พันตํารวจตรี ชูแนวคิดเรือนจำฟื้นฟู-ปรับปรุงเพื่อคืนคนดีสู่สังคม

พันตํารวจตรี ชวลิต เลาหอุดมพันธ์ แบบบัญชีรายชื่อ

เรียนท่านประธานสภา ที่เคารพครับ กระผม พันตํารวจตรี ชวลิต เลาหอุดมพันธ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ก่อนอื่นผมก็ต้องขอบอกก่อนว่าประเด็นเรื่องการปรับปรุงพัฒนาพื้นที่ภายในเรือนจํา ของประเทศไทยนั้นเป็นสิ่งที่สําคัญ แล้วผมก็เห็นด้วยว่าสมควรทํานะครับ แต่อย่างไรก็ตาม ผมก็มีประเด็นรายล้อมที่เกี่ยวข้องมาอภิปรายในวาระนี้ด้วยนะครับ คือเนื่องจากเรือนจํานั้น มักถูกวางตําแหน่งไว้เป็นพื้นที่สุดท้ายของกระบวนการยุติธรรม คือเมื่อทุกอย่างสําเร็จลุล่วงลงแล้ว ผู้ต้องหาจึงมาลงเอยที่เรือนจํากลายเป็นผู้ต้องขังในที่สุด แล้วถูกมองผ่านกรอบความคิด แบบเก่าว่าเป็นสถานที่ที่เอาไว้ลงโทษผู้กระทําความผิด หรือหลายคนอาจจะคิดว่าเป็นคนไม่ดี เป็นคนเลวแต่เพียงเท่านั้น แต่แนวคิดในโลกสมัยใหม่ไม่มีใครเป็นคนดีบริสุทธิ์หรือว่า เป็นคนเลวบริสุทธิ์อีกแล้วนะครับ คือแนวคิดที่เรียบง่ายนี้สําคัญอย่างไร ผมก็ต้องบอกว่า สําคัญมากเลย เพราะมันจะเปลี่ยนวิธีคิดต่อคนที่ต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมไปทั้งระบบเลย เพราะถ้าเราตั้งใจจะสร้างเรือนจําขึ้นเพื่อลงโทษคนเลวเราก็เพียงแค่สร้างสิ่งปลูกสร้างที่แน่นหนา ป้องกันการหลบหนี พรากอิสรภาพและสิทธิต่าง ๆ ไปจากเขาเพื่อเป็นการลงโทษ อาจจะดูแล เพิ่มเติมว่าให้มีที่หลับนอน มีอาหารการกินที่ไม่แย่มากแค่พออยู่ได้ และไม่ส่งผลเสียออกมา สู่สังคมก็เพียงพอแล้วอันนี้เป็นความคิดแบบเก่า แต่ในแนวคิดสมัยใหม่คนที่ต้องกลายเป็น ผู้ต้องขังนั้นไม่ได้แปลว่าเขาคือคนเลวบริสุทธิ์ แต่เขาคือคนที่ป่วยทางสังคมคือคนที่ไม่รู้ คือคนที่ทําผิดพลาด ถึงแม้ว่าอาจจะเป็นการผิดพลาดที่รุนแรงแต่เราทุกคนก็เคยผิดพลาด ใช่ไหมครับ ดังนั้นผู้ต้องขังจึงเป็นคนเหมือนกันกับเรา เมื่อเขาเป็นคนเหมือนกับเราแล้ว เพียงแต่ป่วย เพียงแต่ไม่รู้ หรือว่าผิดพลาดรุนแรงกว่า เรือนจําหรือสถานกักกันจึงควรทําหน้าที่ เป็นสถานที่ฟื้นฟูอาการป่วย เป็นสถานที่ที่ทลายความไม่รู้ เป็นสถานที่ที่ฝึกฝนเพื่อไม่ให้เขาเกิด ความผิดพลาดซ้ําขึ้นอีก ดังนั้นผมจึงเห็นด้วยกับการปรับปรุงพื้นที่และสภาพภายในเรือนจํา ทั่วประเทศ เพียงแต่อยากให้การพัฒนา การปรับปรุงทั้งหลายเกิดขึ้นภายใต้แนวคิดสมัยใหม่ เหล่านี้ การปรับปรุงพื้นที่และสภาพภายในที่จะเกิดขึ้นก็ควรทําไปเพื่อให้เกิดการฟื้นฟู การเตรียมความพร้อมสําหรับการออกมาสู่โลกภายนอกอีกครั้งหนึ่งอย่างมีคุณภาพ เพื่อไม่ต้องให้เขากลับเข้าไปซ้ํารอยเดิมอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งผมก็ทราบมาว่าทางกรมราชทัณฑ์ ก็มีแนวคิดอย่างนี้อยู่ก็ขอชื่นชมมา ณ ที่นี้ด้วยนะครับ แล้วก็อยากให้ทางกรมราชทัณฑ์ ให้ความสําคัญกับโครงการที่สนับสนุนแนวคิดนี้มากขึ้นไปอีก คือพูดให้ดูดีเฉย ๆ ไม่ได้ ต้องลงมือเปลี่ยนแปลงอย่างจริงจังด้วย เพราะฉะนั้นการปรับปรุงพื้นที่และสภาพภายในเรือนจํา ทั่วประเทศจึงไม่ควรเป็นเพียงการเพิ่มพื้นที่จองจําให้กับผู้ต้องขังแต่เพียงเท่านั้น แต่ต้องเป็น พื้นที่ที่จะฟื้นฟูเยียวยา ให้ความรู้และสนับสนุนให้พวกเขามาสู่สังคมได้อย่างมีคุณภาพ เป็นที่ยอมรับของสังคม ไม่เช่นนั้นถ้าเรายังใช้แนวคิดเดิม ๆ อยู่เราก็จะประสบปัญหาเดิม ๆ ซ้ําไปซ้ํามา คือนักโทษล้นคุก เพราะสาเหตุส่วนหนึ่งก็คืออัตราการกลับมากระทําความผิดซ้ําสูง แล้วเราก็ต้องมาตั้งญัตติด่วน ตั้งคณะกรรมาธิการปรับปรุงขยายพื้นที่เรือนจําซ้ําไปซ้ํามาแบบนี้ ไม่รู้จบ เพราะผู้กระทําความผิดก็ไม่ได้น้อยลง ยิ่งถ้าสภาพสังคม เศรษฐกิจ การเมืองแย่ลง ก็มีแต่จะทําให้นักโทษเพิ่มขึ้น สุดท้ายนี้ผมก็อยากที่จะขอแนะนําภาพยนตร์เรื่องหนึ่งชื่อเรื่อง แวร์ ทู อินเวด เนกซ์ (Where to Invade Next) ชื่อภาษาไทยก็คือบุกให้แหลกแหกตาดูโลก กํากับโดยไมเคิล มัวร์ (Michael Moore) หนังเรื่องนี้เป็นหนังสารคดีที่มีการพูดถึง ระบบยุติธรรมและเรือนจําในรูปแบบที่ก้าวหน้ามาก ๆ เลยนะครับ เขาพาไปดูของจริงเลย สัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องจริง ๆ แล้วเล่าเรื่องลําดับเรื่องอย่างสนุกมากไม่น่าเบื่อ อันนี้ ผมรับประกันได้ เป็นหนังที่เขาขายคนอเมริกันโดยผู้กํากับชาวอเมริกันที่พยายามจะเปลี่ยน ความคิดคนอเมริกันที่กําลังล้าหลังอยู่ในเรื่องระบบยุติธรรมและเรือนจําให้เขาเข้าใจระบบ ที่ก้าวหน้าแบบยุโรป เพราะระบบยุติธรรมและเรือนจําที่ก้าวหน้าในยุโรปดังกล่าวทําให้ประเทศ ที่ใช้ระบบนั้นเกิดอาชญากรรมต่ําลงกว่าเดิมมากเลยนะครับ ประเทศหนึ่งที่เขาพาไปดูคือ ประเทศนอร์เวย์ที่มีอัตราการเกิดอาชญากรรมต่ําที่สุดในโลก ซึ่งเป็นประเทศที่ก้าวหน้ามาก ด้วยแนวคิดด้านนี้ ผมถึงบอกว่าทัศนคติของคนไทยเราส่วนใหญ่กับคนอเมริกาส่วนใหญ่ก็คือคล้าย ๆ กัน ในประเด็นนี้คือยังไม่ได้ก้าวหน้าคล้าย ๆ กัน ผมคิดว่าหนังเรื่องนี้จะทําให้เราเข้าใจ ได้อย่างดีเลยนะครับ ผมดูแล้วก็เห็นว่ามันทําให้เราสามารถเข้าใจได้ลึกซึ้ง ดีกว่าการที่เรา เดินทางไปดูงานที่ยุโรปเองอีกนะครับ หนังเรื่องนี้ ก็เลยอยากเชิญชวนท่านกรรมาธิการ ที่กําลังจะตั้งหรือว่าคณะที่จะส่งประเด็นไปนะครับ หากกรรมาธิการวิสามัญไม่ได้ตั้ง เชิญชวนสมาชิกสภาแห่งนี้ เชิญชวนท่านผู้ชมทางบ้านด้วยนะครับ ลองไปหารับชมกันนะครับ หนังชื่อ แวร์ ทู อินเวด เนกซ์ (Where to invade next) บุกให้แหลกแหกตาดูโลก กํากับโดย ไมเคิล มัวร์ (Michael Moore) เชิญชวนนะครับ ขอบคุณครับ