อิทธิพล แจงเก็บข้อมูลชาติพันธุ์ 4 มิติ ยันเคารพตัวตน-อัปเดตต่อเนื่อง

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๒ · ๒๙ มกราคม ๒๕๖๓

อิทธิพล คุณปลื้ม ชี้แจงการดูแลกลุ่มชาติพันธุ์ภายใต้นโยบายรัฐ โดยเน้นการเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบผ่านศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรในสี่มิติ ได้แก่ ประวัติศาสตร์ ที่อยู่อาศัย วิถีชีวิต และผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยี ย้ำความสำคัญของการรวบรวมข้อมูลอย่างต่อเนื่องโดยใช้ชื่อที่กลุ่มชาติพันธุ์เรียกตนเองเพื่อความถูกต้องและเคารพตัวตน พร้อมยืนยันว่ากลุ่มมอแกนและซาไกได้รับการบันทึกข้อมูลครบถ้วนแล้ว

นายอิทธิพล คุณปลื้ม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม

กราบเรียน ท่านประธานสภาและท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติที่กรุณาตั้งกระทู้ถามแยกเฉพาะ ท่านณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สำหรับคำถามในส่วนนี้ทางกลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งในส่วนนโยบายของรัฐบาลนั้น ก็ถือว่าเป็นประชาชนคนไทยที่จะต้องได้รับสิทธิเท่าเทียม แล้วก็เรื่องของการดูแล ทั้งในเรื่อง ของสิทธิพื้นฐาน สวัสดิการสังคม แล้วก็ความเป็นอยู่ ซึ่งทางกระทรวงวัฒนธรรมนั้นก็เป็น อีกหนึ่งหน่วยงาน กราบเรียนท่านประธานว่าเรามีหน่วยงานหลักและองค์การมหาชนทั้งสิ้น ๙ หน่วยงาน ซึ่งหนึ่งในหน่วยงานนั้นก็คือศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรมีวัตถุประสงค์ในเรื่องของ การศึกษาข้อมูลทางด้านวิชาการ รวมถึงสนับสนุนส่งเสริมในส่วนของงานด้านมานุษยวิทยา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีอยู่ทั่วประเทศ ทางศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ได้มีการศึกษา เป็นแหล่งสืบค้นข้อมูลอยู่ในเว็บไซต์ (Website) ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ในเว็บไซต์ (Website) ที่ sac.or.th สำหรับกลุ่มชาติพันธุ์นี้ก็เป็นหนึ่งในคลังข้อมูลที่เราได้ เผยแพร่กับประชาชนทั่วไปที่สนใจ แล้วก็เป็นองค์ความรู้ที่ทางศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ได้ค้นคว้า ซึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทยเราแบ่งออกเป็น ๗ หมวดหมู่ และมีทั้งสิ้น ๖๕ กลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งในหมวดหมู่ของกลุ่มชาติพันธุ์นั้นก็จะเป็นเรื่องของทางด้านภูมิศาสตร์ ภูมิลำเนา วิถีชีวิต รวมถึงประเพณี แล้วก็วิถีวัฒนธรรม ยกตัวอย่างเช่น กลุ่มชาติพันธุ์ ชาวกะเหรี่ยง กลุ่มชาวจาม ชาวไทลื้อ ไทใหญ่ ชาวม้ง ชาวมลายู ชาวมอญ ซึ่งมีกลุ่มชาติพันธุ์ ที่อาศัยอยู่บริเวณภูเขา ทะเล แล้วก็ในพื้นที่ราบลุ่ม ซึ่งก็จะมีกลุ่มชาติพันธุ์อย่างที่ท่านสมาชิก ที่ได้สอบถาม กราบเรียนท่านประธานว่าก็เป็นในส่วนของข้อเท็จจริงที่อาจจะมีกลุ่มชาติพันธุ์ ได้ร้องเรียนหรือส่งข้อมูลมา ในส่วนของการที่อาจจะยังไม่ได้ถูกบันทึกหรือการเก็บข้อมูลไว้ กับในส่วนของทางราชการ แต่ในส่วนของทางกระทรวงวัฒนธรรมเรียนว่าในกลุ่มชาติพันธุ์ ทั้งชาวมอแกน ชาวซาไกก็ดี ที่ท่านสมาชิกได้กรุณายกตัวอย่างในกระทู้ถามแยกเฉพาะ ก็เป็นหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์ที่ทางกระทรวงวัฒนธรรม โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรได้มีการ บันทึกไว้ แล้วก็มีในเรื่องของการสำรวจ ทั้งในเรื่องของประเพณี วัฒนธรรม ทั้งในเรื่องของ ข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ อยากกราบเรียนท่านประธานไปถึงท่านผู้ตั้งกระทู้ถามแยกเฉพาะว่า ในมิติของการเก็บข้อมูลในส่วนของชาติพันธุ์เราจะเก็บทั้ง ๔ มิติ

มิติแรกคือในเรื่องของประวัติศาสตร์ ก็จะเป็นจุดกำเนิดของกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ๆ ซึ่งอย่างที่เรียนว่าเป็นหมวดหมู่ตามภูมิศาสตร์ที่ได้อยู่กันมา

มิติที่ ๒ ก็คือเรื่องของแหล่งที่อยู่ แหล่งที่พำนักอาศัย แล้วก็การกระจายตัว ของกลุ่มชาติพันธุ์ ส่วนใหญ่กลุ่มชาติพันธุ์จะมีถิ่นกำเนิดอยู่ตามแหล่งภูมิศาสตร์ที่บรรพบุรุษ ของกลุ่มชาติพันธุ์นั้นได้มาอาศัยอยู่ในพื้นที่ต่าง ๆ ซึ่งในครั้งนี้เราจะแบ่งออกเป็น ๒ กลุ่มใหญ่ คือกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเขากับกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล จะเป็น ๒ กลุ่มใหญ่ที่อยู่ใน ๗ หมวดย่อย ในมิติของแหล่งที่มาหรือว่าถิ่นที่อยู่ก็จะเป็นอีกหนึ่งมิติที่เราได้เก็บข้อมูลนะครับ

มิติที่ ๓ ก็คือข้อมูลวิถีวัฒนธรรม แล้วก็เรื่องของทางด้านเศรษฐกิจ ซึ่งรวม ไปถึงเรื่องพิธีกรรม ประเพณี เรื่องของวิถีการทำกิน เราก็คงจะเห็นตัวอย่าง กราบเรียน ท่านประธานว่าจะมีตัวอย่างจากเรื่องของวิถีถิ่น วิถีการทำมาหากินในกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเขา ซึ่งก็มีการทำการเกษตร ซึ่งทางกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลก็จะทำประมง อย่างนี้เป็นต้น เราก็จะมี มิติในเรื่องของการเก็บข้อมูลทางด้านวิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรม

ในมิติสุดท้ายที่เป็นเรื่องสำคัญที่ทางศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร กระทรวง วัฒนธรรม ได้ดำเนินการเก็บข้อมูลเชิงสถานการณ์ ซึ่งก็จะเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน ก็คือในเรื่องของสถานการณ์ที่อาจจะส่งผลกระทบต่อความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ๆ ไม่ว่า จะเป็นเรื่องเทคโนโลยีที่เข้ามามีผลกระทบทำให้กลุ่มชาติพันธุ์รุ่นใหม่ ๆ ที่เกิดมาในยุคดิจิทัล ก็อาจจะมีวิถีชีวิตต่างไปจากเดิม เรื่องของเครื่องแต่งกาย เรื่องของประเพณี แม้กระทั่งวิถี ทำมาหากิน ก็อาจจะไม่สามารถทำมาหากินในธรรมชาติในแหล่งกำเนิดของกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ๆ ได้ อาจจะเป็นด้วยเรื่องธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลงไป แล้วก็สภาวะเศรษฐกิจที่มีการแข่งขันสูงขึ้น รวมถึงสภาพแวดล้อมก็มีการทำให้ลูกหลานชาวชาติพันธุ์ในหลาย ๆ พื้นที่เข้ามาสู่เมืองใหญ่ ในการประกอบอาชีพ

ทั้งนี้ก็เป็นการเก็บรวบรวมทั้ง ๔ มิติ ขออนุญาตกราบเรียนท่านประธานว่า เป็นมิติที่เราเก็บข้อมูลให้ครอบคลุมในเชิงวิชาการ ในขณะเดียวกันต่อข้อคำถามของท่านสมาชิก ที่ได้ถามว่ามีการเก็บข้อมูลเพิ่มเติมหรือไม่ ก็คือเป็นการเพิ่มเติมในส่วนของมิติที่ ๔ เป็นหลัก ก็คือข้อมูลเชิงสถานการณ์ที่กลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ได้รับผลกระทบ ส่วนหนึ่งคือในเรื่องของ การสอบถามไปยังจังหวัดในส่วนของพื้นที่ซึ่งเรามีเจ้าหน้าที่ของกระทรวงวัฒนธรรมอยู่ ก็คือวัฒนธรรมจังหวัด ก็จะประสานกับท่านผู้ว่าราชการจังหวัดในส่วนของการตรวจเยี่ยม แล้วก็การได้รับข้อร้องเรียนอุปสรรคในเรื่องของการดำรงวิถีชีวิตของชาวกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ นอกจากนั้นก็ยังมีหน่วยงานอื่นที่จัดเก็บข้อมูล ยกตัวอย่างเช่น ทางกระทรวงการพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์ ก็มีในเรื่องของการจัดทำแผนแม่บทกลุ่มชาติพันธุ์ ในประเทศไทย ซึ่งเป็นแผนในระยะปานกลางก็คือมีการจัดเก็บข้อมูลตั้งแต่แผนปี ๒๕๕๘-๒๕๖๐ ก็มีการเก็บ ข้อมูลในกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งสิ้น ทั้งนี้ตัวเลขอาจจะต่างกันเล็กน้อย อยู่ที่ ๕๖ กลุ่มชาติพันธุ์ การนิยามความหมายของกลุ่มชาติพันธุ์นั้นอาจจะนิยามไม่เหมือนกัน อาจจะดูเรื่องของ ประเพณี การแต่งกาย วิถีถิ่น รวมถึงในเรื่องการสืบทอดประเพณี วัฒนธรรม ซึ่งก็จะต่างกับ ที่ทางศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรได้เก็บข้อมูลเล็กน้อย ก็คือเราจะเก็บข้อมูลในชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ ที่กลุ่มชาติพันธุ์นั้นเรียกตัวเอง เราจะไม่ได้เอาชื่อจากคนภายนอกหรือคนที่ไม่ใช่ชาติพันธุ์นั้น เรียกชื่อ ซึ่งจะมีความแตกต่างกันอยู่ อย่างกลุ่มชาติพันธุ์ที่อยู่ในภาคอีสานอย่างนี้เป็นต้น ก็จะมีหลากหลาย มีลาวโซ่ง มีไทลื้อ ไทพวนต่าง ๆ ซึ่งคนนอกพื้นที่อาจจะเรียกเขาอีกชื่อหนึ่ง เพราะฉะนั้นเราจะเก็บหลักฐานและข้อมูลจากกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ๆ ข้อมูลก็อาจจะไม่ตรงกัน ทั้งร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ก็อยู่ในพื้นฐานใกล้เคียงกัน กราบเรียนท่านประธานไปสู่ท่านสมาชิก ผู้ทรงเกียรติที่ตั้งกระทู้ถามว่าในเรื่องของข้อมูลเรามีการเรียกว่าอัปเดต (Update) ข้อมูล ปรับปรุงให้เป็นปัจจุบันอยู่ตลอด หน่วยงานรับผิดชอบโดยตรงก็คือศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ที่ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชันตรงนี้ ก็กราบเรียนเป็นเบื้องต้นว่า