เชาวนะ ชี้แจงการพิจารณาคดีศาลรัฐธรรมนูญ ย้ำหลักนิติรัฐ

กราบเรียน ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎรที่เคารพครับ กระผม เชาวนะ ไตรมาศ เลขาธิการสํานักงาน ศาลรัฐธรรมนูญ ขออนุญาตกราบเรียนท่านประธานในประเด็นที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ได้กรุณาให้ข้อสังเกตและคําแนะนํา ซึ่งล้วนเปึนประโยชน์ในการดําเนินงานของศาลและ การอํานวยประโยชน์ให้กับประชาชนในหลายกรณี

อย่างกรณีแรกที่ท่านชํานาญ จันทร์เรือง ได้กรุณาให้คําแนะนําว่าศาลไม่ควร พิจารณาคดีเกินคําขอ ซึ่งก็เปึนหลักการที่ตรงกับสิ่งที่ศาลได้ปฏิบัติอยู่ ตัวอย่างที่ท่านเข้าใจ ว่าเปึนการพิจารณาเกินคําขอในเรื่องนั้นเปึนคําสั่งของศาลที่บอกว่า การกระทําทางรัฐบาลนั้น ไม่อยู่ในการตรวจสอบขององค์กรตามรัฐธรรมนูญใด อันนี้ก็เปึนหลักการตามกฎหมาย หลักการของนิติรัฐ นิติธรรมโดยทั่วไป แล้วอีกประการหนึ่งที่ท่านบอกว่า คําวินิจฉัยกับคําสั่งนั้น ต่างกันก็เปึนความจริงเช่นกัน อย่างกรณีที่ท่านยกตัวอย่างนั้นถือว่าเปึนคําสั่ง ไม่ใช่คําวินิจฉัย สิ่งที่ท่านได้กรุณาแยกแยะนั้นประชาชนทั่วไปก็มีความเข้าใจโดยทั่วกันดีตั้งแต่ศาลดําเนิน กิจการมาตั้งแต่ป้ ๒๕๖๑ ก็ไม่มีข้อกังขาใด ๆ ครับว่าคําสั่งกับคําวินิจฉัยนั้นเปึนเรื่องเดียวกัน ฉะนั้นก็ถือว่าประชาชนส่วนใหญ่ก็เข้าใจตรงกับท่านว่าคําสั่งกับคําวินิจฉัยนั้นเปึนเรื่องที่ต่างกัน ก็ขอกราบขอบพระคุณเปึนอย่างสูงที่ท่านได้กรุณาให้ข้อสังเกตที่เปึนประโยชน์แล้วก็ตรงกับ สิ่งที่ศาลได้ปฏิบัติอยู่นะครับ

ในส่วนของท่านรังสิมันต์ โรม ท่านก็เปึนห่วงประชาชนในกรณีของ คําสั่ง ที่ ๓/๒๕๕๘ ของ คสช. และเปึนกรณีที่เผอิญว่าศาลไม่รับไว้พิจารณาก็เพราะว่าคําสั่งนั้น ได้ยกเลิกไปก่อนที่ศาลจะได้มีการวินิจฉัย เมื่อไม่มีเหตุให้ต้องวินิจฉัย ไม่มีวัตถุแห่งคดี ศาลก็ต้องยกไป อันนี้ก็เปึนข้อเท็จจริงที่เปึนประโยชน์กับประชาชนเหมือนกันนะครับว่า คําสั่งนี้ไม่ได้มีการบังคับใช้ให้เปึนคุณเปึนโทษใด ๆ กับประชาชนอีกต่อไป แม้ว่าศาลจะไม่มี คําวินิจฉัยก็ไม่มีผลกระทบต่อประชาชนเช่นกัน

อีกประการหนึ่งท่านเปึนห่วงว่าศาลกับ คสช. นั้นเปึนมรดกตกทอดกันมา เปึนการรับใช้ คสช. นั้นในข้อเท็จจริงจะเห็นนะครับว่าทุกภารกิจที่ศาลดําเนินการในหน้าที่ และอํานาจของศาลนั้นเปึนไปตามรัฐธรรมนูญทุกบททุกมาตราที่ให้อํานาจกับศาลไว้ และไม่มีส่วนไหนที่ศาลหยิบยกเอาอํานาจหรือความเกี่ยวข้องใด ๆ กับ คสช. มาใช้ในการ พิจารณาคดีของศาลแต่ประการใด อันนี้ความกังวลห่วงใยของท่านก็น่าจะเปึนความรู้สึก ที่คิดว่าศาลจะไปเกี่ยวข้อง แต่ว่าข้อเท็จจริงไม่ได้มีการเกี่ยวข้อง

และอีกประการหนึ่งกรณีของรัฐธรรมนูญไม่ว่ามาตรา ๒๑๓ ตามรัฐธรรมนูญ ปัจจุบันหรือมาตรา ๒๑๒ ตามรัฐธรรมนูญในอดีตนั้นมีความคล้ายกันแต่ไม่เหมือนกัน ในบทบัญญัติมาตรา ๒๑๓ ได้เขียนไว้ชัดเจนว่าหลักเกณฑ์ วิธีการให้เปึนไปตามกฎหมาย วิธีพิจารณาของศาล และกฎหมายวิธีพิจารณาของศาลก็เปึนกฎหมายที่ผ่านกระบวนการ พิจารณาจากองค์กรนิติบัญญัติเช่นกัน เช่นเดียวกับรัฐธรรมนูญก็เปึนรัฐธรรมนูญที่ผ่าน การทําประชามติจากประชาชน เพราะฉะนั้นในสิ่งเหล่านี้ก็คิดว่าเมื่อรัฐธรรมนูญส่งหลักการ และวิธีการในการปฏิบัติไปสู่กฎหมายวิธีพิจารณาและกฎหมายวิธีพิจารณาก็รับเอาหลักการนั้น มาจากรัฐธรรมนูญมาดําเนินการต่ออีกชั้นหนึ่ง ฉะนั้นทุกอย่างมันก็เปึนเรื่องของการสอดรับ กับหลักการของรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกัน

อีกประการหนึ่งที่ท่านเปึนห่วงว่าในการทํางานของศาลในอนาคตจะเปึน การทํางานที่รับใช้องค์กร คสช. นั้นความจริงแล้วในปัจจุบันก็ไม่มีอยู่แล้ว คสช. เพราะฉะนั้น ตรงนี้ก็ไม่น่าจะเปึนห่วงเกี่ยวกับอนาคตในเรื่องนี้เช่นเดียวกันครับ

ในประเด็นของท่านอาจารย์ป่ยบุตรท่านก็ได้หยิบยกในหลายประเด็นซึ่งส่วนใหญ่ เปึนเรื่องทางวิชาการ กรณีของการละเมิดอํานาจศาลก็เปึนที่ทราบดีว่าท่านมีความติดอกติดใจ ในเรื่องนี้มาทุกครั้งที่เวลาสํานักงานมารายงานเกี่ยวกับผลการดําเนินของศาลแล้วท่านก็ได้ ยกประเด็นนี้มาให้ข้อสังเกตรวมถึงวิพากษ์วิจารณ์ในความห่วงใยว่ากฎหมายละเมิดอํานาจศาลนั้น จะทําให้ศาลใช้อํานาจเกินขอบเขต หรือจะทําให้ไปก้าวล่วงสิทธิเสรีภาพทางวิชาการของ ประชาชนนั้น ในทางปฏิบัติท่านจะเห็นนะครับว่ากฎหมายนี้ได้วางหลักไว้เคร่งครัดว่าให้ใช้ ในกรณีที่จําเปึนตามเหตุตามควร ไม่ได้ใช้ตามที่ศาลจะไปใช้ตามอําเภอใจแต่ประการใด ซึ่งตรงนี้ศาลจะใช้หรือไม่ใช้อย่างไรก็ขึ้นอยู่กับเหตุที่จะทําให้ศาลต้องใช้หรือไม่ใช้ แล้วการใช้นั้น ต้องใช้ตามองค์ประกอบที่กฎหมายได้กําหนดไว้ เพราะฉะนั้นตรงนี้ก็ไม่น่าห่วงใย แต่อย่างไรก็ตาม เพื่อประโยชน์ในการที่จะให้ความกระจ่างในการที่จะพูดถึงที่มาของการมีกฎหมายคุ้มครอง การละเมิดอํานาจศาลนะครับ ก็เปึนที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าศาลนั้นเปึนองค์กรที่ทําหน้าที่ ในการระงับและเยียวยาปัญหาพิพาทตามกฎหมาย เพราะฉะนั้นการคุ้มครองการละเมิด อํานาจศาลแท้ที่จริงแล้วเปึนการคุ้มครองต่อการเคารพกฎหมายนะครับ ขณะเดียวกัน ก็เปึนการคุ้มครองต่อคุณธรรมของกฎหมายที่ศาลใช้ในการประสาทความยุติธรรมให้กับ ประชาชน เพราะฉะนั้นการคุ้มครองตรงนี้ไม่ได้เปึนการคุ้มครองตุลาการหรือคุ้มครองตัวศาล แต่คุ้มครองกระบวนการในการอํานวยความยุติธรรมของศาล ซึ่งเปึนการเคารพต่อกฎหมาย คุ้มครองต่อกฎหมายอย่างที่ผมกราบเรียนครับ

ในประเด็นอีกอันหนึ่งที่ท่านได้กรุณายกมาเปึนข้อแนะนํา ซึ่งก็เปึนประโยชน์ อย่างยิ่งเรื่องงานวิจัยเกี่ยวกับประชาธิปไตยที่ปกปัองตัวเองได้ครับ ซึ่งตรงนี้ภาษาอังกฤษ ไม่ใช่ประเด็นที่จะเปึนเงื่อนไขในการทํางานวิจัยชิ้นนี้ เพราะฉะนั้นภาษาอังกฤษจะไม่มีผล ต่อการบิดเบือนหรือเปลี่ยนแปลงแนวทางการวิจัยตามหลักการของประชาธิปไตยที่ปกปัอง ตัวเองได้ กราบเรียนว่าการแปลถ้อยคํานี้เปึนการแปลที่ข้ามการให้ความหมายตามถ้อยคํา แต่เปึนการแปลตามความมุ่งหมายของเนื้อเรื่องหรือคอนเซ็ปต์ (Concept) ของเรื่อง หรือแนวความคิดของเรื่อง และเปึนการแปลที่เอาคุณค่าอันพึงประสงค์ของประชาธิปไตย ที่ปกปัองตัวเองได้มาเปึนความหมายในภาษาอังกฤษเพื่อให้เกิดความเข้าใจในเชิงของปรัชญา ของเรื่องนี้มากกว่าความเข้าใจในเรื่องของไวยากรณ์ทางภาษาครับ ก็ขอกราบเรียนว่าตรงนี้ ท่านสบายใจได้ว่าในการดําเนินงานเรื่องนี้จะไม่ทําให้เสียผลในการที่จะทําให้แนวคิดเรื่อง การวิจัยนั้นเปลี่ยนแปลงไป หรือเสียประโยชน์อันควรที่พึงจะได้ ก็คงจะมีหลัก ๆ เท่านี้ครับ อย่างไรก็ตามต้องขอขอบคุณเปึนอย่างสูงที่ได้กรุณาให้ข้อสังเกตและคําแนะนําที่มีคุณค่า แล้วก็จะได้เปึนประโยชน์ต่อท่านสาธารณชนที่ได้รับฟังในเรื่องนี้ด้วย กราบขอบพระคุณครับ