วราวุธ ศิลปอาชา ชี้แจงความคืบหน้าการส่งเสริมการปลูกบุกในพื้นที่ป่าอนุรักษ์และโครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ภายใต้กรอบนโยบายรัฐ เพื่อเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรและรองรับความต้องการตลาด โดยเฉพาะตลาดจีน พร้อมย้ำความจำเป็นในการจัดการอย่างยั่งยืนทั้งการควบคุมพื้นที่เก็บบุกระหว่างกรมอุทยานฯ และกรมป่าไม้ การตรวจสอบใบอนุญาต และการป้องกันการส่งออกต้นพันธุ์บุกต้นอ่อนที่อาจกระทบต่อความได้เปรียบทางการตลาดของประเทศในอนาคต รวมถึงการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งจากการเก็บของป่ามากเกินไปที่ทำให้สัตว์ป่าขาดอาหาร และการผลักดันให้เกษตรกรรวมตัวสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตโดยไม่ส่งต้นพันธุ์ออกนอกประเทศ
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพครับ ผม วราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขออนุญาตตอบกระทู้ถามของท่านมานพ คีรีภูวดล กรณีเกี่ยวกับเรื่องบุกนะครับ การที่จะปลดล็อกบุกออกจากบัญชีที่เป็นของป่า ก่อนอื่นต้องเรียนว่าผมเห็นด้วยกับท่านมานพเลยนะครับว่าบุกนั้นปัจจุบันได้รับความนิยม เป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศจีน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหารลดความอ้วน ผมเอง ก็เคยทานนะครับ แต่ยังไม่ค่อยเวิร์ก (Work) เท่าไรนะครับ มีเป็นทั้งสมุนไพรเรื่องเกี่ยวกับ ทำเครื่องสำอาง ประเทศจีนเป็น ๑ ในลูกค้ารายใหญ่ของเรา แน่นอนครับ อย่างที่ท่านสมาชิก ได้กล่าวไปเมื่อสักครู่ว่าบุกมันโตในป่าเพราะว่ามันต้องอยู่ภายใต้ร่มไม้ใหญ่ ในปัจจุบันนั้น คงต้องแบ่งเป็น ๒ ส่วนก่อนว่าบุกที่อยู่ในป่ากับบุกที่ปลูกได้ ถ้าพูดถึงประเด็นที่ท่านสมาชิก ท่านมานพเมื่อสักครู่ได้สอบถามว่ามีการส่งเสริมให้อย่างไรนั้น ต้องเรียนครับว่าในส่วนของ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ปัจจุบันนั้นได้ดำเนินการภายใต้โครงการส่งเสริม การปลูกพืชสมุนไพรหรือบุกไข่นี่นะครับ ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่ได้รับการผ่อนผันตามมติ ครม. เมื่อวันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ ปัจจุบันนั้นมีการจัดตั้งกลุ่มผู้ปลูกบุกอยู่ทั้งหมด ๒๕ กลุ่ม มีสมาชิก ๙๐๐ กว่าราย และทำการปลูกบุกในพื้นที่ทำกินของราษฎรที่อยู่ในเขตของป่าอนุรักษ์ มีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่ตื่นอยู่ประมาณเกือบ ๑,๐๐๐ ไร่ นั่นคือในส่วนของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
ส่วนประเด็นของกรมป่าไม้ก็ได้ดำเนินการภายใต้โครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ให้ประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่โครงการนั้นจะได้รับการยกเว้นตามมติ ครม. วันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ ให้สามารถดำเนินการปลูก เก็บ นำออกผลผลิตที่เกิดขึ้นภายในโครงการได้ ดังนั้นถ้าหากว่าเกษตรกรท่านใดเข้าร่วมโครงการสร้างป่าสร้างรายได้นั้นก็จะสามารถปลูกบุก แล้วก็นำเอาไปขายได้เท่าที่ต้องการ
ทั้งนี้กลับมาประเด็นเรื่องบุกที่อยู่ในป่า ปัจจุบันนั้นก็ต้องแบ่งเป็น ๒ ส่วนอีก อันนี้ต้องขอบคุณท่านสมาชิกที่สอบถามประเด็นเรื่องบุกมาก็ทำให้ผมเองได้รับความรู้เพิ่มขึ้น ปัจจุบันนั้นขออนุญาตแบ่งพื้นที่เป็น ๒ ส่วน ส่วนแรกเป็นในส่วนของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในส่วนกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช นั้นจะยังไม่สามารถ เข้าไปเก็บได้ เพราะปัจจุบันภายใต้ พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ และ พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครอง สัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่มีผลบังคับใช้เมื่อปลายปีที่แล้วนั้นขณะนี้เรากำลังร่างกฎหมายลูกอยู่ และเมื่อกฎหมายลูกสำเร็จแล้วเราก็จะสามารถอนุญาตให้พี่น้องประชาชนเข้าไปเก็บของ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบุกนี่ครับ เข้าไปได้ แต่ว่าการเข้าไปเก็บนั้นจะต้องมีการคำนวณเสียก่อน เจ้าหน้าที่อุทยานจะต้องคำนวณเสียก่อนว่าศักยภาพของป่าผืนนั้นหรืออุทยานแห่งนั้น เหล่านั้นมีศักยภาพในการผลิตบุกได้มากน้อยแค่ไหน แล้วก็จะเป็นที่มาว่าแต่ละปี ๆ จะให้ โควตาในการเก็บบุกออกมาได้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งภายในปี ๒๕๖๓ คาดว่าระเบียบดังกล่าว จะเสร็จเรียบร้อยลง แต่พอมาในส่วนพื้นที่ภายใต้การดูแลของกรมป่าไม้ ถ้าเป็นในพื้นที่ของ กรมป่าไม้นั้นจะสามารถเข้าไปเก็บของในป่าได้ ไปเก็บได้เลย พี่น้องประชาชนสามารถเข้าไป เก็บได้ ส่วนเจ้าหน้าที่จะดำเนินการตรวจสอบใบอนุญาตจากผู้ที่รับซื้อมาจากประชาชน พี่น้องชาวบ้านที่มีขนถ่ายกันบนถนนแล้วก็ไปเช็ก (Check) กับที่โรงงานว่ามีใบอนุญาต หรือไม่ ดังนั้นจะไม่มีการเข้าไปจับกุมดำเนินคดีชาวบ้านที่เก็บหาบุกในป่าแต่อย่างใด ฉะนั้น จะแบ่งเป็น ๒ พื้นที่ พื้นที่ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งภายในปี ๒๕๖๓ นี้จะเรียบร้อย แล้วก็พื้นที่ของกรมป่าไม้ ทั้งนี้ต้องขออนุญาตเรียนว่าการที่เข้าไปเก็บบุก ต่าง ๆ นั้นเป็นเรื่องที่ดีเพราะว่าแน่นอนครับความหลากหลายทางชีวภาพและทำให้พี่น้อง ประชาชนนั้นสามารถนำเอาผลิตผลทางป่าไปต่อยอดได้ สร้างรายได้ได้นั้นล้วนแล้วแต่ เป็นนโยบายที่ทางรัฐบาลโดยท่านนายกรัฐมนตรี ท่าน พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นั้น ท่านให้การสนับสนุนอยู่ตลอด จึงเป็นที่มาของการตั้งโครงการ คทช. ขึ้นมา แต่ว่าการที่จะ เก็บของป่าวันนี้มีความต้องการเยอะมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งจังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดตาก เมื่อสักครู่ที่ท่านสมาชิกได้ให้ข้อมูลมาจะมีโควตา ยกตัวอย่างเช่นจังหวัดแม่ฮ่องสอน จะมีโควตาสามารถนำบุกออกมาได้ปีละ ๘๐๐,๐๐๐ กิโลกรัมหรือประมาณ ๘๐๐ ตัน ในขณะที่จังหวัดตากจะมีโควตาอยู่เพียงแค่ ๑๐๐,๐๐๐ กิโลกรัมเท่านั้นเพราะว่าการบริหาร จัดการการสำรวจของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่นั้นอาจจะยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ ดังนั้นเวลา นำเอาบุกออกมาขายบางครั้งคนจะเอาบุกจากจังหวัดแม่ฮ่องสอนไปสวมแล้วก็ไปขายที่ จังหวัดตากเพราะว่าต้นทุนต่างกัน ที่จังหวัดตากจะสามารถขายได้ราคาดีกว่า แต่ถ้าหากว่า เราไม่คำนวณศักยภาพของป่าในแต่ละพื้นที่ว่าแต่ละปี ๆ ป่าจะสามารถผลิตบุกได้เท่าไร แล้วปล่อยให้พี่น้องประชาชนเข้าไปเก็บบุกโดยที่ไม่มีโควตาหรือว่าปลดล็อกบุกออกจาก นิยามคำว่าของป่าเมื่อไรนั้นทุกคนจะเข้าไปเก็บบุกกันหมด พอเก็บกันออกมาเสร็จปุ๊บ ระบบนิเวศจะเปลี่ยน พอระบบนิเวศเปลี่ยนปุ๊บผมเชื่อว่าท่านสมาชิกคงจะนึกภาพออกว่า สิ่งต่าง ๆ ภายในป่านั้นก็จะเปลี่ยนไป ที่สำคัญในวันนี้มีชาวต่างชาติบางคนได้มากว้านซื้อบุก ต้นเล็กหรือที่เรารู้จักกันว่าไข่บุกนั้น ในการที่พอซื้อไปแล้วจะพยายามเอาไปเพาะพันธุ์ เอาไป ขยายพันธุ์ อันนี้ก็คงต้องฝากท่านประธานผ่านไปยังท่านสมาชิกนะครับว่าชาวบ้านต้องระวัง ให้ดีว่าเวลามีใครมาขอซื้อบุกที่เป็นไข่บุกหรือว่าบุกต้นกล้าต้นเล็กก็อย่าไปขายให้เขา เพราะว่าพอขายไปแล้วเขาจะเอาไปพยายามเพาะพันธุ์ ไปพยายามขยายพันธุ์ โดยที่ในที่สุด อีก ๕ ปี ๑๐ ปีจากนี้ เมื่อต่างประเทศเขาสามารถเพาะของเขาเองได้แล้ว ไม่ต้องง้อตลาด ของประเทศไทยแล้ว เขาสามารถเพาะ ๓ สายพันธุ์ที่ท่านสมาชิกได้กล่าวเมื่อสักครู่นี้ เพาะเองได้แล้ว ความสำคัญของประเทศไทยของตลาดไทยจะหมดไปทันที ดังนั้นวันนี้ต้อง ขอเรียนว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเราเห็นความสำคัญของการใช้ ทรัพยากรธรรมชาติเราอย่างยั่งยืน แน่นอนครับเราต้องการเห็นพี่น้องประชาชนอยู่ดีกินดี เราต้องการเห็นการใช้ความหลากหลายทางชีวภาพให้เกิดการพัฒนาทางเศรษฐกิจ แต่ว่า ความยั่งยืนของเศรษฐกิจดังกล่าวนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องควบคุมปริมาณบุกที่จะถูก นำออกมาจากป่า
อีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญก็คือว่าเมื่อเอาของป่าออกมาเยอะ ๆ แล้วสัตว์ป่า ที่จะกินอาหารในป่า แน่นอนว่าจะต้องมีสัตว์บางชนิด อาจจะเป็นช้างหรือเป็นสัตว์อย่างอื่น กินบุกเหล่านี้เป็นอาหาร เมื่อเอาออกมาหมดแล้วถามว่าสิ่งที่จะตามมาคืออะไรครับ ท่านประธาน ก็คือช้างจะออกมากินของของคน เพราะเวลาคนไม่มีกินคนไปเอาของป่าออกมา แต่พอถึงเวลาช้างไม่มีกินหรือสัตว์ป่าไม่มีกิน เขาจะเริ่มออกมากินของของคน ดังนั้นถ้าหากว่าเราไม่ควบคุมปริมาณของป่าที่เราเอาออกมา จากป่าให้ดีเสียแล้ว ปัญหาที่จะตามมาก็คือว่าสัตว์ที่อยู่ในป่านั้นจะออกมากินของของคน นี่เป็นประเด็นที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเราให้ความสำคัญพอกันครับ
ดังนั้นด้วยเหตุผลทั้งหลายทั้งปวงที่ผมได้กล่าวมาเมื่อสักครู่นะครับ กระทรวง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจึงยังไม่สามารถออกกฎกระทรวงเพื่อให้บุกนั้นเป็นพืช ที่ได้รับการยกเว้นหรือเป็นพืชที่ถูกกำหนดมิให้เป็นของป่าตามกฎหมายว่าด้วยเรื่องป่าไม้ หรือป่าสงวนแห่งชาติได้ในขณะนี้ เพราะว่าเราให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งกับความยั่งยืน ของการใช้ทรัพยากรธรรมชาติของประเทศเรา แต่แน่นอนครับ ปากท้องของพี่น้องประชาชน มีความสำคัญไม่แพ้กัน แต่ถ้าหากว่าพี่น้องเกษตรกรหรือว่าพี่น้องชาวบ้านที่ไปเก็บบุกเหล่านี้ เข้ามานั้น เขาเรียกว่ารวมตัวกันและสามารถผนึกกำลังกันได้ขึ้นราคาบุก เพราะว่าถ้าเกิด เป็นที่ต้องการขนาดนี้ ผมเชื่อว่าแพงแค่ไหน ประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นประเทศจีนหรือว่า ประเทศเพื่อนบ้านเราอย่างไรเขาก็ต้องรับซื้อ ซึ่งปริมาณและคุณภาพนั้นก็ยังคงอยู่ ที่สำคัญ อย่าเอาของเรียกว่าที่เป็นต้นกำเนิดของบุกนั้นไปให้กับต่างประเทศ เพราะถ้าเขาไปเพาะได้ ความสำคัญของประเทศไทยเราก็จะหมดไป ขออนุญาตตอบคำถามท่านสมาชิก ท่านมานพ คีรีภูวดล ไว้เพียงเท่านี้ครับ กราบขอบพระคุณครับ