ไกลก้อง ไวทยการ หารือประเด็นการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของ กกต. โดยเฉพาะเว็บไซต์โอเพนเดตาและระบบแรปพิด รีพอร์ต พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงปัญหาการไม่อัปเดตข้อมูล การใช้จ่ายงบประมาณที่ไม่สะท้อนในรายงาน และความล่าช้าของระบบรายงานผลการเลือกตั้งแบบเรียลไทม์ในปี 2562 ที่ขัดข้องบ่อยครั้งแม้พัฒนามานาน จึงเรียกร้องให้ กกต. เปิดเผยขั้นตอนการทำงาน ชี้แจงเหตุขัดข้องที่อ้างถึงแฮกเกอร์และข้อผิดพลาดของมนุษย์ และเร่งปรับปรุงระบบสารสนเทศให้มีความมั่นคง โปร่งใส และเชื่อถือได้ โดยเฉพาะระบบรายงานผลและเครื่องลงคะแนนอัตโนมัติ
กราบเรียนท่านประธาน ที่เคารพ ผม ไกลก้อง ไวทยการ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคอนาคตใหม่ ผมจะพยายามอภิปรายให้อยู่ในเวลา ๗ นาที แต่จริง ๆ แล้วเนื้อหาเตรียม ไว้ประมาณ ๑๐ นาที เรื่องแรก ที่ผมอยากจะอภิปรายในรายงานการทำงานของ คณะกรรมการการเลือกตั้ง ๒๕๖๐ ซึ่งจริง ๆ แล้วนี่การทำงานที่เริ่มต้นในปี ๒๕๖๐ ส่งผลมาถึงการทำงานของปี ๒๕๖๒ อย่างไรก็ตาม ท่านจรุงวิทย์ ภุมมา ท่านเลขาธิการ ท่าน ก็ได้เห็นต่อเนื่อง ขออภัยที่เอ่ยนามท่านนะครับ เรื่องแรกที่ผมอยากจะพูดถึงก็คือผมเอาใจ ช่วยในเรื่องของการพัฒนา เรื่องของเทคโนโลยีสารสนเทศของ กกต. มาโดยตลอด โดยเฉพาะเมื่อปี ๒๕๖๐ ที่ กกต. เปิดตัวเว็บไซต์ (Website) ข้อมูลเปิด ชื่อว่า โอเพน เดตา ดอต อีซีที ดอต จีโอ ดอต ทีเอช (Open Data.ect.go.th) ซึ่งเป็นเว็บไซต์ (Website) ที่เป็นการเปิดข้อมูลการเลือกตั้งแบบอิเล็กทรอนิกส์ ที่ทำให้เรื่องของความโปร่งใสและ การใช้ประโยชน์จากข้อมูลเลือกตั้งมีประโยชน์มากขึ้น แต่อย่างไรก็ตามในรายงาน ผมไม่ได้เห็นเรื่องนี้ ทั้ง ๆ ที่เปิดตัวในปี ๒๕๖๐ บรรจุอยู่ในรายงาน แล้วก็วันนี้ ผมก็ไม่ทราบ ว่าท่านยังจดจำได้หรือเปล่าว่าท่านทำเว็บไซต์ (Website) นี้ไว้ เพราะว่าไม่ได้มีการอัปเดต (Update) มาตั้งแต่ปี ๒๕๖๐ แล้ว แต่อย่างไรก็ตามนะครับ เรื่องที่ระบุในรายงานนี้เรื่องหนึ่ง ที่ผมสนใจเป็นพิเศษ นั่นก็คือในยุทธศาสตร์ที่หนึ่ง ข้อ ๖ การพัฒนาระบบและกระบวนการ เลือกตั้ง การออกเสียงประชามติที่เป็นที่ยอมรับและเชื่อมั่น โดยเฉพาะการพัฒนา ระบบการรายงานผลคะแนนการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นระบบที่ท่านเรียก แอปพลิเคชัน (Application) นี้ว่า แรปพิด รีพอร์ต (Rapid Report) เรื่องแรปพิด รีพอร์ต (Rapid Report) จริง ๆ แล้วท่านเคยใช้มาแล้วในการลงประชามติรัฐธรรมนูญ เมื่อปี ๒๕๕๙ ตอนนั้นท่านทำในรายงานนี้ไม่ได้ปรากฏนะครับ แต่ว่าในระบบจัดซื้อจัดจ้าง ของราชการบอกว่าท่านใช้ราคากลางประมาณ ๑๙๐,๐๐๐ บาท หลังจากนั้นในปี ๒๕๖๐ ก็มีการพัฒนาต่อเนื่องด้วยวงเงิน ๒.๗ ล้านบาท สำหรับการทำระบบแอปพลิเคชัน แรปพิด รีพอร์ต (Application Rapid Report) นี้ ตัวชี้วัดในเรื่องของระบบรายงานผลคะแนน การเลือกตั้งนี้ก็คือได้ระบบโปรแกรมมา ๑ ระบบ ระบบโปรแกรมนั้นประกอบด้วย
๑. แอปพลิเคชัน (Application) ที่ใช้รายงานผลการเลือกตั้ง
๒. นั่นก็คือเรื่องของระบบบริหารจัดการการเลือกตั้ง ศักยภาพก็คือ รายงานผลอย่างไม่เป็นทางการร้อยละ ๙๕ ได้ภายใน ๓ ชั่วโมง แล้วก็ทำได้รายงานผล คะแนนได้ทุกหน่วยทุกเขต อันนี้คือสิ่งที่ท่านตั้งใจทำในปี ๒๕๖๐ อย่างไรก็ตาม ปี ๒๕๖๐ ไม่มีการเลือกตั้ง เลื่อนมาปี ๒๕๖๑ ก็ยังไม่มีการเลือกตั้ง แล้วมาเลือกตั้งกันในปี ๒๕๖๒ ผลที่เกิดขึ้นจริง ของการใช้แอปพลิเคชัน (Application) ที่ท่านใช้เวลาพัฒนามาร่วม ๓ ปี นับตั้งแต่ปี ๒๕๕๙ นะครับ เห็นผลอย่างชัดเจนเมื่อคืนวันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๕๖๒ นั่นก็คือ ประชาชนรอที่จะดูผลคะแนนการเลือกตั้ง ผ่านทางสื่อต่าง ๆ ที่มีสื่อกว่า ๔๐ แห่งลงทุน ที่จะต่อเชื่อมระบบกับระบบรายงานผลการเลือกตั้งที่ท่านพัฒนา สิ่งที่ปรากฏก็คือหลังปิดหีบเมื่อนับคะแนนเริ่มต้นตอน ๑๗.๐๐ นาฬิกา รายงานจาก ทีมที่ดูแลระบบของสื่อบอกว่าระบบไม่ส่งข้อมูลมา ล่มแทบทุก ๕ นาที พอถึงช่วง ๓ ทุ่ม ระบบกลับมาทำงานได้ปกติ ส่งข้อมูลมาเรื่อย ๆ จนถึงเวลา ๒๓.๐๐ นาฬิกา จาก ๒๓.๐๐ นาฬิกา ก็ไม่มีข้อมูลส่งมา แต่ข้อมูลยังไม่หมดที่ ๙๕ เปอร์เซ็นต์ ข้อมูลถูกส่งมาอีกครั้งเมื่อเวลา ๐๙.๐๐ นาฬิกา ของวันที่ ๒๕ ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนข้อมูลบางส่วน เช่น มีผลคะแนนของบาง พรรคเพิ่มขึ้นมากขึ้น ดังนั้นเป็นสิ่งที่น่าแปลกใจว่าท่านพัฒนาระบบที่ทำให้เกิดการรายงาน ผลคะแนนแบบเรียลไทม์ (Real time) แต่ว่ากว่าเราจะเห็น ๙๕ เปอร์เซ็นต์ ข้ามไปอีกวัน แล้วก็ระบบพักการส่ง แล้วก็หยุดทำงานเป็นพัก ๆ ซึ่งเรื่องเหล่านี้เป็นคำถามที่สำคัญ อย่างไร ก็ตามได้รับคำชี้แจง ถ้าย้อนไปดูในการแถลงข่าวของ กกต. ต้องขออนุญาตเอ่ยนาม ท่านรองเลขาธิการ ท่านณัฏฐ์ เล่าสีห์สวกุล ท่านบอกว่าเมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม ท่านบอกว่ามี แฮ็ก (Hack) ระบบ รวมถึงระบบล่มเนื่องจากฮิวแมน เออร์เรอร์ (Human error) ก็เป็นเรื่อง ที่ท่านหาสาเหตุอยู่แล้วบอกว่า จะชี้แจงภายหลัง ซึ่ง ณ บัดนี้ผมก็ยังไม่เห็นคำชี้แจงของ ระบบที่เกิดความผิดพลาดในวันนี้
อย่างไรก็ตาม ผมอยากจะมีข้อเสนอแนะ ถ้าท่านอยากจะทำให้การใช้ระบบ สารสนเทศในการรายงานการเลือกตั้งและการทำงานเรื่องการเลือกตั้งมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยปกติระบบเช่นนี้ ระบบรายงานผลการเลือกตั้งคือการนับคะแนนต้องผ่านการตรวจสอบ และดูการทำงานของระบบโดยผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงปลอดภัยทางระบบสารสนเทศ อันนี้เป็นสิ่งที่ท่านต้องทำ ๒. การเปิดเผยขึ้นตอนการทำงานของระบบแรปพิด รีพอร์ต (Rapid Report) ให้สาธารณชนได้รู้ว่าระบบของท่านทำงานอย่างไร เป็นเรื่องที่สำคัญเช่นกัน เมื่อใช้ระบบแล้วการเปิดเผยคะแนนดิบอย่างไม่เป็นทางการของ แรปพิด รีพอร์ต (Rapid Report) ต่อสาธารณะ ซึ่งเรื่องนี้พรรคอนาคตใหม่ขอท่านตั้งแต่หลังการเลือกตั้ง วันนี้เราก็ได้ เห็นคะแนนดิบเป็นกระดาษที่เพื่อนสมาชิกคุณพิจารณ์ เพื่อนร่วมพรรคผมบอกแล้วว่า ต้องเอากระดาษมานั่งพิมพ์ใหม่ แล้วก็แผนกำกับการดูแลที่ดีของการใช้ระบบ แล้วก็ สนับสนุนผู้ใช้งาน ถ้าหากมีปัญหาเรื่องนี้ท่านต้องทำ ผมไม่แน่ใจว่าท่านทำเรื่องเหล่านี้หรือไม่ หรือทำอย่างเพียงพอหรือไม่ และหากท่านยังมีแผนที่จะใช้งานเครื่องลงคะแนนเลือกตั้ง อัตโนมัติที่ท่านมีแผนอยู่แล้วในรายงาน ขออนุญาตต่ออีกสักนิดนะครับ แล้วผมจะรีบสรุป ในรายงานท่านบอกว่าท่านซ่อมบำรุงไป ๒๕๐ เครื่อง สำหรับเครื่องรุ่นเก่า และทำต้นแบบ ทัชสกรีน (Touch screen) ดังนั้นมาตรการในการป้องกันการแฮ็ก (Hack) ระบบเลือกตั้ง ต่าง ๆ หรือว่าการที่ทำให้ระบบมั่นคงปลอดภัยเป็นเรื่องสำคัญนะครับ เรื่องนี้เครือข่าย การเลือกตั้งนานาชาติ เครือข่ายการเลือกตั้งแห่งเอเชียเตือนท่านมาก่อนการใช้งานระบบ แรปพิด รีพอร์ต (Rapid Report) แล้ว แต่ว่าก็ยังไม่เห็นทาง กกต. ดำเนินการใด ๆ ทั้งนั้น ดังนั้นหากการเลือกตั้งครั้งต่อไปหนีไม่พ้นว่าท่านต้องใช้ระบบสารสนเทศในการรายงานผล นี้อีก ดังนั้นผมอยากจะเรียนท่านประธานผ่านไปยังทาง กกต. นะครับว่าท่านควร เร่งปรับปรุงระบบนี้ให้มีความมั่นคง เชื่อถือได้ โปร่งใส เพื่อทำให้การเลือกตั้งน่าเชื่อถือ ขอบคุณครับ