สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๑๒ · ๒๐ มกราคม ๒๕๖๔

กฤตยา อาชวนิจกุล เสนอการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการยุติการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะมาตรา ๓๐๑ ที่บังคับให้ผู้หญิงเป็นผู้กระทำความผิด และเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงกฎหมายให้ไม่เอาผิดผู้หญิงที่ตัดสินใจยุติการตั้งครรภ์ พร้อมการสนับสนุนจากที่ประชุมให้เปลี่ยนมองว่าการยุติการตั้งครรภ์เป็นบริการสุขภาพ

รองศาสตราจารย์กฤตยา อาชวนิจกุล กรรมาธิการ

กราบเรียน ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎร ท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกท่าน แล้วก็ ท่านกรรมาธิการทุกท่าน ดิฉัน รองศาสตราจารย์กฤตยา อาชวนิจกุล กรรมาธิการค่ะ และผู้ประสานงานของเครือข่ายสนับสนุนทางเลือกของผู้หญิงที่ท้องไม่พร้อม ซึ่งเป็น เครือข่ายภาคประชาสังคมทำงานร่วมกับภาครัฐ มีสมาชิกประมาณ ๘๐ องค์กร เป็นโรงพยาบาลของรัฐเสียประมาณครึ่งหนึ่ง เป็นหมอ เป็นพยาบาล เป็นนักวิชาการ ทำงานเพื่อช่วยส่งต่อผู้หญิงที่ต้องการยุติการตั้งครรภ์ให้เข้าถึงบริการการยุติการตั้งครรภ์ ที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย รวมทั้งผู้ซึ่งต้องการตั้งครรภ์ต่อสามารถจะดำรงชีวิตอยู่ได้ แล้วก็ มีการคลอดอย่างมีคุณภาพ เพื่อให้มีประชากรที่มีคุณภาพ มาตราที่ดิฉันขอสงวนและ แปรญัตติไว้คือมาตรา ๓๐๑ ซึ่งเป็นมาตราที่ดิฉันอยากจะเรียกว่าเป็นมาตราเดียวในประมวล กฎหมายอาญาที่ขยี้หัวใจผู้หญิงมาก เป็นมาตราเดียวที่ผู้กระทำความผิดไม่ใช้คำว่า บุคคล แต่ใช้คำว่า ผู้หญิง เป็นมาตราเดียวที่ทำให้เห็นว่าผู้หญิงซึ่งเขาตั้งใจที่จะแก้ไขปัญหาชีวิต ตัวเองถูกรัฐมองว่าเป็นการทำผิดอาชญากรรม เหตุผลอันนี้เป็นเหตุผลข้อที่ ๑

เหตุผลข้อที่ ๒ มาตรานี้ได้ชื่อว่าเป็นมาตราที่เป็นอาชญากรรมที่ไม่มีเหยื่อ ภาษาอังกฤษเรียกว่าวิกทิมเลสไคร์ม (Victimless Crime) นั่นคือผู้หญิงไม่ได้ไปทำร้ายใคร ไม่ได้ไปทำผิดกับใครเลย ผู้หญิงตั้งใจตัดสินอยู่เหนือเนื้อตัวร่างกายของตนเอง เพราะเนื่องจากว่าเขาตั้งท้องแล้วเป็นท้องที่ไม่พร้อม ซึ่งอาจจะมาจากสาเหตุนานาประการ คำว่า ท้องไม่พร้อม เป็นภาษาไทยมาจากงานวิจัยที่เราพบว่าผู้หญิงไทยไม่ได้คิดแบบ ฝั่งตะวันตกที่มองว่าเป็นท้องที่ไม่พึงประสงค์ เป็นท้องที่ไม่ได้วางแผน เป็นท้องที่ไม่ต้องการ เพราะจากงานวิจัยที่เราทำเมื่อ ๒๐ ปีที่แล้วเราพบว่าผู้หญิงทุกคนที่เขาตั้งท้องแล้วต้องการ ยุติการตั้งครรภ์นั้นเขาให้เหตุผลว่าท้องของเขานั้นเป็นท้องที่ไม่พร้อม ภาษาอังกฤษ ไม่มีนะคะ อันเรดี เพรกแนนซี (Unready Pregnancy) ไม่มีนะคะ มันเป็นสิ่งซึ่งผู้หญิงใช้ วาทกรรมของตัวเองในการที่จะบอกกับสาธารณชนว่าฉันท้องไม่พร้อมนะ ดิฉันอยากจะให้ ท่านผู้แทนแล้วก็ใครก็ตามที่ฟังเรื่องนี้อยู่โปรดสังเกตว่าคนจนขายซี่โครงตัวเองลงไทยรัฐ หน้าหนึ่งเมื่อหลายสิบปีมาแล้ว เป็นส่วนหนึ่งของร่างกายเขาผิดไหมคะ ไม่ผิดค่ะ คนฆ่าตัวตายทำร้ายร่างกายตัวเองจนถึงแก่ชีวิตแล้วบังเอิญไม่ตายผิดไหมคะ ไม่ผิดค่ะ แล้วทำไมเมื่อผู้หญิงตัดสินใจที่จะยุติการตั้งครรภ์ตัวเองกฎหมายจึงเอาผิดเขา เป็นอาชญากรรม

เหตุผลข้อที่ ๓ ทิศทางของโลกสมัยใหม่ปัจจุบัน ถ้าท่านไปติดตามเรื่องนี้ดู ท่านจะพบว่าประเทศต่าง ๆ ได้ทำการยกเลิกการลงโทษผู้หญิงไปเป็นจำนวนมาก เนื่องจากว่าทิศทางของโลกสมัยใหม่เป็นทิศทางที่ไวยากรณ์ชีวิตของสังคมที่สำคัญที่สุด คือเรื่องสิทธิมนุษยชน ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยเรื่องนี้เมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓ ว่า เรื่องนี้เป็นสิทธิเหนือเนื้อตัวร่างกายของผู้หญิง ท่านใช้คำทันสมัยมากนะคะ เรื่องนี้ขัดกับ มาตรา ๒๘ ของรัฐธรรมนูญ ฉบับปี ๒๕๖๐ เพราะฉะนั้นแล้วดิฉันคิดว่าการที่เรายังคง มาตรานี้ไว้คือการที่เรามองว่าการทำแท้งคืออาชญากรรม แล้วเป็นอาชญากรรมที่ผู้หญิง กระทำต่อตัวเอง มองอย่างไรก็ไม่มีเหตุผลค่ะ สิ่งที่จะเปลี่ยนเรื่องนี้ได้แล้วองค์การอนามัยโลก ได้แนะนำไว้แล้วนานมากแล้วว่าการทำแท้งหรือการยุติการตั้งครรภ์นั้นคือบริการสุขภาพ อะบอร์ชัน อีส เฮลท์แคร์ (Abortion is healthcare) นะคะ ถ้าสมมุติว่าสังคมไทยมองว่า การยุติการตั้งครรภ์เป็นเรื่องของบริการสุขภาพ เป็นเรื่องซึ่งผู้หญิงเขาเจ็บป่วยเขาเข้าบริการ สุขภาพ ข้อเท็จจริงในประเทศไทยคือหมอที่ยินดีและพร้อมที่จะช่วยเหลือผู้หญิงมีไม่มากนัก สังคมไทยบังคับหมอไม่ได้ ประทานโทษ สังคมอื่นก็บังคับไม่ค่อยได้นะคะ เพราะฉะนั้นแล้ว ในหมอจำนวนไม่มากที่ยุติการตั้งครรภ์ให้ผู้หญิง ต้องขอบพระคุณหมอทุกท่าน โดยเฉพาะ อย่างยิ่งงานของกรมอนามัยที่มีเครือข่ายอาสาที่ตั้งมาเมื่อปี ๒๕๕๗ ปัจจุบันการยุติ การตั้งครรภ์สามารถจะเบิกได้เป็นสิทธิประโยชน์ของหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า สปสช. จ่ายถ้าคีย์ (Key) เบิกในโรงพยาบาลของรัฐนะคะ ประกันสังคมจ่ายนะคะแต่ประกัน ของราชการดิฉันไม่ค่อยแน่ใจ ดิฉันเป็นข้าราชการเอง แล้วก็ตอนนี้ก็ท้องไม่ได้แล้วด้วยนะคะ แต่ดิฉันไม่ค่อยแน่ใจว่าประกันของสิทธิราชการจะครอบคลุมเรื่องนี้ เพราะฉะนั้นแล้ว ดิฉันขอเสนอต่อที่ประชุมว่าเพื่อให้เราเปลี่ยนวิธีคิด แล้วเราคุ้มครองสิทธิมนุษยชนพื้นฐาน ที่สำคัญที่สุดของผู้หญิงก็คือขอให้ยกเลิกมาตรา ๓๐๑ เลิกเอาผิดกับผู้หญิงที่เขาต้องการยุติ การตั้งครรภ์ ขอบพระคุณค่ะ