อาดิลัน เสนอร่าง พ.ร.บ. ป้องกันการทรมาน-ห้ามอุ้มหาย-ตัดอายุความคดี

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๐ · ๑๕ กันยายน ๒๕๖๔

อาดิลัน อาลีอิสเฮาะ นำเสนอร่าง พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย โดยอ้างอิงความร่วมมือจากคณะกรรมาธิการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน พร้อมเชิญชวนให้สมาชิกสภาเห็นชอบเพื่อบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้ เสนอสาระสำคัญในร่างกฎหมายว่าด้วยการทรมานและอุ้มหาย โดยกำหนดให้คดีดังกล่าวไม่มีอายุความ ห้ามส่งตัวกลับหากมีความเสี่ยงอันตรายถึงชีวิต และตัดข้อยกเว้นกรณีฉุกเฉินในการรับฟังพยานหลักฐานจากการทรมาน รวมถึงจัดตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อร้องเรียนพร้อมมาตรการเยียวยาผู้เสียหายอย่างรอบด้าน

นายอาดิลัน อาลีอิสเฮาะ ยะลา

เรียนท่านประธานสภาที่เคารพ ผม อาดิลัน อาลีอิสเฮาะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดยะลา พรรคพลังประชารัฐ จะขออนุญาตวันนี้ได้มีโอกาสได้นำเสนอร่างพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปราม การทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... ซึ่งเป็นร่างที่พิจารณาจากความร่วมมือ ของคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน โดยมีท่านสิระ เจนจาคะ เป็นหัวหน้าคณะในการลงนามในการเสนอกฎหมายต่อสภาแห่งนี้ กฎหมายฉบับนี้ เป็นกฎหมายที่คนทั้งประเทศ ผมเชื่ออย่างนั้นนะครับ และผมเชื่อว่าท่านสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรในสภานี้อยากจะให้เห็น อยากจะให้มีบังคับใช้ในประเทศไทยเรา เพราะมีการ เรียกร้องมาโดยตลอดนะครับ กฎหมายฉบับร่างที่เสนอโดยท่านสิระนี้มาจากการศึกษา โดยคณะอนุกรรมาธิการศึกษาการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน ซึ่งมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรร่วมกันลงนามสนับสนุนร่างฉบับนี้ประมาณ ๑๑๐ ท่าน องค์ประกอบของคณะกรรมาธิการที่ร่างกฎหมายฉบับนี้เรามีทั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ที่เป็นฝ่ายรัฐบาล ฝ่ายค้าน มีตัวแทนของท่านอัยการ ของตำรวจ และภาคประชาสังคม ภาคประชาชน และเราได้เชิญบุคคลที่เป็นฝ่ายข้าราชการประจำได้มาร่วมให้ความเห็น ไม่ว่าจะเป็นของกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม ก็ได้มาร่วมให้ความเห็น ด้วย ในการดำเนินการจัดทำร่างที่เสนอต่อสภาในวันนี้ คณะกรรมาธิการได้ใช้ร่างของท่าน รังสิมันต์ โรม ขออนุญาตที่เอ่ยนามนะครับ เป็นร่างหลัก โดยใช้ร่างในส่วนของฉบับ ประชาชนที่เสนอผ่านคณะกรรมาธิการและร่างฉบับของกระทรวงยุติธรรมซึ่งเป็นฉบับเดิม ที่กระทรวงยุติธรรมได้เสนอในชั้นสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เราใช้ร่างนั้นประกอบในการ พิจารณาของเรา จนได้ร่างที่ได้นำเสนอต่อสภาในวันนี้

สาระสำคัญที่อยากจะนำเสนอต่อที่ประชุมแห่งนี้ในร่างที่เสนอโดย กรรมาธิการ เราให้ถือว่าการทรมานและอุ้มหายโดยเจ้าหน้าที่รัฐนั้นเป็นอาชญากรรม เจ้าหน้าที่ที่กระทำและผู้บังคับบัญชาที่รู้เห็นหรือละเลยต้องถูกลงโทษ เราจะมีเขียนบัญญัติ ไว้ในกฎหมาย ให้มีกลไกป้องกัน ตรวจสอบ ไม่ว่าจะเป็นญาติหรือทนายความหรือผู้มีส่วนได้ เสียมีสิทธิจะร้องขอให้เปิดเผยข้อมูลของผู้ที่ถูกควบคุมตัวได้ มีมาตรการในการให้ผู้ที่ควบคุม ตัวต้องบันทึก ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ ร่างกาย สภาพร่างกาย รายละเอียดต่าง ๆ ที่ปรากฏไว้ ในกฎหมายฉบับนี้ เพื่อที่จะให้ยืนยันว่าผู้ที่ถูกควบคุมตัวนั้นได้รับการคุ้มครอง ได้รับการดูแล ทุกขั้นตอน ทุกช่วงเวลาในการที่จะถูกควบคุมตัว ในกฎหมายฉบับนี้ได้บัญญัติให้ศาล ตรวจสอบถ่วงดุลการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐและมีอำนาจกำหนดวิธีเยียวยาความเสียหาย มีการกำหนดว่าหลังจากที่ตรวจสอบแล้ว มีการไต่สวนแล้ว เชื่อว่ามีมูลเหตุมีการกระทำ ความผิดจริง ก็ให้สามารถที่จะกำหนดเยียวยาโดยคณะกรรมการที่บัญญัติไว้ในกฎหมายฉบับ นี้ มีมาตรการคุ้มครองความปลอดภัยและช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเสียหายอย่างเร่งด่วนได้ พร้อมทั้งเยียวยาทั้งร่างกายและจิตใจของคนผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำทรมาน หรือญาติของบุคคลที่สูญหาย ในกฎหมายร่างฉบับนี้ได้ให้คดีทรมานและอุ้มหายเป็นคดี ที่ไม่มีอายุความ เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบต้องสอบสวนจนกว่าจะรู้ชะตากรรมของผู้ถูกอุ้มหาย เจ้าหน้าที่จะต้อง สอบสวนหรือสืบสวนคดีสูญหายอย่างต่อเนื่องจนกว่าจะพบตัวหรือเชื่อว่าบุคคลนั้น ถึงแก่ความตาย และให้ใช้กับบุคคลที่สูญหายก่อนพระราชบัญญัตินี้มีผลบังคับใช้ด้วยครับ ไปดูในอดีตใครที่บอกว่าสูญหายและยังไม่มีข้อเท็จจริงที่ยุติ เจ้าหน้าที่ต้องรับผิดชอบในการ สืบสวนสอบสวนด้วยเช่นเดียวกัน ในร่างฉบับนี้กำหนดให้มีคณะกรรมการป้องกันและ ปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย มีอำนาจหน้าที่ในการตรวจสอบ ข้อร้องเรียน มีอำนาจหน้าที่ในการกำหนดนโยบายและวางกรอบในการเยียวยา ดูแลผู้ที่ ได้รับผลกระทบจากการกระทำความผิด ทรมานและสูญหาย ที่สำคัญคณะกรรมการตาม ร่างกฎหมายฉบับนี้มีองค์ประกอบที่ผิดแผกไปจากร่างอีก ๓ ฉบับ นั่นหมายถึงเรามีในส่วน ของผู้แทนของรัฐ และประกอบด้วยอดีตของผู้เสียหาย มีผู้แทนภาคประชาสังคม มีผู้เชี่ยวชาญด้านนิติเวชศาสตร์ มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเรื่องการพิสูจน์หลักฐาน นักกฎหมาย นักสิทธิมนุษยชนเป็นองค์ประกอบที่เราพยายามจะเขียนไว้เพื่อที่จะคุ้มครองและให้ครบ รอบด้านในการเป็นคณะกรรมการเพื่อคุ้มครองพี่น้องประชาชน ในร่างกฎหมายฉบับนี้เราให้ พนักงานอัยการทำหน้าที่ควบคุมการสอบสวนและมีอำนาจสอบสวนคดีด้วย คดีตาม พระราชบัญญัติฉบับนี้ไม่ต้องส่งไปให้ ป.ป.ช. หรือ ป.ป.ท. พิจารณาแล้วจึงเกิดความล่าช้า และขาดความไว้วางใจในการทำหน้าที่ และทำให้ประชาชนไม่เชื่อมั่น อันนี้คือสภาพปัญหา นอกจากนั้นแล้วคดีนี้ คดีตามร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ กำหนดให้ศาลอาญาคดีทุจริตและ ประพฤติมิชอบที่ใช้ระบบไต่สวนทำหน้าที่ตามพระราชบัญญัติฉบับนี้ นอกจากนั้นแล้ว ในร่างฉบับนี้ยังบัญญัติไว้ว่าคุ้มครองผู้เสียหายที่ร้องเรียนและเป็นพลเมืองดีที่ไม่ดูดายสำหรับ ผู้ที่ถูกกระทำ ถูกทรมาน หรือถูกสูญหาย ใครที่มาร้องเรียน ใครที่มาให้ข้อมูล ใครที่มาแจ้ง จะได้รับการปกป้องดูแล หากกระทำโดยสุจริต ไม่ได้มีการคิดกลั่นแกล้ง รัฐตามกฎหมาย ฉบับนี้ได้บัญญัติเอาไว้ว่าเราต้องคุ้มครองปกป้องเขา ไม่อย่างนั้นไม่มีใครจะกล้ามาบอก ความจริงให้กับทางราชการ นอกจากนั้นแล้วในร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ให้สามี ภรรยา คู่ชีวิต บุพพการี ผู้สืบสันดาน ผู้อยู่ในอุปการะทั้งที่จดทะเบียนและไม่ได้จดทะเบียนนั้น เป็นผู้เสียหายได้ สามารถมีส่วนร่วมในกระบวนการยุติธรรมและได้รับการเยียวยา

ประการสุดท้าย ที่เราถือว่าเป็นสาระสำคัญด้วยในกฎหมายร่างฉบับที่ กรรมาธิการได้พิจารณาร่วมกันนั้น ให้การทรมาน อุ้มหายเป็นความผิดสากลที่ไม่มีข้อยกเว้น ต้องได้รับโทษในราชอาณาจักร ห้ามส่งบุคคลกลับไปเผชิญอันตรายกรณีที่เชื่อว่าส่งตัว กลับไปแล้วจะได้รับอันตรายถึงชีวิตหรือไม่ได้รับความปลอดภัย

อีกประเด็นหนึ่ง ในร่างกฎหมายฉบับนี้ได้มีการบัญญัติไว้ ห้ามไม่ให้รับฟัง พยานหลักฐานที่ได้มาจากการทรมาน แม้ว่าในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาจะ มีการบัญญัติไว้ว่าไม่ให้มีการรับฟัง แต่ก็มีข้อยกเว้นว่าให้รับฟังได้หากมีเหตุผลอะไรตามที่ บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา แต่ในร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้เราตัดไม่ให้ศาลรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยจาก พฤติการณ์การทรมานการกระทำที่ไม่ชอบตามกฎหมายฉบับนี้ นอกจากนั้นแล้วทางราชการ จะอ้างสถานการณ์ฉุกเฉิน สถานการณ์สงคราม สถานการณ์ความไม่มั่นคงของรัฐ สถานการณ์พิเศษใด ๆ จะมาอ้างเพื่อให้การกระทำผิดตามกฎหมายนี้เป็นการกระทำ โดยชอบไม่ได้ นี่คือสาระสำคัญใหญ่ ๆ นะครับ ในอดีตจริง ๆ แล้วทางราชการเองก็รับรู้ว่า มีการทรมานมีการซ้อมแต่ไม่ค่อยได้เป็นที่เปิดเผย ผมเพิ่งได้รับเอกสารเป็นคำสั่ง คณะกรรมการจัดการเรื่องราวร้องทุกข์กรณีถูกกระทำทรมานและถูกบังคับให้สูญหาย ที่ ๔/๒๕๖๑ เป็นคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการคัดกรองกรณีถูกกระทำทรมานและ ถูกบังคับให้สูญหาย ลงนามเมื่อปี ๒๕๖๑ ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาขออนุญาตเอ่ยนาม ท่านพลอากาศเอก ประจิน จั่นตอง ในขณะนั้นเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม แสดงให้เห็นว่าหน่วยงานราชการเองพยายามที่จะปกป้องพยายามที่จะไม่ให้มีพฤติการณ์ ให้เจ้าหน้าที่รัฐกระทำทรมานกระทำให้บุคคลสูญหายตามข้อร้องเรียนก็ตรวจสอบพิสูจน์กัน แต่ไม่มีกฎหมายเฉพาะที่จะดูแลพี่น้องประชาชนอย่างแท้จริง ดังนั้นโอกาสนี้ถือว่าเป็นโอกาส ที่ดีที่สภาแห่งนี้ได้เป็นผู้พิจารณาแล้วก็ร่างกฎหมายฉบับนี้ออกไปในอนาคต หลายเหตุการณ์ ในอดีตสังคมได้รับรู้ว่ามีการทรมานมีการทำให้สูญหาย แต่ประเทศไทยเรายังไม่เคยมี กฎหมายเฉพาะ ผมเชื่อว่าโอกาสนี้เป็นโอกาสดีที่ผมเองในฐานะที่เป็นสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรครั้งแรกจากพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ได้มีโอกาสมีส่วนร่วมในการผลักดันให้มี กฎหมายฉบับนี้ แล้วก็เชื่อว่ามีท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้อาวุโสอีกหลายท่านที่เรียกร้อง มาโดยตลอดได้มีโอกาสได้มาผลักดันให้กฎหมายฉบับนี้ได้มีการบังคับใช้ได้ในอนาคต จึงขอเสนอกฎหมายฉบับนี้เพื่อให้สภาได้พิจารณาให้การสนับสนุนและรับหลักการเพื่อที่จะ ได้ตั้งคณะกรรมาธิการและพิจารณาในวาระที่ ๒ วาระที่ ๓ ต่อไป ขอบพระคุณครับท่าน ประธาน