข้อมูล ถ้าหลังจากอนุญาตเสร็จ เราก็คอนโทรล (Control) คุมเวลาตลอดเวลาเลยว่าไปวัดน้ำสิ ถ้ามันโผล่มาเยอะก็รู้แล้วโจทย์คือ ผู้ประกอบการ แต่ตอนนี้มันเลยไปแล้วเราไม่รู้จะโทษใคร ในที่สุดแพะก็มาตกผู้ประกอบการ แล้วเรื่องการฟื้นฟูที่ท่านพาดพิงมาถึงว่ากรมควบคุมมลพิษได้รับอนุญาต ก็พยายามทำครับ แล้วการมีส่วนร่วมผมเข้าไปดูในพื้นที่เขาก็ทำกัน ใช้ได้เลยนะครับ ถ่ายรูปมาแล้วก็ดี แต่พอฟัง ท่านสรุปมาแล้วเหมือนกับตรงกันข้าม ผมติงอย่างเดียวในส่วนของคลิตี้ยังมีชาวบ้านที่เป็น ชาวบ้านในพื้นที่จริง ๆ อยากให้ทำเหมืองเพราะมีรายได้ มีอะไร ผมก็เลยบอกว่าถ้าการทำเหมือง ขึ้นมาเป็นการทำลายสุขภาพไม่ได้นะ แต่อย่างไรก็ตามอันนี้ก็ต้องให้ความเป็นธรรมว่าธรรมชาติ ปัจจุบัน ธรรมชาติในอดีตเป็นอย่างไร แล้วเราจะแก้อย่างไร เราจะทำให้คนอยู่ตรงนั้นอยู่กันได้ โดยไม่ทำลายสุขภาพอย่างไร อย่างของอมก๋อยเองการรับฟังความคิดเห็น รวมทั้งอีไอเอ (EIA) ที่มีประเด็นข้อพิพาทกันอยู่ เราเข้าไปแล้วเราพบว่าชาวบ้านไม่พึงพอใจที่จะให้เอานำแร่ลิกไนต์ ขึ้นมา เนื่องจากเขาดูว่าในอดีตการทำอีไอเอ (EIA) นิยามคำว่าป่าน้ำซับซึม แล้วก็ป่าต้นน้ำ ในนิยามอันนั้นไม่มีพจนานุกรมหรือไม่มีกำหนดไว้ว่าตีความว่าอย่างไร แต่มีการพาดพิงไป ในกรอบแหล่งแร่ของ คนร. คณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่แห่งชาติ ซึ่งกำหนดออกมา หลังจากปัญหาเรื่องเหมืองทองอัครา สมัยก่อนไม่มีคณะกรรมการชุดนี้ในกำหนดแหล่งแร่ ปล่อยให้ผู้ประกอบการไปสำรวจอาชญาบัตรเอง มีแร่ที่ไหนก็ทำมาว่าคุ้มค่า หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องก็อนุญาต ตอนหลังพอมีปัญหาหาโจทก์ หาจำเลยไม่ได้ว่าประชาชนที่ได้รับผลกระทบ จริง ๆ เป็นการกระทบจากกระบวนการแปรรูปหรือไม่ เขาก็มีคณะกรรมการชุดนี้ขึ้นมา ตอนนี้ ก็กลายเป็นว่าตีความกันว่าให้ยกเลิกอีไอเอ (EIA) เสียที่อมก๋อย เพราะว่ามีนิยามอันนี้เกิดขึ้น แล้วบอกว่านิยามอันนี้ทางเจ้าหน้าที่ของรัฐเข้าข้างผู้ประกอบการ ทำไมไม่ดูให้ชัดเจน พอเข้า พื้นที่มาก็มาดูตอนที่ฤดูร้อน ใบไม้ร่วง ไม่ใช่แหล่งน้ำ ประเด็นเป็นอย่างนั้น ผมก็เลยมาดูแล้ว ข้อสังเกตของเราก็บอกว่าให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องไปออกนิยามพวกนี้ให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้มี การเอานิยามนี้มาใช้และถกเถียงกันแล้วหาข้อยุติไม่ได้ ทั้งหมดที่ผมนำเรียนไปนี้ไม่ทราบว่าตอบ ประเด็นของท่านครบถ้วนหรือไม่ ก็คาดว่ามันน่าจะเป็นเรื่องที่ผมนำเรียนไปหมดแล้ว ถ้าเราเอา ทฤษฎีนกอินทรีย์ไปใช้ เมื่อสักครู่หลายท่านดูแล้วบอกตามไม่ทันและไม่เข้าใจ จะอธิบายอย่างไร ก็อธิบายชัด ๆ เลยครับ นักท่องเที่ยวก็คือรัฐ นักท่องเที่ยวจะเดินทางไปเที่ยวเพราะมีข่าวลือว่า สถานที่นั้นเป็นสถานที่ที่น่าไปชม น่าไปเที่ยว ก็เดินทางมา รัฐก็กำหนดนโยบายที่จะต้องนำแร่ เป็นอุตสาหกรรมพื้นฐานเอามา เพราะฉะนั้นเราจะเสียดุลการค้าเยอะรัฐก็กำหนดนโยบาย เข้าไปดูในพื้นที่ พอขึ้นเรือปุ๊บเรือก็คือผู้ประกอบการ ผู้ประกอบการขอประทานบัตรเหมืองแร่ หรือผู้ประกอบการทำแร่นำนักท่องเที่ยวไปแล้ววิ่งออกไปกลางน้ำ ไปเจอแหล่งของชุมชน หรือไปเจอที่อยู่ของนก เสร็จแล้วผู้ประกอบการก็คืนกำไรให้จากเงินค่าน้ำมัน ค่าตั๋ว ค่าโดยสาร เอาส่วนหนึ่งไปซื้อไส้ไก่ ไปซื้ออาหาร แล้วเป่าปาก แล้วก็โยนไส้ไก่ลงไปในน้ำ นกได้ยิน เคยกิน ก็บินมา ก็เหมือนผู้ประกอบการเขาอยู่ในพื้นที่ด้วย แต่การออกแบบ การมีส่วนร่วม และ ผลประโยชน์ร่วมของเราไม่ชัดเจน ไม่ถึงครัวเรือน และไม่ถึงตัวตน มีทางเป็นไปได้ไหม มีครับ เพราะเงินค่าภาคหลวง เงินกองทุนที่เก็บไป อยากจะนำเรียนอย่างนี้ว่าผู้ประกอบการดี ๆ ก็มี ไม่ใช่ผู้ประกอบการไม่ดี เราก็พยายามที่จะไปดูเป็นต้นแบบ เขาไม่ได้อิงทฤษฎี เขาไม่ได้อิง กฎหมาย แต่เขาอิงวิญญาณของเขาในการเป็นผู้ประกอบการ เขาอยู่กับชุมชน เขาคืนกำไร ให้ชุมชน ไม่เห็นชุมชนร้องเรียน ถนนหนทางก็ใช้เส้นเดียวกัน แหล่งน้ำก็ใช้เหมือนกัน เขาอยู่ ด้วยกันได้หลายที่ แต่ที่เราหยิบยกประเด็นเอาแต่เรื่องผู้ประกอบการแร่ที่ไม่ดีมาพูดกัน คณะกรรมาธิการเราไปดูทั้ง ๒ มิติ ทั้งดีกับไม่ดี มันก็เลยกลายเป็นว่ารายงานเล่มนี้เราพยายาม ทำขึ้นมามี ๓ ข้อใหญ่ ๆ ข้อกฎหมาย ข้อหน่วยงานของรัฐ เจ้าหน้าที่ของรัฐต้องเข้มงวด ต้องแอคทีฟ (Active) ต้องกระตือรือร้น ใช้ พ.ร.บ. อำนวยความสะดวกเข้ามากำกับดูแลให้เขา ทำงานอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ รวมทั้งบำเหน็จ บำนาญ ผลตอบแทนทั้งหมดต้องให้ กับเขา เขาจะได้มีแรง แล้วก็เพิ่มคนให้เขาด้วย เพิ่มอัตรากำลังด้วย แล้วผลสุดท้ายก็คือการมี ส่วนร่วม ที่ทำไปแล้วก็ลดลง แล้วก็เพิ่มการมีผลประโยชน์ร่วมสู่ครัวเรือน สู่ตัวตน ก็จะลดปัญหา การขัดแย้งทั้งปวง แล้วก็แร่ที่อยู่ในดินโพแทชของท่านก็จะได้ถูกขึ้นมาโดยไม่มีการคัดค้านและมี ส่วนร่วม ทำให้เกษตรกร ทำให้รายได้ต้นทุนทั้งหลายลดลง เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ให้กับประเทศเรา