ท่านประธานที่เคารพ กระผม นายชลน่าน ศรีแก้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดน่าน พรรคเพื่อไทย กราบขอบคุณท่านประธานครับ ที่ให้โอกาสผมได้อภิปรายต่อการเสนอญัตติของเพื่อนสมาชิกทั้ง ๔ ญัตติ ในกลุ่มแรก ผมสรุปว่าญัตตินี้เป็นญัตติขอให้ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อไปพิจารณาศึกษาเกี่ยวกับ เรื่องภารกิจ เป็นกลุ่มภารกิจของท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาของการจัดบริการสาธารณะ ปัญหาการจัดบริการของท้องถิ่น หรือเรื่องการถ่ายโอนภารกิจ ผมขออนุญาตท่านประธาน ในกลุ่มนี้สิ่งที่ผมต้องกราบเรียนท่านประธานด้วยความเคารพนะครับ
ประการแรกสุด ผมเห็นด้วยกับการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ ทั้งที่เรามี กรรมาธิการเกี่ยวกับเรื่องการกระจายอำนาจอยู่แล้ว ผมเห็นด้วยควรตั้ง เพราะว่าเรา จะได้มีบุคลากรที่มีความหลากหลาย ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ที่ไม่ใช่สมาชิกเราเข้ามาเป็น กรรมาธิการได้ด้วยนะครับ
เรื่องที่ ๒ เรื่องที่ผมอยากจะฝากเป็นข้อสังเกตไปยังกรรมาธิการ ฝากท่านประธานไปนะครับ ปัญหาของการจัดบริการสาธารณะ และปัญหากิจการสาธารณะ ของท้องถิ่น ตลอดจนการถ่ายโอนต่าง ๆ โดยเฉพาะฟังจากเพื่อนสมาชิกแล้วไม่ว่าจะเป็นถนน แหล่งน้ำที่ถ่ายโอนแล้วมีปัญหา บางท่านได้ยกตัวอย่างแม้กระทั่งว่าการถ่ายโอนแหล่งน้ำ ที่มีขนาด ๒ ล้านลูกบาศก์เมตรนี่มีปัญหามาก ไม่อยากรับ อยากจะถ่ายโอนคืนไปให้กับ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับไปทำ นั่นคือหน่วยงานที่เป็นส่วนราชการ ไม่ว่าจะเป็นส่วนกลาง หรือส่วนภูมิภาครับไป เรื่องถนนนะครับ บอกเอาคืนไปไม่ต้องเอามา ท่านประธานครับ ผมฟังแล้วนี่ผมมีข้อขัดแย้งอยู่ในใจตัวเอง ตอบตัวเองไม่ได้ครับท่านประธานว่าขณะนี้ เรากำลังพูดเรื่องอะไร ผมสรุปได้อย่างนี้ครับ เหตุที่เพื่อนสมาชิกเสนออย่างนี้เป็นเรื่องแรก ที่ผมอยากเสนอท่านประธานเลยว่ากรรมาธิการต้องไปช่วยดูหน่วยว่า
๑. ปัญหาทั้งหลายทั้งปวงเกี่ยวกับการปกครองท้องถิ่นเกิดจากวิธีคิดครับ ไมนด์เซต (Mindset) ขออนุญาตใช้ภาษาอังกฤษ เป็นวิธีคิดที่ผิด คำที่ใช้ก็ผิด การกระจาย อำนาจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผมถามว่าทำไมต้องใช้ว่ากระจายอำนาจ วิธีคิดนี้ ผิดอยู่แล้วครับท่านประธานครับ คิดผิด ๆ เลยทำผิด ๆ มาตลอดเลย อำนาจมันเป็นของ พี่น้องปวงชนชาวไทยนะครับท่านประธาน รัฐธรรมนูญเองก็รับรอง โดยเฉพาะในปี ๒๕๖๐ อยู่มาตรา ๒๔๙ ภายใต้บังคับมาตรา ๑ ให้มีการจัดการปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีความเป็นอิสระ ท่านประธานครับ นั่นเรื่องแรกสุดฝากกรรมาธิการไปศึกษาและเขียนมาเป็นรายงาน ให้ชัดเจนว่าวิธีคิดของการปกครองส่วนท้องถิ่นต้องตัดคำว่า กระจายอำนาจ ออก ต้องเป็น อำนาจของประชาชนในการที่จะปกครองดูแลตัวเองอย่างเป็นอิสระครับ
เรื่องที่ ๒ สิ่งที่เป็นปัญหาคือความไม่จริงใจของผู้ที่มีหน้าที่และอำนาจ ในการกระจายอำนาจ จริง ๆ ผมไม่อยากใช้คำพูดนี้ แต่ว่าสถานการณ์มันเป็นอย่างนี้ ก็ต้องพูดอยู่ โดยเฉพาะกรรมการการกระจายอำนาจที่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีนะครับ แต่คนกำกับดูแลเป็นรัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทย มีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น เข้ามาช่วยเป็นเสมือนฝ่ายสนับสนุน เขาเรียกว่าส่งเสริมครับ จริง ๆ ผมอยากจะพูดรวมทั้งหมดให้ประธานเห็นภาพ แต่ว่าพอแยกแล้วนี่ผมก็จะแยกส่วน ที่เป็นภารกิจให้ทราบ เพราะฉะนั้นสิ่งที่ต้องปรับเรื่องที่ ๒ ก็คือว่าความจริงใจในการที่จะให้ อำนาจพี่น้องประชาชนคุณต้องยอมครับ คุณต้องยอม ยอมแม้จะต้องปรับโครงสร้างเลยว่า คนกำกับดูแลท้องถิ่นควรจะเป็นใครซึ่งมันอยู่ในกลุ่มที่ ๒ ผมจะไปพูดอีกทีหนึ่ง กลุ่มที่ ๒ เรื่องของการตั้งกระทรวงท้องถิ่นนั้น ผู้เสนอจริง ๆ เขาต้องการบอกว่าฉันต้องการหน่วยงาน ที่มากำกับดูแลเป็นอย่างไร อันนั้นเรื่องใหญ่ว่าไปอีกทีครับ
ประเด็นที่ผมอยากยกตัวอย่างให้ท่านประธานได้เห็นภาพนะครับ ทำไม เขาบอกว่า ๒ ล้านคิวผมไม่เอานะ เพราะว่าผมไม่มีเงินไปขุดลอก สมาชิกคิดได้เลย บอก ๘๐ ล้านบาทไม่มีเงินไปขุดลอก นี่อย่างไรครับท่านประธาน เอาเงินเป็นตัวตั้ง เอางานมาเป็นตัวกำหนด ท้องถิ่นตายหมดเลย ที่สำคัญนี่ผมอยากได้ทั้งหมดเหมือน ส.ส. สมาชิกท่านเพิ่งพูดไปสักครู่ว่าภารกิจ ๔ เรื่องที่ส่วนกลางทำไป นอกนั้นเป็นภารกิจท้องถิ่น ทั้งหมด แหล่งน้ำจะกี่ล้านคิวท้องถิ่นก็ดูได้ อย่านะครับอย่าไปคืนให้เขานะ ใครที่ผลักดัน คืนให้กับหน่วยงานราชการนั่นแสดงว่าคุณยังตกเป็นสิ่งที่ครอบงำโดยรัฐราชการอยู่ซึ่งผมเอง ไม่ยอมครับ สิ่งที่ต่อสู้คือต้องเอาอำนาจมาแล้วจะบริหารจัดการด้วยตนเอง ท่านประธานครับ ต้องทำอย่างนั้นในเรื่องภารกิจ ท่านประธานครับ สิ่งที่จำเป็นและสำคัญในเรื่องของ การกำหนดภารกิจของท้องถิ่นมันต้องขึ้นกับว่าแต่ละท้องถิ่นเขามีความสามารถอย่างไร ที่เราเรียกว่าโลคัล คาพาซิตี (Local Capacity) ขออนุญาตท่านประธานครับ ความสามารถ ในการเข้าไปดูแลอย่างไร ความสามารถในการจัดบริการอย่างมีประสิทธิภาพเซอร์วิส เอฟฟิเชียนซี (Service Efficiency) แล้วก็ความสามารถที่จะเข้าถึงการบริการได้อย่างทั่วถึง และที่สำคัญมีส่วนร่วมครับท่านประธาน วิธีคิดที่ผมบอกนี่ผมฟังเยาวชนคนรุ่นใหม่ วันที่ ๒๐ คุณจะไปเลือกตั้งหรือเปล่า อบจ. เขาบอกว่าไม่ไป ทั้ง ๆ ที่เขาเป็นคนเดินขบวนเรียกร้อง ประชาธิปไตยที่แท้จริง ถามว่าทำไมไม่ไป เพราะ ๑. ไม่มีกฎหมายบังคับ ๒. ไม่มีการอำนวย ความสะดวก ไม่มีการเลือกตั้งล่วงหน้า ไม่มีการเลือกตั้งนอกเขต ถ้าไม่ไปก็แจ้งสิทธิได้ว่า ติดภารกิจ ก็หลุดจาก ๖ ข้อที่ตัดสิทธิทางการเมือง ไปแจ้งสิทธิได้ หลังจากวันเลือกตั้ง ๗ วัน ก็แจ้งสิทธิได้ว่ามีเหตุจำเป็นอย่างไร เพราะฉะนั้นการเลือกตั้งท้องถิ่นนะครับ การกำหนด วันที่ ๒๐ นี้ก็บ่งแล้วว่าคนกำหนดวันเลือกตั้งไม่จริงใจเลยจะให้มีการเลือกตั้งท้องถิ่น เพราะมันมีวันหยุดปิดหัวท้าย ๗ วันที่ผ่านมา แล้วก็ปีใหม่อีกท่านประธานครับท่านคิดดู เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้เป็นกระบวนการอันแรกสุดหรือเป็นเรื่องแรกสุดที่ผมฝากท่านประธาน ไปยังท่านกรรมาธิการช่วยไปปรับวิธีคิดใหม่ กำหนดภารกิจใหม่ให้สอดคล้องสอดรับ แน่นอนครับตัวโครงสร้าง ตัวรูปแบบจริง ๆ ต้องพูดในกลุ่มนี้ได้ด้วย แต่เมื่อท่านประธาน บอกว่าเรื่องโครงสร้าง เรื่องรูปแบบนี้อาจจะไปพูดในกลุ่มที่ ๓ โน่น เวลาเขาพูดถึงท้องถิ่น พิเศษมันเกี่ยวกับตัวโครงสร้างตัวรูปแบบก็ไปอยู่โน่นก็ได้ ก็โดยความรวมแล้วผมสนับสนุน ให้มีกรรมาธิการ แต่สิ่งที่กรรมาธิการต้องไปทำเรื่องแรกโดยสรุป
๑. ต้องเอาคำว่า กระจายอำนาจ ออกไป แล้วเอาอำนาจคืนให้กับท้องถิ่น
๒. ให้เขามีความเป็นอิสระ
๓. ภายใต้การมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง สภาท้องถิ่น ผู้บริหารท้องถิ่นต้องมี ภาพจำที่งดงามสำหรับการปกครองตนเองในพื้นที่ให้เยาวชนคนรุ่นใหม่มามีส่วนร่วมให้ได้
และอันที่ ๓ สุดท้ายท่านประธานครับ การปกครองท้องถิ่นต้องเป็นรากฐาน ของการปกครองระบอบประชาธิปไตยอย่างแท้จริงให้ได้ครับท่านประธานครับ กราบขอบคุณครับ