สงวน พงษ์มณี ตั้งข้อสังเกตถึงแผนปฏิรูปประเทศที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงสู่ระบบราชการที่เน้นความมั่นคงนำการบริหาร พร้อมวิพากษ์แนวคิดที่ล้าสมัยของผู้บริหารและนักการเมือง รวมถึงตั้งคำถามต่อความจริงใจในการปฏิรูปพรรคการเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้งบประมาณที่เพิ่มขึ้นอย่างไร้ข้อจำกัด การจัดซื้อจัดจ้างที่ขาดความโปร่งใส และเรียกร้องให้มีการปฏิรูปกฎหมายวิธีการบริหารสัญญา เพื่อป้องกันการสิ้นเปลืองงบประมาณที่อาจกลายเป็นจุดด่างในกระบวนการปฏิรูปประเทศ
ท่านประธานที่เคารพ ผม สงวน พงษ์มณี พรรคเพื่อไทย จังหวัดลำพูน ท่านประธานครับ ผมเองไม่ได้เป็นคนที่ชื่นชอบหรือยอมรับ กระบวนการที่เข้ามาในสภาวันนี้นะครับ หมายความว่าอย่างไร หมายความว่าจริง ๆ แล้ว รัฐธรรมนูญกำหนดให้คณะปฏิรูปเป็นคนนำการปฏิบัติงานของรัฐบาลมารายงานต่อสภา แต่กำหนดถี่เกินไป กำหนดจนกระทั่งผมไม่ทราบว่าตอนกำหนดนั้นคิดกันอย่างไร ที่ผมมาดู ทั้งหมดมันเป็นเรื่องใหญ่ถ้าเราจะมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันต้องอ่านจนกระทั่งสามารถ เข้าใจว่าหลักการทั่วไปคืออย่างไร ผมก็อ่านอย่างเร็ว ๆ แต่ว่าไม่สามารถจะอ่านได้ ทั้ง ๒ เล่มให้จบภายในระยะเวลาที่ได้รับเอกสารมา แต่ก็มองเห็นภาพผมเองกลับเห็นว่า มันมีความจำเป็นที่ต้องตั้งคำถามร่วมกันผ่านท่านประธานไปยังคณะทำงาน ถามว่า แผนการปฏิรูปประเทศ (ร่าง) แผนการปฏิรูปประเทศ (ฉบับปรับปรุง) มันมีหลักการทั่วไป อยู่ ๓ อย่างที่มองเห็นได้ง่าย ๆ หน่อยก็คือว่า ๑. ปฏิรูปโครงสร้าง รัฐธรรมนูญฉบับนี้ ได้เปลี่ยนโครงสร้างประเทศเป็นรัฐราชการนะท่าน วันนี้ ๒ ปีมานี้ที่มีรัฐบาล เกือบจะ ๒ ปีแล้ว นี่มันสร้างรัฐราชการที่เข้มแข็งที่มีทหารเป็นองค์นำ แล้วเปลี่ยนแปลงวิธีการบริหารประเทศ จากบริหารปกติที่เคยทำมา เดี๋ยวนี้เปลี่ยนใหม่หมด เขาเปลี่ยนโดยคำสั่งที่ ๕๑/๖๐ หลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญ เปลี่ยนให้ฝ่ายความมั่นคงมีบทบาทสูงสุดในการบริหารราชการ แผ่นดิน ใช้คำสั่งที่ ๕๑ เปลี่ยนแปลงกฎหมายโดยไม่ผ่านมาตรา ๘๑ นี่คือการเปลี่ยน โครงสร้างท่านครับ อันต่อไปคือเปลี่ยนอะไร ปฏิรูปเพื่อให้เกิดอะไร เปลี่ยนวิธีคิด เปลี่ยนวิธีคิดนี่ทำไม เพราะวิธีคิด กำหนดวิธีทำงาน มีครั้งหนึ่งประมาณปี ๒๕๔๖-๒๕๔๗ วิธีคิดของสังคมขณะนั้นข้าราชการ ต้องบริการประชาชน รับใช้ประชาชน บริการประชาชน เพราะว่ารัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ เขียนว่าเขาจะให้รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ เปลี่ยนโครงสร้างประเทศเป็นรัฐของพลเมือง ท่านจะเห็นว่าวิธีคิดเปลี่ยนอย่างนี้ เอาปัญหาประชาชนเป็นศูนย์กลาง อำเภอหลาย ๆ อำเภอ เปิดตอนกลางคืน ชีวิตข้าราชการของท่านคงจะเจออยู่เปิดโดยข้าราชการสมัครใจครับ นั่นหมายความว่าวิธีคิดมันเปลี่ยน เพราะระบบปฏิรูปมันเกิดมาวันนี้การสื่อสารแบบใหม่ มันเปลี่ยนโลก เปลี่ยนการต่อสู้ เปลี่ยนวิถีชีวิต โควิด (COVID) เข้ามาจัดระเบียบโลกเลย เมื่อสังคมมันเปลี่ยนไปแล้ว คนที่ล้าหลังที่สุดในขณะนี้นะครับคือคนที่อยู่ในสภาเป็นรัฐบาล เป็นฝ่ายค้าน เป็นนักการเมืองล้าหลัง ข้าราชการผู้ใหญ่ระดับซี ๑๐ (C 10) ขึ้นไปล้าหลังมาก ล้าหลังอย่างไรครับ ทุกคนเอาตัวเองเป็นศูนย์กลางหมดเลย ท่านครับ ผมอ่านอย่างเร็ว ๆ เปรียบเทียบ ๒ เล่มนี้มันมีสาระที่เหมือนกันนะท่าน ผมก็คิดว่าในหมวดว่าด้วยการเมือง ปฏิรูปทางการเมือง ผมก็สนใจข้อ ๔ คือปฏิรูปพรรคการเมือง คนเขียนเรื่องกฎหมาย พรรคการเมืองท่านประธานครับ เขาคงเข้าใจว่าเขาอยากจะใช้เงินชาวบ้านมาบริหาร งานการเมือง ใครเป็นนักการเมืองนี่ชาวบ้านจะสมัครเข้ามาเป็นสมาชิกพรรคการเมือง ต้องเสียเงิน ถ้าไม่มีบอกว่าเสียเงิน ๒,๐๐๐ บาทเป็นได้ตลอดชีวิต และเสียเงินทีละร้อย ต้องต่อทุกปี ท่านคิดว่าบ้านนี้เมืองนี้เข้าใจอย่างไร ผมเองเป็นสมาชิกสหกรณ์ ผมสมัครแค่ ๑๐๐ บาทครับท่าน ผมตายไปแล้วทรัพย์นั้นยังเป็นมรกดของลูกผมนะครับ หุ้นสหกรณ์หุ้นนั้น วันนี้ผมเป็นสมาชิกพรรคการเมือง วันนี้ครบ ๑ ปี ไม่ต่ออีก ๑๐๐ บาท หรือ ๕๐ บาท ตามข้อบังคับพรรคนี่หมดครับท่าน ประเด็นนี้ท่านไม่เสนอความเห็นอะไรเลย แล้วการไพรมารีโหวต (Primary Vote) เขียนแบบตลกมาก เพราะคนเขียนไม่เคยลงสมัคร รับเลือกตั้ง บางคนพูดอย่างไม่อายว่าตัวเองไม่เคยไปเลือกตั้งเลย นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับ ประเทศเราท่านครับ
ข้อ ๒ ผมเห็นอันหนึ่ง คือการปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดิน ท่านเขียนว่า อย่างนี้ จะขจัด ในเล่มปฏิรูปท่านเขียนไว้ในข้อ ๕ แต่ในเล่มแผนปฏิรูปท่านเขียนไว้ ในข้อ ๒.๕ ในเรื่องของการบริหารราชการแผ่นดิน ท่านเขียนว่าจะขจัดอุปสรรคในการจัดซื้อ จัดจ้างภาครัฐเพื่อให้บริสุทธิ์ ไม่ให้มีปัญหา ดี ผมถามท่านตรง ๆ ท่านเป็นหน่วยกรอง งบประมาณทั่วประเทศ จ้างตรง ๕๐๐,๐๐๐ บาท เฉพาะเจาะจง ๕๐๐,๐๐๐ บาท ท่านเห็นอย่างไรครับ เงินกี่หมื่นล้าน กี่แสนล้าน ไปทำอย่างนี้หมด ท่านเห็นอย่างไรครับ ท่านอนุมัติงบประมาณท่านเห็นอย่างไร เฉพาะเจาะจง ๑๐๐,๐๐๐ บาท ท่านเป็นมา หลายสิบปีแล้ว พอมาไม่กี่ปีนี้เปลี่ยนเป็น ๕๐๐,๐๐๐ บาท โครงการ ๕๐๐,๐๐๐ บาท ไม่เกิน ๕๐๐,๐๐๐ บาททั้งหมดเลย ผมอยากจะพูดบันทึกไว้ในสภาแห่งนี้ว่า กระบวนการ สร้างรัฐของเรานี่กำลังบริโภคงบประมาณอย่างไม่อาย ลูกหลานจะต้องเข้าใจต่อไปนะครับว่า คนรุ่นนี้ทำอย่างนี้ได้อย่างไร การปฏิรูปประเทศไม่ต้องพูดถึงมันเลยถ้าเราไม่ไปดูแล เรื่องกฎหมายวิธีบริหารสัญญานี่ครับ พระราชบัญญัติจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐและบริหารพัสดุ ภาครัฐนี่ครับ มีอำนาจมากเหลือเกินตั้งคณะกรรมการตามมาตรา ๒๗ มีอำนาจตาม มาตรา ๒๙ ท่านครับสามารถแก้กฎหมายได้ด้วย งดเว้นการใช้ข้อบังคับได้ด้วย เงินกู้ใช้เวลา ๒๐ วินาทีพูด เงินกู้ก้อนบนจ่ายตรงได้เพราะเป็นโควิด (COVID) ก้อน ๒ เยียวยา ก้อน ๓ ๔๐๐,๐๐๐ ล้านบาท สามารถเอาไปไว้ข้างบนหมด เพราะเฉพาะเจาะจงโดยไม่ต้อง จำกัดวงเงิน มันจบตรงนี้พอดีไม่จำกัดวงเงิน แต่ผมบอกท่านว่ากรณีเช่นนี้จะเป็นตราบาป ของการปฏิรูปประเทศ ขอบคุณครับท่าน