เรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ดิฉัน แพทย์หญิงเพชรดาว โต๊ะมีนา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ จากพรรคภูมิใจไทย ในปีที่แล้วดิฉันได้มีโอกาสอภิปรายรายงานประจำปี พุทธศักราช ๒๕๖๑ ของกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ดิฉันจำได้ว่าประเด็นแรกที่ดิฉัน พูดเลยนั่นก็คือเพื่อนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบางคนยังไม่รู้จัก สสส. แต่ว่าวันนี้ ๑ ปีผ่านไป ดิฉันก็กลับไปถาม เขาบอกว่าเขารู้จัก สสส. ขึ้นบ้างเล็กน้อยค่ะ เพราะว่ามีการอภิปราย ในสภาแห่งนี้ และดิฉันจำได้ว่าในปีที่ผ่านมารูปแรกที่ดิฉันได้เห็นนั่นก็คือแผนที่ ประเทศไทย แล้วก็เป็นกิจกรรมโครงการของ สสส. ที่ทำทั่วประเทศมีที่ไหนบ้าง และดิฉัน ก็พยายามหาว่าในพื้นที่บ้านเกิดดิฉัน ในพื้นที่ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้มีโครงการของ สสส. มากน้อยเพียงไหน ซึ่งมีน้อยมาก ๆ มันก็ต่อเนื่องเชื่อมโยงกับปีนี้ค่ะ ปีนี้รายงาน ประจำปี ๒๕๖๒ เริ่มด้วยสถานการณ์ปัจจัยเสี่ยงหลักต่อสุขภาพ ผลงานเด่น ๘ ด้านค่ะ ดิฉันขออนุญาตตั้งข้อสังเกตในภาพรวมอยู่ ๒ เรื่องค่ะ นั่นก็คือการเลือกประเด็นการทำ โครงการ เพราะว่าการเลือกประเด็นที่จะขับเคลื่อนกระบวนการสร้างเสริมสุขภาพอย่างเข้มแข็ง ในสังคมไทยที่ สสส. ทำหน้าที่หลักดั่งน้ำมันหล่อลื่นนั้น ท่านใช้หลักการใดในการกำหนด ประเด็นต่าง ๆ ดิฉันก็พยายามไล่ดู ถ้าเป็นของดับเบิลยูเอชโอ (WHO) เป็นโกลบัล เฮลท์ (Global health) จะเป็นปัญหาต่าง ๆ ที่เขาลิสต์ (List) มาประมาณ ๑๐ เรื่อง เช่น เรื่อง ของแอร์ พอลลูชัน (Air pollution) ไคลเมต เชนจ์ (Climate change) เรื่องมลพิษทาง อากาศ เรื่องของโลกร้อนบ้าง เรื่องของโรคระบาด เรื่องของดิจิทัล เฮลท์ (Digital Health) หรือเรื่องของสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคดิจิทัล เรื่องของเฟกนิวส์ (Fake news) ข่าวปลอมที่ เกี่ยวข้องกับสุขภาพ เรื่องกลุ่มเปราะบาง เรื่องวัคซีน และอื่น ๆ แต่ก็ไม่ค่อยมีเรื่องที่เป็นเรื่อง ของโกลบัล เฮลท์ (Global health) มาอยู่ในประเด็นของ สสส. ที่กำหนดไว้
ประเด็นถัดมาค่ะ การเลือกพื้นที่ในการทำงาน ดิฉันไม่แน่ใจว่าท่านมี หลักเกณฑ์อะไรในการเลือก อาจจะเป็นดูความพร้อมของคนทำงาน ความพร้อมของ เครือข่าย แล้วก็ดูพื้นที่ที่ปลอดภัยหรือเปล่า เพราะอย่างที่ดิฉันเน้นย้ำในครั้งแรกว่าในพื้นที่ จังหวัดชายแดนภาคใต้ไล่ไปดูทีละหน้าแทบจะไม่เห็นเลยนะคะ มีเรื่องบุหรี่อยู่นิดเดียว
กลับไปดูผลงานเด่น ๘ ด้าน ดิฉันมีข้อสังเกตอยู่ ๓ ด้าน ด้านแรกคือเรื่องของ สานพลังผู้นำศาสนาต้านภัยบุหรี่ ซึ่งข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติ ในปี ๒๕๖๐ ได้สำรวจ พฤติกรรมประชากรอายุตั้งแต่ ๑๕ ปีที่สูบบุหรี่พบว่าภาคใต้มีอัตราสูบบุหรี่สูงที่สุด ร้อยละ ๒๔.๕ และจังหวัดที่มีการสูบบุหรี่มากสุด ๓ อันดับแรกนั่นคือจังหวัดสตูล ร้อยละ ๒๙.๔๒ จังหวัดปัตตานีบ้านเกิดดิฉัน ร้อยละ ๒๙.๑๐ และจังหวัดระนอง ร้อยละ ๒๗.๖๔ พื้นที่ที่ สสส. เลือกขอลงในเครือข่ายที่ดิฉันคุ้นเคยนั่นคือเครือข่ายที่มีมัสยิด เครือข่ายมัสยิดที่ท่านสนับสนุนมีมัสยิดปลอดบุหรี่ ๕๐ แห่ง ครอบคลุมในพื้นที่ ๑๗ จังหวัด ภาคใต้ ท่านประธานที่เคารพคะ ในพื้นที่ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้มีมัสยิดเกือบ ๒,๐๐๐ แห่ง จังหวัดนราธิวาส ๖๖๖ แห่ง จังหวัดปัตตานี ๗๐๗ แห่ง และจังหวัดยะลา ๕๐๙ แห่ง ดิฉันไม่ทราบว่ากิจกรรมที่ลงไปกี่เปอร์เซ็นต์ของมัสยิด แล้วก็ในพื้นที่ ๓ จังหวัด ชายแดนภาคใต้มีมากน้อยแค่ไหน แล้วในเครือข่ายที่ทำเรื่องของบุหรี่ในศาสนสถาน ไม่ว่าจะเป็นวัด โบสถ์ต่าง ๆ ไม่ได้มีบอกเลยว่าจากจำนวนทั้งหมดที่มีอยู่ในประเทศไทย ทั้งวัด มัสยิด แล้วก็โบสถ์ กิจกรรมของ สสส. ที่ลงไปเรื่องนี้มีมากน้อยแค่ไหน
ประเด็นถัดมา เรื่องของการสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ก็มีเพื่อนสมาชิกได้พูดไปแล้ว จริง ๆ แล้วเป็นเรื่องที่เป็นตัวชี้วัดอันหนึ่งของกระทรวง สาธารณสุข ดิฉันเป็นคณะตรวจราชการสมัยที่ดิฉันรับราชการ แล้วก็ตรวจราชการในพื้นที่ ๗ จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้บริบทพื้นที่ที่มีความละเอียดอ่อน มีความจำเพาะทางด้านศาสนาและวัฒนธรรม สาเหตุและปัจจัยที่มีผลต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยครอบครัว และรวมทั้งเรื่องของสังคม ศาสนา และวัฒนธรรม ผลการดำเนินงานในหน้า ๖๑ ก็จะบอกเรื่องต่าง ๆ น่าสนใจมากเลยค่ะ ไม่ว่าจะเป็นหลักสูตร โปรแกรมต่าง ๆ ออนไลน์ (Online) ทักษะชีวิตต่าง ๆ แต่ดิฉันก็ยังไม่เห็นว่าในพื้นที่ชายขอบ ไม่ว่าจะเป็นทางภาคเหนือสุดของประเทศไทยที่มีชาวไทยภูเขา ม้ง กะเหรี่ยง ในพื้นที่ จังหวัดชายแดนภาคใต้ตามที่ดิฉันได้เคยอยู่ในทีมตรวจราชการจะพบว่า การตั้งครรภ์ ในวัยรุ่นในพื้นที่เหล่านี้เขาพร้อมที่จะตั้งครรภ์เพราะเป็นบริบทของพื้นที่ของเขา แล้วก็มี โครงการที่น่าสนใจของกรมสุขภาพจิตเรื่องการทำหลักสูตรป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ตามเพศวิถีในอิสลาม ซึ่งนำร่องในอำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส และเท่าที่ทราบเป็นงบประมาณ ขององค์การระหว่างประเทศคือยูนิเซฟ (UNICEF) ดิฉันเสียดายที่จริงแล้วเรามีงบประมาณ ของ สสส. ถ้าเป็นไปได้เพิ่งเริ่มต้นนำร่องถ้ามีการขยายผลอยากให้ สสส. ได้สนับสนุน งบประมาณตรงนี้นะคะ
ประเด็นสุดท้าย ผลงานเด่นเรื่องของปลุกพลังชุมชนร่วมสร้างสังคม รับมือภัยพิบัติ ที่ทำไป ๓ จังหวัด จังหวัดพังงา จังหวัดปทุมธานี จังหวัดนครศรีธรรมราช มีการซ้อมแผนเผชิญเหตุทั้งสึนามิ อุทกภัย ก็อยากจะเรียนให้ทราบว่าภัยพิบัติที่เกิดขึ้น ไม่เฉพาะภัยพิบัติจากธรรมชาติเท่านั้น ภัยพิบัติจากเงื้อมมือมนุษย์ก็เป็นเรื่องสำคัญ เรามี การซ้อมแผนเผชิญเหตุในโรงเรียนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความรุนแรงในพื้นที่ จังหวัดชายแดนภาคใต้ แต่งบประมาณน้อยเหลือเกิน ก็ขอฝากทาง สสส. ด้วยนะคะ ในพื้นที่ จังหวัดชายแดนภาคใต้ยังมีสมาคมผู้หญิงกับภัยพิบัติจังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำเรื่องต่าง ๆ มากมายแต่ว่าขาดงบสนับสนุน ฉะนั้น ภารกิจบทบาทในการกระตุ้นสนับสนุนก็ขออนุญาต ให้ดูในเรื่องของจังหวัดชายแดนภาคใต้ค่ะ ดิฉันทราบว่าหลายโครงการดีมากเป็นต้นแบบ ที่ดีได้ ดิฉันขออนุญาตฝากท่านประธานไปยัง สสส. อยู่ ๓ ประเด็นนะคะ
เรื่องการติดตามประเมินผลเชิงคุณภาพในหลายโครงการ มีแต่ตัวเลข เชิงปริมาณ แต่ไม่ค่อยมีเชิงคุณภาพ ทำสำเร็จไปแล้วกี่แห่งตั้งแต่ ๑๘ ปีที่ผ่านมา แล้วเราจะ เห็นว่าจะมีเรื่องเหล้า บุหรี่ เกือบทุกปีเลย ดิฉันเข้าใจได้เพราะว่ากองทุนนี้มาจากภาษีสุรา แล้วก็ยาสูบ มีที่ไหนบ้างที่ทำไม่สำเร็จ แล้วก็ไม่สำเร็จเพราะอะไร อันที่ ๒ ผลงานเด่น มีต้นแบบสามารถขยายผลได้มากน้อยแค่ไหน
แล้วก็ประเด็นเกือบสุดท้าย ความรู้ ทักษะของหน่วยงานที่มารับทุน ขยายผลได้มากน้อยแค่ไหน ดิฉันเห็นว่าหลายหน่วยงานเป็นคนที่ทำซ้ำ ๆ มา ๕ ปี ๑๐ ปี เหมือนเป็นงานรูทีน (Routine) ของเขาไปแล้ว แต่ความรู้ไม่ได้ขยายไปมากกว่านี้เลย
แล้วก็สุดท้าย ถ้ามีโอกาสดิฉันอยากจะขอฝากอยู่ ๒-๓ เรื่อง อาจจะเป็น ปี ๒๕๖๓ หรือปี ๒๕๖๔ ถ้าทัน นั่นคือเรื่องการรับรู้ของประชาชนที่เกี่ยวข้องกับการใช้ กัญชาทางการแพทย์ ซึ่งอันนี้เป็นประเด็นที่คิดว่าเป็นประเด็นสำคัญในอนาคต
และประเด็นสุดท้ายเรื่องของโควิค-๑๙ (COVID-19) ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน จัดการเรื่องนี้อย่างไร หลายที่ทำได้ดีในช่วงโควิด (COVID) ที่ผ่านมา ถ้ามีการถอดบทเรียน แล้วก็มีการกระตุ้นโดย สสส. ก็จะเห็นได้ว่าในช่วงโควิด (COVID) และหลังโควิด (COVID) ชุมชนได้มีการจัดการเรื่องของสภาวะสุขภาพอย่างไร ขอบคุณค่ะ