จุมพฏ บุญใหญ่ ตั้งข้อสังเกตว่าร่างกฎหมายเวนคืนขาดหลักความเป็นธรรมในการชดเชย จึงเสนอให้ตั้งคณะกรรมการพิจารณาจ่ายค่าทดแทนอย่างเหมาะสม โดยอภิปรายเรื่องกฎหมายเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ตามรัฐธรรมนูญ และสอบถามรัฐบาลว่าหากไม่ใช้ภายใน ๔ ปี จะมีการคืนที่ดินอย่างไร พร้อมยกตัวอย่างกรณีราษฎรจากอำเภอสัตหีบที่ถูกเวนคืนโดยกองทัพเรือเมื่อปี ๒๕๑๔
กราบเรียนท่านประธานสภา ผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม จุมพฏ บุญใหญ่ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดสกลนคร เขต ๒ พรรคเพื่อไทย ท่านประธานที่เคารพครับ กฎหมายเวนคืนคืออะไร ผมอยากจะทํา ความเข้าใจฝากไปยังท่านรัฐมนตรีครับ กฎหมายเวนคืนก็คือการบังคับซื้อที่ดินของราษฎร ในราคาถูกโดยรัฐครับ นี่คือการละเมิดสิทธิโดยรัฐนะครับ ท่านประธานที่เคารพ ถ้าดูใน รัฐธรรมนูญ มาตรา ๔๒ บอกว่า การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์จะกระทํามิได้ นี่เป็นหลัก นะครับ แต่ว่าผมจะขอย้อนมาที่ว่าทําไมผมถึงพูดว่ากฎหมายเวนคืนที่ดินคือกฎหมาย ที่บังคับซื้อเอาที่ดินในราคาถูกจากราษฎรโดยรัฐบาล เมื่อวานนี้เองครับท่านประธาน ที่เคารพครับ ได้มีราษฎรจากอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ได้เข้ามาร้ องต่อ คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาแก้ไขปัญหาที่ดินทํากิน ซึ่งมีท่านสุวโรช พะลัง เป็นประธาน ราษฎรไม่ยอมรับการเวนคืนที่ดิน คือปฏิเสธราคาที่รัฐจะจ่ายให้ กฎหมาย เวนคืนฉบับนี้นะครับ ฉบับที่เสนอกําลังอภิปรายอยู่ขณะนี้ ที่มีกฎหมายเวนคืน เพราะจะไปจ่ายค่าที่ดินให้กับราษฎร ๑๑๘ รายนั้นแล้ว เขาไม่ยอมรับ จึงมาออก กฎหมายบังคับเอา โดยจะจ่ายที่ดินให้ตามที่ราชการอยากจะจ่าย นี่คือการบังคับซื้อ เอาที่ดิน ที่นี้มาดูของเมื่อวานนี้ครับจะยกมาให้เห็นชัด ๆ ที่ผมบอกว่ากฎหมายเวนคืน คือกฎหมายบังคับซื้อของในราคาถูก ราษฎรไม่ขอเอ่ยชื่อนะครับ แต่ว่ามาจาก อําเภอสัตหีบ บอกว่าที่ดินของเขา ๔๐ ไร่ ๒ งาน ๖๐ ตารางวา ราคาประเมินในขณะนั้น ซึ่งทางราชการได้ประเมินเพื่อเก็บเอาภาษีจากราษฎรบอกว่า ราคาที่ดินนี้ไร่ละ ๘,๐๐๐ บาท แต่ราชการจะจ่ายให้ในราคาไร่ละ ๑,๕๐๐ บาทครับ เขาไม่ยอมรับ และ ไม่ไปยอมรับเอาเงินค่าชดเชย ทางกองทัพเรือจึงเอาเงินไปวางไว้ที่สํานักงานวางทรัพย์ เขาก็ไม่ไปขอรับเอาเงินครับแม้จะวางไว้ที่สํานักงานวางทรัพย์เขาก็ไม่ขอรับ แต่เมื่อพ้น กําหนด ๑๐ ปี เงินนั้นก็กลับตกมาเป็นของแผ่นดิน นี่คือการที่ผมให้นิยามว่า บังคับเอากับ ราษฎร ทีนี้เรามาดูครับ เอาละครับกฎหมายฉบับนี้ออกได้ เพราะว่าเมื่อสักครู่รัฐธรรมนูญ ผมอ่านไปแต่ต้น คืออ่านว่า หลักมันคือ อย่าเวนคืนเอาที่ดินของราษฎร นี่เป็นหลักนะครับ ไม่ใช่ว่าให้รัฐบาลเวนคืนนี่เป็นหลัก แต่ถ้าเวนคืนให้ทําโดยกฎหมายและกฎหมาย ที่ออกมาเวนคืนนั้น จะต้องเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๔๒ บัญญัติไว้ทุกประการ นะครับท่านประธาน ทีนี้มาดูร่างกฎหมายฉบับนี้ ซึ่งเสนอโดยคณะรัฐมนตรี ผมก็เชื่อแน่ว่า คณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญมาทั้งหมดแล้ว แต่ถึงอย่างไรก็ตามครับ ผมขอตั้งข้อสังเกตไว้ว่าร่างกฎหมายฉบับนี้อาจจะมีข้อบกพร่อง เป็นการขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่เพื่อให้คณะกรรมาธิการที่จะตั้งขึ้นได้พิจารณาครับ ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีทั้งหมด ๖ มาตรา มาตรา ๑ ว่าด้วยชื่อ มาตรา ๒ ว่าด้วยการ บังคับใช้ มาตรา ๓ ว่าด้วยเจ้าหน้าที่เวนคืน คือให้ผู้ว่าการการทางพิเศษแห่งประเทศไทย เป็นเจ้าหน้าที่เวนคืน มาตรา ๔ เป็นเนื้อหา คือบอกว่าให้เวนคืนที่ดิน ณ ที่ใด และเอาไป ทําอะไร มาตรา ๕ บอกว่าให้เข้าไปใช้ที่ดินที่เวนคืนเมื่อไร และมาตรา ๖ คือผู้มีอํานาจ รักษาการคือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ท่านประธานที่เคารพครับ มาดูมาตรา ๔๒ ของรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๕๐ ครับ บอกไว้ว่าการเวนคืนที่ดินนั้นจะต้องชดใช้ค่าทดแทน ที่เป็ นธรรมภายในเวลาอันสมควรแก่เจ้าของตลอดจนผู้ทรงสิทธิ บรรดาที่ได้รับ ความเสียหายจากการเวนคืนนั้น ทั้งนี้ ตามที่กฎหมายบัญญัติ ผมพูดแล้วนะครับว่า ตอนต้นคือ การบังคับซื้อเอาที่ดินในราคาถูกจากราษฎรโดยการออกกฎหมายเวนคืนนั้น กฎหมายฉบับที่คณะรัฐมนตรีเสนอขณะนี้ ไม่ได้มีบทบัญญัติมาตราใดเลยครับที่จะบอกว่า จะให้การชดใช้ที่ดินให้กับราษฎรที่ถูกเวนคืนที่ดินนั้นเป็นธรรม ไม่มีนะครับ เป็นช่องว่าง อย่างหนึ่งของกฎหมายฉบับนี้ คําว่า เป็นธรรม ท่านประธานที่เคารพ ผมให้พิจารณาถึงความเป็นธรรม ๒ ทาง ความเป็นธรรมประการ ที่ ๑ คือผู้ต้องสูญเสียที่ดินต้องได้รับชดเชยให้เหมาะสมทั้งราคาที่ดินและโอกาสที่เขา จะต้องโยกย้ายออกไปจากที่ดินแล้วไปหาที่อยู่อาศัยอื่นที่ทําประโยชน์อย่างอื่น ในขณะเดียวกันต้องพิจารณาถึงความเป็นธรรมของประชาชนทั้งประเทศที่เสียภาษี เพื่อเอามาจ่ายค่าชดเชยการเวนคืน ถ้าแพงเกินเหตุก็ไม่เป็นธรรมกับเจ้าของภาษี ทั้งประเทศ ถ้าถูกจนเกินไปผู้ที่ถูกเวนคืนก็ไม่ได้รับความเป็ นธรรม ฉะนั้นถ้าทาง คณะกรรมาธิการที่จะตั้งขึ้นได้พิจารณาเพิ่มเติมความที่ผมตั้งข้อสังเกตวันนี้ว่าเป็น จุดบกพร่องหรือจุดอ่อนของกฎหมายฉบับนี้หรือไม่ คือให้มีคณะกรรมการพิจารณา การจ่ายค่าชดเชยในการเวนคืนให้เป็นธรรมแล้วกฎหมายนี้จะสมบูรณ์และเป็นประโยชน์ กับพี่น้องประชาชนที่ถูกเวนคืนและพี่น้องประชาชนทั้งประเทศหรือไม่ อย่างไร
มาดูข้อบัญญัติต่อไปท่านประธานครับ รัฐธรรมนูญ มาตรา ๔๒ วรรคสาม บอกว่า กฎหมายเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ต้องระบุวัตถุประสงค์ ร่างนี้ได้ระบุวัตถุประสงค์ ชัดเจนแล้วนะครับ ต้องด้วยรัฐธรรมนูญ ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ แต่บอกว่าถ้าไม่ได้ใช้เพื่อการ นั้นภายในระยะเวลาที่กําหนดดังกล่าว คือในร่างกําหนดว่าให้เข้าใช้ภายใน ๔ ปี ตามร่างมาตรา ๕ นะครับ ให้เข้าใช้ภายใน ๔ ปีอันนี้ก็กําหนดไว้ แต่ถ้าไม่ได้เข้าใช้ภายใน ๔ ปี ต้องคืนให้กับเจ้าของเดิมหรือทายาท ท่านประธานที่เคารพ ตรงนี้เองครับการคืน ให้กับเจ้าของเดิมและทายาทนั้นทําอย่างไร รัฐธรรมนูญวรรคสุดท้ายบอกว่า ให้เป็นไป ตามที่กฎหมายบัญญัติ นี่คือคําถามที่ผมฝากถามไปทางรัฐบาลครับว่าในขณะนี้ คณะกรรมการกฤษฎีกาได้ตรวจสอบหรือไม่ว่าการที่รัฐเวนคืนเอาที่ดินจากราษฎรแล้ว ไม่ได้เข้าไปใช้ภายในเวลาที่กฎหมายบัญญัติภายในเวลาที่ได้กําหนดไว้นั้นจะคืนกัน อย่างไร มีพระราชบัญญัติที่บังคับใช้อยู่ ณ วันที่กําลังอภิปรายนี้หรือไม่ คือกฎหมายอะไร ท่านประธานที่เคารพ ผมขอย้อนมาที่ราษฎรจากอําเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรีครับ ราษฎร คนนี้ได้ถูกเวนคืนที่ดินไปโดยกองทัพเรือ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๔ ลงนามในกฎหมายเวนคืนที่ดิน ขณะนั้น โดย จอมพล ถนอม กิตติขจร