เรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ดิฉัน แพทย์หญิงเพชรดาว โต๊ะมีนา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย ร่างพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้ บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... มีคำสำคัญหรือคีย์เวิร์ด (Keyword) ๒ คำในชื่อร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้คำแรกคือ การทรมาน คำที่ ๒ คือ การกระทำให้บุคคลสูญหาย ดิฉันเป็สมาชิก สภาผู้แทนราษฎรสมัยนี้เป็นสมัยแรกค่ะ และคำ ๒ คำข้างต้น ดิฉันได้มีโอกาสอภิปราย ในสภาแห่งนี้ทุกปี ปีแรก ปี ๒๕๖๒ วันที่ ๒๔ กรกฎาคม ดิฉันได้หารือถึงความไม่เป็นธรรม ในความรู้สึกของชาวบ้าน กรณีนายอับดุลเลาะ อีซอมูซอ จากอำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี มีคำถามจากภรรยาว่าทำไมสามีต้องอยู่ในสภาพโคม่า (Coma) หมดสติหลังถูกควบคุมตัว ในค่ายทหารไม่ถึง ๒๐ ชั่วโมง และสุดท้ายได้เสียชีวิต เมื่อวันที่ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๖๒ หลังรักษาตัวในห้องไอซียู (ICU) ๓๕ วัน จนถึงวันนี้ครอบครัวก็ยังรอความเป็นธรรม ปีที่ ๒ ๒๕๖๓ วันที่ ๓ กันยายน รายงานการพิจารณาศึกษา เรื่อง ร่างพระราชบัญญัติ ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... ของ คณะกรรมาธิการการกฎหมายการยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน มีข้อสังเกตและข้อเสนอแนะ เห็นว่ามีความจำเป็นเร่งด่วนในการตรากฎหมายฉบับนี้ ดิฉันได้มีโอกาสอภิปรายสนับสนุน และยกตัวอย่างครอบครัวของดิฉันที่ประสบเรื่องการอุ้มหาย อุ้มฆ่าโดยตรงเมื่อ ๖๗ ปี ที่ผ่านมา รวมถึงทนายสมชาย นีละไพจิตร ในปี ๒๕๔๗ นายพอละจี รักจงเจริญ ปี ๒๕๕๗ นายเด่น คำแหล้ ปี ๒๕๕๙ นายสุรชัย แซ่ด่าน ปี ๒๕๖๒ และปีที่ผ่านมานายวันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ ครั้งนี้เป็นปีที่ ๓ ค่ะ ดิฉันอภิปรายเรื่องนี้ด้วยสายเลือดของชีวิดดิฉัน เพราะความยุติธรรมที่ดิฉันรอคอยนานถึง ๓ ชั่วอายุคน เพื่อรอวันนี้ในการพิจารณา รับหลักการร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ท่านประธานที่เคารพคะ ขอสไลด์ (Slide) ค่ะ
(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิดคลิปภาพและเสียง)
ดิฉันขอร้อยเรียงเรื่องราว ของครอบครัวดิฉันสไลด์ (Slide) ถัดไปค่ะ การที่มีคนในครอบครัวถูกบังคับให้สูญหายถึง ๒ คน รวมทั้งคณะทั้งหมด ๔ คน เมื่อวันที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๔๙๗ ที่เกาะหนูเกาะแมว จังหวัดสงขลา มีการตั้งคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงการสูญหายในปี ๒๕๐๑ และมีการ ให้งมหาศพ สไลด์ (Slide) ถัดไปเป็นภาพของคุณย่าดิฉันเดินนำครอบครัววันที่ต้องหาศพ คุณปู่เป็นลายมือของคุณลุงอามีน โต๊ะมีนา เขียนว่าถ่ายเมื่อวันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๐๑ บนเรือตำรวจน ้า ๘๐๑ ตอนไปงมหาศพคุณพ่อกับพวก แน่นอนค่ะ ไม่เจอศพ พอผ่านไปแล้ว ๓ ปี ต่อมาอีก ๘ ปี มีคำสั่งศาล จังหวัดปัตตานี คดีหมายเลขดำที่ ๗๓/๒๕๐๕ และ คดีหมายเลขแดงที่ ๗๔/๒๕๐๕ เรื่อง ขอให้ศาลมีคำสั่งว่านายหะยีสุหลง โต๊ะมีนา เป็นคนสาบสูญ และศาลได้รับคำร้อง และวินิจฉัยเมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน ๒๕๐๕ กรณีคุณปู่หะยีสุหลง โต๊ะมีนา ศาลมีสั่ง เป็นบุคคลหายสาบสูญโดยใช้เวลา ๘ ปี แต่มีอีกหลายสิบกรณีที่บัดนี้ยังไม่ทราบชะตากรรม ครอบครัวต้องเผชิญการสูญเสียที่ไม่มีความชัดเจน และไม่สามารถยืนยันความสูญเสียได้ ท่านประธานที่เคารพคะ การที่ประเทศไทยได้ร่วมภาคีอนุสัญญา ๒ ฉบับที่สมาชิกหลายท่าน ได้กล่าวถึงแล้ว แต่ใช้เวลานานกว่า ๑๐ ปีค่ะ ที่จะทำให้ประเทศไทยมีกฎหมายฉบับนี้ แล้วจะทำให้ประเทศไทยสามารถปฏิบัติตามพันธกรณีที่มีอยู่ภายใต้อนุสัญญาทั้ง ๒ ฉบับได้ หลักใหญ่ใจความกำหนดให้การทรมานและการอุ้มหายโดยเจ้าหน้าที่รัฐเป็นคดีอาชญากรรม และดิฉันคิดว่ามีความจำเป็นที่จะต้องไม่มีอายุความ จนกว่าจะรู้ชะตากรรมของผู้ถูกอุ้มหาย จากประสบการณ์การทำงานด้านสุขภาพจิตในพื้นที่สถานการณ์ความไม่สงบใน ๓ จังหวัด ชายแดนภาคใต้ และเกี่ยวข้องกับการเยียวยาจิตใจครอบครัวของผู้สูญหาย รวมทั้งครอบครัว ของผู้ถูกซ้อมทรมาน ดิฉันคิดว่าสาระสำคัญ ๓ เรื่องเป็นเรื่องสำคัญ นั่นคือ เรื่องการป้องกัน การเยียวยาและการปราบปรามค่ะ ดิฉันขอพูดใน ๒ กรณีค่ะ
เรื่องแรก เรื่องการป้องกันค่ะ ให้มีกลไกการป้องกันและการตรวจสอบ เช่น ญาติ ทนาย หรือกรรมการสิทธิมนุษยชนมีสิทธิที่จะพบผู้ถูกควบคุมตัวให้มีการบันทึกสถานที่ รวมทั้งสภาพ ทั้งร่างกายและจิตใจระหว่างการควบคุมตัว กล้องวงจรปิดมีความสำคัญค่ะ เป็นของที่ต้องมี ต้องตรวจสอบการใช้งานเป็นระยะ ๆ ทุกครั้งเราจะพบว่าเสีย ใช้การไม่ได้ ถูกถอดออกต้องเป็นความผิดด้วยค่ะที่ไม่สามารถรักษาดูแลกล้องวงจรปิดซึ่งเป็นสมบัติของ ราชการมีความสำคัญในรูปคดี ส่วนการบันทึกสภาพร่างกายและจิตใจระหว่างการควบคุมตัว ก็มีความสำคัญค่ะ สมัยที่ดินฉันรับราชการดิฉันเคยได้ผ่านการอบรมพิธีศาลอิสตันบูล หรือ อิสตันบูลโพรโตคอล (Istanbul Protocol) โดยองค์การระหว่างประเทศค่ะ มีการแปลเป็น ภาษาไทยในปี ๒๕๕๔ โดยเนติบัณฑิตยสภาแห่งอเมริกาเป็นคู่มือการสืบสวนและการบันทึก ข้อมูลหลักฐานอย่างมีประสิทธิภาพ ในการบันทึกรวบรวมพยานหลักฐานกรณีการทรมาน เป็นแนวทางในการช่วยเหลือผู้ถูกซ้อมทรมานและสามารถนำเสนอพยานหลักฐานอันเกิด จากการได้รับการบาดเจ็บทั้งร่างกายและจิตใจต่อศาลอย่างเป็นระบบได้ อันนี้สำคัญมากค่ะ ต้องมีการใช้ในประเทศไทยด้วย โดยมีการอบรมอย่างเป็นระบบ เพราะการทำร้าย ไม่เฉพาะร่างกาย ทำร้ายร่างกายอาจจะมีบาดแผลที่เราเห็นได้ แต่ทำร้ายทางด้านจิตใจหรือที่ เขาเรียกว่าไวต์ทอร์เจอร์ (White Torture) หรือว่าทรมานสีขาวนั้นเราไม่สามารถที่จะเห็น บาดแผลทางจิตใจของเขาได้ค่ะ เรื่องการเยียวยา ควรกำหนดมาตรการในการช่วยเหลือ เยียวยาผู้ได้รับความเสียหายมีมาตรการฟื้นฟูและเยียวยาด้านร่างกาย จิตใจ รวมทั้งทางด้าน การเงิน การเยียวยาทางด้านจิตใจอย่างหนึ่งคือคำกล่าวขอโทษ ต้องขอบคุณท่านสุทัศน์ เงินหมื่น ขออนุญาตที่เอ่ยนาม ท่านได้พูดถึงครอบครัวของดิฉัน รวมทั้งคำขอโทษจาก ท่านอาจารย์ไกรศักดิ์ ชุณหะวัน ซึ่งเป็นผู้แทนของครอบครัวที่กระทำกับครอบครัวดิฉัน คำขอโทษวันนั้นมีคุณค่าทางจิตใจกับครอบครัวของดิฉันเป็นอย่างยิ่งค่ะ สมัยที่ดิฉัน รับราชการดิฉันได้มีโอกาสทำงานวิจัย มีการสำรวจศึกษาร่วมกันกับองค์กรเครือข่าย สิทธิมนุษยชนปาตานีกลุ่มด้วยใจ ศูนย์ทนายความมุสลิมและมูลนิธิประสานวัฒนธรรม มีการศึกษาเรื่องของความคิดที่ทำให้เกิดทุกข์ในผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยเฉพาะอย่างยิ่ง เรื่องการซ้อมทรมาน สรุปสั้น ๆ เราพบว่ามีโรคทางจิตเวชกับบุคคลดังกล่าวประมาณ ๒๐ เปอร์เซ็นต์ และหนึ่งในนั้นก็คือโรคพีทีเอสดี (PTSD) โพสต์ ทรอมาติก สเตรส ดิสออร์เดอร์ (Post Traumatic Stress Disorder) หรือโรคอาการเครียดอย่างรุนแรง หลังจากเกิดเหตุการณสะเทือนขวัญ ซึ่งตรงกับการศึกษาของหลากหลายประเทศ และตรงกับประสบการณ์ตรงค่ะ และเมื่อเช้านี้ดิฉันได้รับหนังสือเล่มนี้ ดิฉันคิดว่าทุกพรรคการเมืองได้รับ นั่นก็คือหนังสือ เมื่อผมถูกทรมานจึงมาตามหาความยุติธรรม โดย คุณพรเพ็ญ มูลนิธิผสานวัฒนธรรม ได้มอบให้กับดิฉัน ดิฉันต้องขอบคุณคุณพรทิพย์ ม่วงใหญ่ เป็นผู้สื่อข่าวเวิร์คพอยท์ที่ถ่ายทอด เรื่องราวการต่อสู้ของครอบครัวชื่นจิตร แล้วคำ ๆ หนึ่งที่ดิฉันคิดว่าโดนใจ นั่นก็คือซ้อมโดน คนเดียวแต่ล้มกันทั้งบ้าน เจ็บปวดทรมานทั้งหมด เป็นการสื่อสารที่เห็นภาพที่เกิดขึ้น ในครอบครัวที่ถูกซ้อมทรมาน ท่านประธานที่เคารพคะ ชัดเจนค่ะว่าการซ้อมทรมานและ การอุ้มหาย อุ้มฆ่า ไม่ใช่เรื่องใหม่ของประเทศไทย คำตอบของโจทย์นี้ส่วนหนึ่งคือกฎหมาย ที่เรากำลังอภิปรายกันอยู่ในขณะนี้ และที่สำคัญไม่แพ้กันนั่นก็คือการบังคับใช้จริง การติดตามตรวจสอบการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ การปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมของ ประเทศไทย การปฏิรูปตำรวจ การปฏิรูประบบราชการไทย ท้ายสุดพระราชบัญญัติทั้ง ๔ ร่างนี้ ดิฉันเชื่อว่าสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกพรรคการเมืองรับหลักการค่ะ และมีการตั้ง คณะกรรมาธิการในเรื่องนี้ ซึ่งเป็นความหวังของกฎหมายใหม่ของประเทศไทย คงจะลบคำที่ สื่อจากไทยรัฐพลัส (Thairath Plus) ได้กล่าวไว้ว่า ซ้อมทรมานก็เหมือนผี รู้ว่ามีแต่ไม่เคย เห็น เราจะได้เห็นผีกันกับกฎหมายฉบับนี้ ขอบพระคุณค่ะ