เรียนท่านประธานสภาค่ะ ธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ แบบบัญชีรายชื่อ ผู้แทนราษฎรพรรคก้าวไกลค่ะ วันนี้ธัญจะมา อภิปรายร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ซึ่งธัญและคณะ พรรคก้าวไกล เป็นผู้เสนอค่ะ ช่วงแรกนี้ธัญก็คงต้องอ่านหลักการ ตามลายลักษณ์อักษรที่ธัญได้นำเสนอหลักการไปนะคะ
ชื่อร่างพระราชบัญญัติค่ะ ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย แพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ....
หลักการ แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังต่อไปนี้
๑. ให้ชาย หญิง หรือบุคคล ๒ คน ซึ่งเป็นเพศเดียวกันสามารถหมั้น สมรสกันได้ตามกฎหมาย เป็นคู่หมั้น คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๑ และหมวด ๒ มาตรา ๑๔๓๕ มาตรา ๑๔๓๗ มาตรา ๑๔๓๙ มาตรา ๑๔๔๐ มาตรา ๑๔๔๑ มาตรา ๑๔๔๒ มาตรา ๑๔๔๓ มาตรา ๑๔๔๕ มาตรา ๑๔๔๖ มาตรา ๑๔๔๗/๑ มาตรา ๑๔๔๘ มาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ มาตรา ๑๔๕๒ มาตรา ๑๔๕๘ และมาตรา ๑๔๖๐
๒. หมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างสามี ภริยา โดยแก้ไขเพิ่มเติมหมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรสเพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติมและยังกำหนดให้ตัดคำว่า สามีและภริยา และให้เพิ่มคำว่า คู่สมรสในบรรพ ๑ หลักทั่วไป ลักษณะ ๒ บุคคล ส่วน ๓ ภูมิลำเนา มาตรา ๔๓ และลักษณะ ๖ อายุความ หมวด ๑ บทเบ็ดเสร็จทั่วไป มาตรา ๑๙๓/๒๒ เพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขในหมวดนี้
๓. ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรสซึ่งบุคคล ๒ คนสมรสกัน ให้มีสิทธิและหน้าที่ และความคุ้มครองตามกฎหมาย โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๓ มาตรา ๑๔๖๑ มาตรา ๑๔๖๒ และมาตรา ๑๔๖๓
๔. หมวด ๔ ทรัพย์สินระหว่างสามี ภริยา โดยแก้ไขเพิ่มเติมเป็นหมวด ๔ ทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสเพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติม
๕. สิทธิและหน้าที่ของคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย จัดการทรัพย์สินและ หนี้สินร่วมกัน โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๔ มาตรา ๑๔๖๕ มาตรา ๑๔๖๙ มาตรา ๑๔๗๐ มาตรา ๑๔๗๕ มาตรา ๑๔๗๖ มาตรา ๑๔๗๖/๑ มาตรา ๑๔๗๗ มาตรา ๑๔๗๙ มาตรา ๑๔๘๑ มาตรา ๑๔๘๒ มาตรา ๑๔๘๓ มาตรา ๑๔๘๔ มาตรา ๑๔๘๕ มาตรา ๑๔๘๕/๑ มาตรา ๑๔๘๖ มาตรา ๑๔๘๗ มาตรา ๑๔๘๘ มาตรา ๑๔๘๙ มาตรา ๑๔๙๐ มาตรา ๑๔๙๑ มาตรา ๑๔๙๒ มาตรา ๑๔๙๒/๑ และมาตรา ๑๔๙๓
๖. การสิ้นสุดการสมรส การเพิกถอนการสมรส การหย่าขาดจากการสมรส การจัดการทรัพย์สินหลังสิ้นสุดการสมรส การเรียกค่าทดแทน ค่าอุปการะเลี้ยงดูหลังสิ้นสุด การสมรส โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๕ ถึงหมวด ๖ มาตรา ๑๔๙๘ มาตรา ๑๔๙๙ มาตรา ๑๕๐๔ มาตรา ๑๕๐๘ มาตรา ๑๕๑๕ มาตรา ๑๕๑๖ มาตรา ๑๕๑๗ มาตรา ๑๕๒๐ มาตรา ๑๕๒๒ มาตรา ๑๕๒๓ มาตรา ๑๕๓๐ มาตรา ๑๕๓๒ และมาตรา ๑๕๓๓ และแก้ไขลักษณะ ๒ หมวด ๓ ความปกครอง มาตรา ๑๕๙๘/๑๕ มาตรา ๑๕๙๘/๑๗ และลักษณะ ๓ ค่าอุปการะเลี้ยงดู มาตรา ๑๕๙๘/๓๘
๗. ให้คู่สมรสซึ่งเป็นเพศเดียวกันซึ่งจดทะเบียนสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สามารถรับผู้เยาว์เป็นบุตรบุญธรรมร่วมกันได้ และให้มีสิทธิและหน้าที่ระหว่างคู่สมรสด้วยกัน และระหว่างบิดามารดาและบุตรแล้วแต่กรณี ตามที่บรรดากฎหมาย กฎกระทรวงและระเบียบใดที่บัญญัติให้สิทธิและหน้าที่แก่สามีภรรยา หรือสามี หรือภรรยา หรือคู่สมรส หรือบิดามารดา หรือบิดา หรือมารดาแล้วแต่กรณี ทั้งนี้ การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมตามมาตรานี้ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง เพิ่มเติมมาตรา ๑๕๙๘/๔๒
๘. ให้กรณีที่คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งที่เป็นผู้ฆ่าคู่สมรสของตน เป็นผู้ถูกกำจัด มิให้เป็นผู้รับมรดก เป็นผู้ไม่สมควรได้รับมรดก มาตรา ๑๖๐๖ (๓)
๙. คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายหรือคู่สมรสที่ร้างกันหรือแยกทางกัน โดยมิได้หย่าร้างขาดจากกันตามกฎหมายเป็นทายาทโดยชอบธรรม มีสิทธิในการรับมรดก ของคู่สมรสอีกฝ่ายที่เสียชีวิต มาตรา ๑๖๒๕ (๑) และมาตรา ๑๖๒๘
เหตุผล เนื่องจากบทบัญญัติในประมวลแพ่งและพาณิชย์หลายมาตรานั้น ขัดต่อบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๒๗ วรรคสาม ซึ่งเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคล ด้วยเหตุความแตกต่างในเรื่องเพศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบทบัญญัติซึ่งปรากฏในบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งขัดต่อการดำรงอยู่ของกลุ่มบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศ จึงเสนอให้แก้ไขประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กำหนดให้บุคคลทุกคนได้รับการรับรองสิทธิต่าง ๆ เช่น สิทธิในเรื่องการหมั้น สิทธิในการจดทะเบียนสมรส สิทธิในการจัดการทรัพย์สินของคู่สมรส สิทธิในการเป็นทายาทโดยชอบธรรม การรับบุตรบุญธรรมและการรับมรดกจากคู่สมรส ซึ่งการแก้ไขนี้จะทำให้สิทธิบุคคลทุกคนเกิดมามีความเท่าเทียมและได้รับการรับรอง และคุ้มครองทางกฎหมาย สอดคล้องกับหลักความเสมอภาคต่อหน้ากฎหมายและ หลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัติฉบับนี้
ท่านประธานคะ เมื่อสักครู่นี้ก็เป็นหลักการและเป็นเหตุผล สิ่งที่ธัญ จะอภิปรายต่อจากนี้ไป ก็อยากจะฝากถึงผู้แทนราษฎรทุกท่านที่อยู่ในสภาแห่งนี้นะคะ ว่าสิ่งที่ธัญพูดนี้เป็นเรื่องเรียบง่ายของมนุษย์ทุกคนที่เราทุกคนในสังคมนั้นเข้าใจกันดีอยู่แล้ว คือการที่ชายหญิงทั่วไปตัดสินใจสร้างครอบครัว แล้วก็ตัดสินใจที่จะจดทะเบียนสมรส และใช้ชีวิตร่วมกัน โดยมีบทบาทและหน้าที่ มีสิทธิ มีศักดิ์ศรี และสวัสดิการเป็นเรื่องทั่วไป เป็นเรื่องพื้นฐานที่ทุกท่านในที่นี้เข้าใจเป็นอย่างดีค่ะ แต่ในสิ่งที่เรียบง่ายนี้เองนะคะ กลุ่มบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศกลับไม่มีสิทธิขั้นพื้นฐานเหล่านี้ค่ะ สิทธิในการก่อตั้ง ครอบครัวไม่สามารถจดทะเบียนสมรสกันได้ ทำให้การก่อตั้งครอบครัวของบุคคลผู้มี ความหลากหลายทางเพศนั้น พวกเราไม่มีสิทธิ ไม่มีศักดิ์ศรีและไม่มีสวัสดิการค่ะ กฎหมาย สมรสเท่าเทียมอย่างที่เข้าใจกันในภาษาออนไลน์ (Online) หรือในกฎหมายที่คนพูดกันนะคะ มันไม่ได้เป็นการเรียกร้องในสิ่งที่มากกว่าผู้อื่น แต่กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศหรือกลุ่ม แอลจีบีที (LGBT) เรากำลังบอกกับท่านผู้มีอำนาจว่า สิทธิในการก่อตั้งครอบครัวนี้พวกท่าน พรากพวกเราไป และสิทธิในการตั้งครอบครัวนี้เป็นสิทธิที่เราทุกคนต้องมีอยู่แล้วค่ะ ท่านประธาน ในต่างประเทศก็มีการคุ้มครองสิทธิบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศ มีการรับรองไว้ในพันธกรณีสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศที่ไทยก็ได้เข้าไปเป็นภาคี การรับรองปฏิญญาสากลว่าด้วยหลักการของสิทธิมนุษยชน รวมถึงกติการะหว่างประเทศ ว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง การแก้ไขประมวลแพ่งพาณิชย์ครั้งนี้ให้เปลี่ยนจาก คำว่า ชายหญิง เป็น บุคคล ๆ นั้น เป็นใจความสำคัญค่ะท่านประธาน เพราะนี่คือหลักการที่ สอดคล้องกับหลักการยอกยาการ์ตา (Yogyakarta) ที่ว่าด้วยสิทธิมนุษยชนว่า การบัญญัติกฎหมายนั้นจะต้องคำนึงถึงเรื่องเพศสภาพ เพศวิถี และอัตลักษณ์ทางเพศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกท่านคะ ถ้าท่านหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมาอ่าน เปิดไปท่านจะเห็นว่า ตั้งแต่ ๒๕๔๔ ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ ราชอาณาจักรเบลเยียม แคนาดา ไล่ลงมาราชอาณาจักรสเปน จนกระทั่งผ่านมา ๓ หน้าค่ะท่านประธาน ปี ๒๕๖๒ สาธารณรัฐ คอสตาริกา และล่าสุดสวิสเซอร์แลนด์ ในปี ๒๕๖๕ ก็มีกฎหมายสมรสเท่าเทียมแล้ว ปัจจุบันนี้ มีกว่า ๓๐ ประเทศทั่วโลกค่ะท่านประธาน เราอาจจะนึกไม่ออกนะคะว่าบุคคลผู้มี ความหลากหลายทางเพศนั้นมีปัญหาอะไรบ้าง ในขณะที่พวกเขาจดทะเบียนสมรสกันไม่ได้ ก็ดูเหมือนว่าทุกอย่างก็มีเสรีภาพ ธัญยืนอยู่ในที่นี้ มาพูด เดินไปมาและทุกคนก็คิดว่า แอลจีบีที (LGBT) ก็มีสิทธิเท่าเทียมแล้วนี่ เราจะไม่นึกถึงกฎหมายค่ะ เมื่อวิกฤติในชีวิต ยังไม่มาถึง บางช่วงเวลานะคะ