สงวน พงษ์มณี หารือปัญหาความขัดแย้งระหว่างกฎหมายกับข้อเท็จจริงในพื้นที่ชนเผ่า พร้อมเรียกร้องให้จัดตั้งกลไกสภาชนเผ่าในโครงสร้างการบริหารราชการเพื่อคุ้มครองสิทธิชุมชนและสิทธิพลเมืองอย่างเป็นระบบ
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ผม สงวน พงษ์มณี พรรคเพื่อไทย จังหวัดลำพูน ท่านประธานครับผมเห็นรายงานชิ้นนี้แล้วดีใจ เพราะว่าเรื่องเหล่านี้เราพูดกันมานานมาก บางระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีตั้งแต่ปี ๒๕๔๐ ระเบียบนั้นก็ยังเป็นระเบียบที่ยังไม่มีการใช้อย่างจริงจัง ประเทศเราเราปกครองโดยระบบ กฎหมายท่านครับ ข้อเท็จจริงกับข้อกฎหมายในที่ดินที่ราบสูงหรือชนเผ่าต่าง ๆ มันย้อนแย้ง กันมาก มันขัดแย้งกัน ผมเองอ่านเสร็จแล้วก็ดีใจว่ามันมีจุดเริ่มต้น มันเหมือนจุดเริ่มต้นที่ดีที่มี ความหลากหลายทางความเห็นของสมาชิกรัฐสภา แล้วก็จะส่งถึง ครม. อ่านดูแล้วน่าที่จะ หวังว่าจะมีการออกกฎหมายท่านประธานครับ ผมเองจะมองในมิติของคนที่เคยสนใจ โครงสร้างกฎหมายอยากจะมองว่าผมเห็นต่างหรือเห็นด้วยอะไร อย่างไรสั้น ๆ เพราะเรามีเวลา น้อยจะใช้เวลาน้อยพูดถึงเรื่องหลักการที่เป็นยุทธศาสตร์ ท่านครับผมจะถามว่าถ้าเราได้ออก กฎหมายสภาชนเผ่าพื้นเมืองจะอยู่ในส่วนไหนของยุทธศาสตร์การบริหารประเทศที่เรียกว่า กฎหมายบริหารราชการแผ่นดินมันจะอยู่ตรงไหน ผมยกตัวอย่างอย่างนี้ครับในรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ มาตรา ๘๙ เราเคยหวังว่าสภาพัฒน์จะมีสภาที่ปรึกษาเสียที เพราะว่ามีแต่ ข้าราชการเท่านั้น แต่เวลาไปออกกฎหมาย สภาตามมาตรา ๘๙ ของรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ ที่ท่านอานันท์เป็นประธานในรุ่นนั้นก็ต้องสิ้นสุดไปเพราะว่ากลายไปเป็นสภาที่ปรึกษาของ รัฐบาลไปซ้ำซ้อนกับสภาอื่น เมื่อรัฐบาลไม่ถาม ไม่ปรึกษา ก็ไม่มีประโยชน์ อันนี้ก็เหมือนกัน ครับท่านครับ วันนี้รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๖๐ เมื่อประกาศใช้แล้วก็มีคำสั่งที่ ๕๑ เปลี่ยนแปลงการบริหารราชการแผ่นดินให้สภาความมั่นคงมีบทบาทสูงสุด ทุกจังหวัดจะมี กอ.รมน.จังหวัด ถ้าหากว่าสภาชุมชนไม่มีช่อง ไม่มีเวทีในจังหวัด แล้วจะบริหารอะไร ท่านครับ ผมจะพูดเรื่อง กฎหมายที่เขียนไว้ เพราะว่ามันเหมือนข้อสรุปของคณะกรรมาธิการ ในมาตรา ๑๘ (๘) หวังว่า จะเป็นกลไกในการแสวงหาความร่วมมือ เราสร้างสภาขึ้นมาเพื่อหวังว่าจะเป็นกลไก ในการแสวงหาความร่วมมือไม่คุ้มท่าน ต้องเปิดช่องทางให้การบริหารราชการแผ่นดิน ในระดับจังหวัดมีช่องให้สภาชนเผ่าเข้าไปอยู่ในนั้นได้ด้วยมันถึงจะมีความสามารถในการใช้ งบประมาณ วันนี้เรามีหมวดว่าด้วยการบริหารงบประมาณแบบบูรณาการ ท่านครับ หลายกระทรวงที่ไปสร้างปัญหาให้กับข้างบน หรือชนเผ่าต่าง ๆ คุณก็มีวิธีการที่จะบูรณาการ กันอยู่แล้ว วันนี้มีการย้อนแย้งหมดเลยนะครับ ผมจะเอาอะไรมาอธิบายครับ สิทธิพลเมือง มีไหนสำหรับคนกลุ่มนี้หลายคนก็พูดแล้ว สิทธิชุมชนล่ะ ไม่มีเลย เขามีบ้านเลขที่ เขามี หมู่บ้าน เขามีโรงเรียน แต่สิทธิชุมชนนี้ไม่สามารถจะรับบริการในนโยบายภาครัฐได้เลย ไฟฟ้าก็เข้าไม่ได้ บอกว่าให้ลงทะเบียนทางโทรศัพท์จะลงได้อย่างไร เสาโทรศัพท์ก็ไม่มี มีไม่ได้ สิทธิชุมชนสำคัญมากมีในปี ๒๕๔๐ มาตรา ๔๐ ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมมีสิทธิที่จะบริหารจัดการ ทรัพยากรของตัวเองได้ วันนี้ไม่มีแล้วครับ ชุมชนนั้นเขาต้องการทำอะไร ชุมชนอื่นเห็น ไม่เห็น ด้วยก็ทำไม่ได้ ความด้อยโอกาสของเขาก็ยิ่งด้อยมากขึ้น ๆ ไปอีก เหลืออะไรครับ ใครอยากจะไปดูบนดอย ใครจะไปดูชนเผ่า ใครอยากจะไปดูนั่นนี่ เป็นสิทธิมนุษยชนครับ ไปได้หมด รุกรานเขาหมด เขาปกป้องตัวเองไม่ได้เลย เพราะฉะนั้นเมื่อเราศึกษาเรื่องนี้มันต้อง ศึกษาให้เห็นว่าอะไรคือสิทธิพลเมือง อะไรคือสิทธิชุมชน อะไรคือสิทธิมนุษยชน ผมโต้แย้ง กับนักกฎหมายทางการศึกษา เขาบอกว่าการศึกษานี้เป็นสิทธิมนุษยชน ชนชาติ ชนเผ่าไหน ก็เรียนได้หมด มีประเทศไหนในโลกงบประมาณในการให้คนไปเรียนหนังสือคนต่างชาติ มาเรียนได้ด้วย คนต่างชาติเขาพร้อมจะเสียค่าใช้จ่ายที่สมควร โรงเรียนก็เก็บไม่ได้ ท่านดู นะครับโรงเรียนหลายโรงเรียนในบริเวณเหล่านี้เป็นคนต่างชาติที่ไม่มีบัตรอะไรเลยเกินครึ่ง มากินค่าหัวตรงนั้น ใช้ข้อ ๓ สิทธิมนุษยชน แต่ว่าสิทธิพลเมืองของเราสูญสิ้น ทำอะไรไม่ได้ มันไม่สอดกัน ไม่สอดรับกันเลยท่านประธานครับ ถ้าโรงเรียนมีเอกภาพในการบริหารจัดการ ในลักษณะเป็นนิติบุคคลเขาเก็บค่าเล่าเรียนได้ เขาก็จะได้ดูแลตัวเขาเองได้ท่านประธานครับ วันนี้มันย้อนกันไปย้อนกันมา ปัญหาข้อกฎหมาย ปัญหาข้อเท็จจริง ปัญหาสภาพความเป็นอยู่จริง ของสิ่งที่เราคิดขึ้นจะอยู่ตรงไหนของกระบวนการจัดการประเทศ และปัญหาสิทธิชุมชน ซึ่งสำคัญมาก เรื่องนี้มันหายไปได้อย่างไร ผมคิดว่าเห็นด้วยนะครับที่สภาเราทำอย่างนี้ เห็นด้วยนะครับที่สมาชิกทั้งหลายได้พูดถึงปัญหาของคนเหล่านี้ ท่านครับปัญหาที่ดิน เป็นรากเหง้าของสิทธิชุมชน สิทธิพลเมืองอย่างยิ่งเลยครับ ปัญหาการเรียนหนังสือ ปัญหา การใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ท่านครับทำไมข้าราชการประจำซึ่งสอบไปเป็นจึงมีอำนาจ มากมายโดยอ้างคำว่า รักชาติ ทำลายชาติ แล้วทำให้ชุมชนในป่าเขาเสียหายหมดเลย เขาอยู่ มาเป็นพันปี ย้ายไปย้ายมาเป็นพันปี ไม่มีสิทธิอะไรเลย ท่านครับเราสัมปทานให้คนอื่นได้ แต่เราไม่กล้าที่จะให้สัมปทานกับหมู่บ้าน เราให้ทุกอย่างกับชุมชนปกติ เราให้ทุกอย่างกับคน ทั่วโลกที่มีความเป็นมนุษย์เท่ากัน แต่เราไม่เคยให้อะไรเลยกับชนเผ่าของเรา ผมขอพูดเท่านี้ ละครับ ขอบพระคุณมากครับ