ท่านประธานครับ กระผม วาโย อัศวรุ่งเรือง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ขออนุญาต ฝ่ายโสตทัศนูปกรณ์นําสไลด์ (Slide) ขึ้นด้วยนะครับ
(เจ้าหน้าที่ดําเนินการเปิดพรีเซนเทชัน)
วันนี้เราอภิปรายกันในเรื่องของ ผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นได้กับทางภาคประชาชน คงเป็นไปไม่ได้ที่ผมจะไม่พูดถึง เรื่อง พ.ร.บ. แร่ พ.ศ. ๒๕๖๐ ฉบับใหม่นี้ด้วยนะครับ สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ ในฐานะ ที่เป็นทั้งแพทย์แล้วก็ทนายความทางด้านกฎหมายการแพทย์นะครับ ขอพูดคุยใช้พื้นที่สั้น ๆ ตรงนี้ ระยะเวลาสั้น ๆ แค่ ๒ ประเด็นเท่านั้นนะครับ สืบเนื่องจากเพื่อนสมาชิกท่านอื่น ๆ ที่ได้พูดไปแล้ว ผมขอพูดถึงเรื่องความรับผิดของผู้ได้รับอนุญาตกับเรื่องพื้นที่แนวกันชน หรือว่าบัฟเฟอร์โซน (Buffer zone) ครับ สไลด์ (Slide) ถัดไปนะครับ มีการพูดคุยกันเยอะว่า พ.ร.บ. แร่ พ.ศ. ๒๕๖๐ ฉบับใหม่นี้ แก้ปัญหาเดิม ยกระดับของประชาชนในพื้นที่ที่เข้ามา มีส่วนร่วมด้วยหรือไม่นะครับ ลองดูว่า พ.ร.บ. แร่ เดิมในมาตรา ๑๓๑/๑ เปรียบเทียบกับ พ.ร.บ. แร่ ใหม่ มาตรา ๑๓๙ คือเรื่องของความรับผิด ของเดิมใช้ คําว่า ผู้ได้รับอนุญาตจะต้องรับผิดชอบในการกระทําของตน แต่ของใหม่ใช้ คําว่า รับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือว่าค่าเสียหาย โอเค (OK) ครับท่านประธาน เราในฐานะ ที่เป็นนักกฎหมายก็เห็นว่าชัดเจน ค่าสินไหมทดแทน ค่าเสียหายนี้เป็นทางแพ่ง ของเดิมใช้ คําว่า รับผิดชอบในการกระทําที่เกี่ยวกับความเสียหาย ความเดือดร้อนอะไรทั้งมวล กลายเป็นว่า ความรับผิดตาม พ.ร.บ. แร่ ฉบับใหม่ถูกตีความแคบลงครับท่านประธาน สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ นอกจากนี้ มาตรา ๑๓๑/๑ วรรคสอง ของใหม่คือมาตรา ๑๓๙ วรรคสอง ของเดิมนี่บอกว่าในความเสียหายที่เกิดขึ้นในเขตที่ได้รับอนุญาต ก็ให้สันนิษฐานไว้ก่อนเลยว่า คนที่ก่อความเสียหายก็คือผู้ที่ได้รับอนุญาตนั่นแหละ เรามีความหวังครับท่านประธาน ในฐานะประชาชนว่า พ.ร.บ. แร่ ฉบับใหม่นี้จะมาแก้ไขปัญหาเรื่อง คําว่า ในเขตที่ได้รับ อนุญาต เพราะอะไรครับ ผมไม่ค่อยอยากจะเมนชัน (Mention) ถึงเรื่องลําห้วยคลิตี้อีกแล้ว มันนานมากแล้วมันเป็นเหมือนเป็นตํานานที่ยังมีชีวิตอยู่ มันไม่ได้เกิดขึ้นในเขตได้รับอนุญาต ความเสียหายเวลาเกิดขึ้นมันเกิดนอกเขตที่ได้รับอนุญาต ของใหม่นี่ตอนนั้นคาดหวัง เหลือเกินครับท่านประธาน แต่เหมือนเดิม สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ พอมาดูที่ มาตรา ๖๘ หน้าที่ของผู้ได้รับอนุญาต ได้ถูกกําหนดขึ้นมาว่าต้องทําการฟื้นฟูสภาพพื้นที่การทําเหมือง ใน (๙) บอกด้วยว่าให้วางหลักประกันด้วย ดีมากเลยครับท่านประธาน แต่ยังติดกับดักของ คําว่า พื้นที่การทําเหมือง เป็นหน้าที่ของเขาอยู่แล้วที่จะต้องฟื้นฟูสภาพเหมืองให้มันกลับมา เหมือนก่อนที่ไม่ได้ทําเหมือง คุณทําเหมืองใต้ดินก็ต้องฝังกลบเหมืองใต้ดินนั้นให้แข็งแรง มีรูปลักษณ์เหมือนเดิม สรุปว่าพื้นที่นอกเขตลําห้วย ลําธาร หมู่บ้าน ชุมชนของประชาชน ที่นาของประชาชนก็ยังไม่ได้รับการฟื้นฟู สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ มาตรา ๑๓๗ อันนี้ ของใหม่ ให้การยกเว้นหรือว่าลดค่าธรรมเนียมกับผู้ที่ได้รับอนุญาตที่รับผิดชอบต่อสังคม และสิ่งแวดล้อมครับ อยู่ ๆ มาให้การยกเว้นแล้วก็ลดค่าธรรมเนียมกับนายทุนคนดีเสียด้วย แถมยังให้ยกข้อเหตุภัยพิบัติทางธรรมชาติหรืออุบัติภัย คือยกอุบัติเหตุมาลดหย่อนค่าธรรมเนียม ได้เสียด้วยครับ สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ ขอข้ามมาเร็ว ๆ ที่พื้นที่กันชน มาตรา ๑๙ บอกว่า จะต้องทําพื้นที่กันชนเหมือง คือบัฟเฟอร์โซน (Buffer zone) กฎหมายกําหนดว่าต้องทํา สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ มาตรา ๓๒ บอกว่าให้รัฐมนตรีมีอํานาจออกประกาศกําหนด และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับแนวกันชนของเหมือง สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ ทีนี้ก็มีประกาศ กระทรวงอุตสาหกรรมออกมาเมื่อปี ๒๕๖๒ ก็ล่าช้าไป ๒ ปี ในข้อ ๓ ก็ประกาศในเรื่องของ พื้นที่การทําเหมืองแร่ ก็คือพื้นที่ที่อยู่ระหว่างกิจกรรมทําเหมืองกับชุมชน สไลด์ (Slide) ถัดไปครับ ในข้อ ๔ มากําหนดแบบนี้ว่าให้จัดทําแนวพื้นที่กันชนในการทําเหมือง ในเหมืองประเภทที่ ๓ เท่านั้น ใน พ.ร.บ. แบ่งเหมืองออกเป็น ๓ ประเภท เดี๋ยวผมให้ดูต่อไปนะครับ แต่ใน พ.ร.บ. ไม่ได้บอกว่าให้ทําบัฟเฟอร์โซน (Buffer zone) เฉพาะเหมืองประเภทที่ ๓ บอกให้ทํา บัฟเฟอร์โซน (Buffer zone) กับเหมือง ใครเป็นคนบอกให้ทําแค่เฉพาะเหมืองประเภทที่ ๓ แล้วมาดูข้อ ๕ กําหนดว่าอะไรครับ บ่อเหมืองต้องห่างจากชุมชนไม่น้อยกว่า ๓๐๐ เมตร เดินกี่ก้าวครับ โรงแต่งแร่หรือโรงประกอบโลหะกรรมไม่น้อยกว่า ๕๐๐ เมตร โรงเก็บหางแร่ ไม่น้อยกว่า ๕๐๐ เมตร ที่อําเภอบําเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ เคยมีเหมืองแร่โพแทช (Potash) ก็ยังมีอยู่นะครับ ทําที่วางหางแร่ซึ่งเป็นเกลือ ที่นาแถว ๆ นั้นปลูกข้าวไม่ได้เลย ดินเค็มหมด ชาวบ้านต้องเปลี่ยนเป็นนาเกลือ แล้วนี่หางแร่ ๕๐๐ เมตร สไลด์ (Slide) ถัดไป นี่เหมือนแร่ประเภทที่ ๓ มีอยู่ประมาณนี้ เหมืองแร่ถ่านหิน เหมืองแร่ใต้ดิน เหมืองแร่กัมมันตรังสี ใครบอกว่าให้ทําพื้นที่กันชนกับแค่เหมืองเหล่านี้เท่านั้น สไลด์ (Slide) ถัดไป สรุป พ.ร.บ. แร่ ฉบับใหม่ยังคงเอื้อนายทุน แถมลดค่าธรรมเนียมให้กับนายทุนคนดี เสียด้วย อ้างเรื่องอุบัติเหตุมาลดหย่อนได้ ไม่ให้ความสําคัญกับประชาชน ปัญหาเก่า นายทุน ฟื้นฟูเฉพาะพื้นที่ทําเหมืองก็ยังเป็นอย่างนั้น การตีความพื้นที่กันชนไม่ยึดโยงกับประชาชนเลยครับ พื้นที่กันชนเดินไม่กี่ก้าวก็ถึงแล้วจนแทบไม่มีประโยชน์ ผมจึงขอสนับสนุนท่านประธาน ให้สภาแห่งนี้ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญขึ้นมาเพื่อศึกษาในเรื่องการให้ประทานบัตรขึ้นมา เพื่อศึกษาในเรื่องผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนครับ ขอบคุณครับ