วิรัช พันธุมะผล หารือร่างแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเพื่อส่งเสริมสิทธิประกันตัวโดยไม่ใช้หลักทรัพย์ตามหลักนิติธรรมและสิทธิมนุษยชน พร้อมเสนอให้ผู้ต้องหาในคดีทั่วไปสามารถได้รับการประกันตัวตั้งแต่ชั้นสอบสวนโดยไม่ต้องมีหลักทรัพย์ เพื่อลดปัญหาผู้ต้องขังล้นเรือนจำและภาระค่าใช้จ่ายของรัฐ โดยยกเว้นเฉพาะคดีร้ายแรงที่มีโทษจำคุกตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปหรือมีความเสี่ยงต่อการหลบหนี
กราบเรียนท่านประธาน สภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม นายวิรัช พันธุมะผล สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคภูมิใจไทย แบบบัญชีรายชื่อ เมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม ๒๕๖๒ ผมย้ำวันที่นะครับ ผมและท่าน ส.ส. หลายท่านหลายพรรคได้ร่วมกันเสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา ความอาญา (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ในเรื่องการให้ผู้ต้องหาทุกคน ได้รับการประกันตนด้วย ตัวเองโดยไม่ต้องใช้หลักทรัพย์
เหตุผล รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๒๘ บัญญัติว่า บุคคลย่อมมีสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย การจับและคุมขังบุคคลจะ กระทำมิได้ เว้นแต่จะมีคำสั่งของศาลหรือมีเหตุอย่างอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ
มาตรา ๒๙ ได้บัญญัติว่า ในคดีอาญาให้สันนิษฐานไว้ก่อน ตรงนี้สำคัญ ผู้ต้องหาหรือจำเลยไม่มีความผิดและก่อนมีคำพิพากษาให้ถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลใดได้กระทำ ผิดจะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นเสมือนผู้กระทำผิดมิได้ อันนี้สำคัญนะครับ และอีกเหตุผลหนึ่ง เขียนแค่ว่า การควบคุมหรือคุมขังต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อป้องกันมิให้หลบหนี แต่ว่าในทางปฏิบัติพนักงานสอบสวนที่ส่วนมากจะเป็นอย่างนี้ แต่อัยการนี่ไม่ค่อยได้ขังใคร หรอกครับ อนุญาตประกันทุกทีนะครับ และศาลเมื่อไปถึงโดยเฉพาะศาลไปถึงต้องประกันตัว ทุกคดีเลยครับ คือไปถึงศาลประชาชนเดือดร้อนที่สุดคือต้องยื่นหลักทรัพย์ประกันตัว ทั้งตำรวจก็ต้องประกันตัว แต่ส่งอัยการ อัยการไม่เคยประกัน ผมเป็นอัยการจังหวัดมา ๔ ปี ผมไม่เคยขังใครเลยครับ ไม่เคยสั่งขังเลยครับ ผมให้ประกันทุกเรื่อง จะมีหลักทรัพย์หรือ ไม่มีหลักทรัพย์ ผมให้หมดครับ ๔ ปี ผมเป็นอัยการจังหวัด ผู้ต้องหาผมไม่เคยหลบหนี สักคนหนึ่งเลยครับ ผมเรียนตรง ๆ เลยครับ เจ้าหน้าที่ช่วยขึ้นจำนวนผู้ต้องขังระหว่าง พิจารณาหน่อย ที่ผมส่งให้ครับ
(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิดพรีเซนเทชัน)
อันนี้เป็นค่าใช้จ่าย อีกแผ่นหนึ่งครับ เปิดขยายใหญ่ ๆ หน่อยครับ คือท่านจะเห็นได้ว่าในปี ๒๕๖๔ อันนี้ผมขอจากกระทรวงยุติธรรม ท่านสมศักดิ์ เทพสุทิน ได้กรุณาสั่งให้เจ้าหน้าที่ส่งมาให้ดู ท่านจะเห็นได้ว่าในปี ๒๕๖๔ มีผู้ต้องขังหมื่นกว่าคน ๑๔๕,๑๔๕ คนครับ ท่านคิดดูครับ คนหนึ่งค่าใช้จ่ายเป็นเงิน เท่าไรครับ เจ้าหน้าที่ช่วยขอค่าใช้จ่ายอีกอันหนึ่งครับ แผ่นค่าใช้จ่ายที่แต่ละคน กรมราชทัณฑ์ต้องจ่ายให้ปีหนึ่งคนหนึ่ง ประมาณ ๒๐,๐๐๐ บาท ท่านลองคูณด้วย ๑๔๕,๑๔๕ คน คูณด้วย ๒๐,๐๐๐ บาท รัฐบาลต้องจ่ายตั้งหลายพันล้านต่อปี นี่เป็นเหตุผลทำไมรัฐบาลจะต้องจ่ายเงินอันนี้โดยใช่เหตุ และเรือนจำต้องขังคนจำนวนมาก ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาคดี ทำไมครับ ตอนนี้กรมราชทัณฑ์บอกว่าผู้ต้องขังล้นคุก ล้นคุก ถ้าในคดีระหว่างพิจารณาท่านก็เอาไปขังไว้หมด ท่านทำไมไม่ให้ประกันด้วยความเป็นศักดิ์ศรี ของความเป็นมนุษย์ให้ประกันตัวเองได้ ด้วยเหตุผลดังนี้ผมอยากจะแก้ไขและลดค่าใช้จ่าย ของกรมราชทัณฑ์ ลดผู้ต้องขัง ให้เสรีภาพกับประชาชนมากขึ้น ผมจึงเสนอร่างกฎหมายนี้ โดยหลักการของมาตรานี้ ผมแก้อย่างนี้ครับ ท่านครับ เพิ่มว่าในคดีอาญาต้องให้ชั้นสอบสวน ชั้นอัยการ ชั้นศาล ทุกอย่างต้องให้ตั้งแต่พนักงานสอบสวน อัยการ และศาล ต้องให้ประกันตัว ด้วยความเป็นมนุษย์ ศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ให้ประกันด้วย ไม่ต้องมีหลักทรัพย์ มาประกันครับ ความเป็นมนุษย์ต้องให้เขาประกัน นี่คือหลักการใหญ่ ๆ แต่ว่าไม่ใช่ทุกคดี ผมเว้นไว้แต่ว่าความผิดที่มีระวางโทษจำคุกตั้งแต่ ๑๐ ปีขึ้นไป หรือกฎหมายระวางโทษ ขั้นต่ำ ๕ ปีขึ้นไป คือเป็นโทษที่หนักอุกฉกรรจ์หรือกระทำความผิดเกี่ยวกับลักทรัพย์ ที่เป็นอุกฉกรรจ์ ต่อไปความผิดวิ่งราวทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๓๖ มาตรา ๓๓๖ ทวิ ความผิดฐานกรรโชก รีดเอาทรัพย์ชิงทรัพย์และปล้นทรัพย์ การกระทำ ความผิดฉ้อโกงต่อประชาชนที่มีเงินตั้งแต่ ๑๐ ล้านบาทขึ้นไป หรือ อันนี้สำคัญ ผู้ต้องหา หรือจำเลยไม่ไปศาลตามที่พนักงานสอบสวน พนักงานอัยการหรือศาลนัด อันนี้ต้องขัง หรือว่าต้องมีหลักทรัพย์มาประกันตัว หรือเมื่อปรากฏว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยรับรองว่า ไม่อยู่ระหว่างเวลาที่ศาลให้รอการลงอาญา หรือรอการลงโทษอย่างนี้หมายความว่า เพิ่งทำผิดมายังไม่พ้น หรือความผิดอื่น ๆ ที่ประธานศาลฎีกากำหนดว่า คดีอย่างนี้ต้องเป็น การประกันตัว โดยหลักการคดีทุกคดีตำรวจ อัยการ ศาลต้องให้ประกันตัว เมื่อเว้นแต่ ความผิดอุกฉกรรจ์ นี่คือจำง่าย ๆ คือโดยหลักการไม่ต้องมีหลักทรัพย์ไปวาง ไม่ต้องไปเสีย เงินเสียทอง ศาลก็อนุญาตประกันตัวโดยให้สาบานว่าจะมาตามนัด ตำรวจก็ต้องให้ประกันตัวไป โดยสาบานว่าจะมาตามนัด ถ้าไม่เช่นนั้นก็ให้มีปรับต่อไป ถ้าไม่มาแล้วก็ต่อไปต้องมีหลักทรัพย์ มาประกันตัว นี่คือหลักการใหญ่ๆ เพื่อรักษาไว้ซึ่งเสรีภาพของประชาชน ให้ประชาชนสามารถ ประกันตัวเองได้ ความเป็นศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ นี่คือการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรกระผมจึงเสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธี พิจารณาความฉบับนี้ผมเชื่อว่าสมาชิกทุกคนจะเห็นด้วยกับผมครับ ผมจึงกราบเรียนมา เพื่อโปรดพิจารณาเพื่อสภาผู้แทนราษฎรเพื่อโปรดพิจารณาครับ กราบขอบพระคุณครับ ท่านประธานครับ