สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๓ · ๑๘ มิถุนายน ๒๕๕๑

ถวิล ไพรสณฑ์ เสนอแนะให้รัฐสภาให้อำนาจเพิ่มแก่ผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อให้มีบทบาทในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน

นายถวิล ไพรสณฑ์ กรุงเทพมหานคร

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ กระผม ถวิล ไพรสณฑ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กรุงเทพมหานคร พรรคประชาธิปัตย์ โดยส่วนตัวกระผมได้ศึกษาบทบาทของผู้ตรวจการแผ่นดินมามากพอสมควร และในช่วงที่ ได้เปึนสมาชิกวุฒิสภาก็ได้เปึนคณะกรรมาธิการของกิจการองค์กรอิสระ และได้ไปดูงาน ในต่างประเทศมาหลายแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งได้มีโอกาสไปศึกษาดูงานถึงบทบาท หน้าที่ของออมบุดส์แมนหรือผู้ตรวจการแผ่นดิน กระผมมีความเสียดายเหมือนกับที่ ท่าน ส.ส. สมเกียรติ ได่พูดไปแล้วว่ารัฐธรรมนูญไม่น่าจะตัดคําว่า ของรัฐสภา ออกไป เพราะต้องถือว่ารัฐสภานั้นจะต้องมีองค์กรหนึ่งซึ่งทําหน้าที่ตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ ขององค์กรอื่น ๆ สักองค์กรหนึ่ง แต่เมื่อตัดออกไปอย่างนี้แล้วก็เท่ากับว่ารัฐสภาเรานั้น ไม่มีเครื่องไม้เครื่องมือที่จะคอยติดตามการปฏิบัติหน้าที่หรืออะไรก็ตามที่เปึน ความเดือดร้อนของประชาชน ในช่วงที่กระผมได้ศึกษาแล้วก็ได้ติดตามผลการทํางาน ของผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาตามรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ นั้น ผมได้เห็นบทบาท ของผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาในขณะนั้นว่าได้กระทําอะไรไปบ้าง และจากรายงาน ที่แต่ละป้ขององค์กรอิสระต่าง ๆ รายงานต่อสภาผู้แทนราษฎรก็ดี ต่อวุฒิสภาก็ดีนั้น ก็ต้องยอมรับประการหนึ่งว่าผลงานของผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาที่ผ่านมานั้น เปึนผลงานที่อาจจะพูดได้เต็มปากว่าจากข้อมูลจริง ๆ นั้นเปึนองค์กรที่ทํางานมีผลสําเร็จ ค่อนข้างมากมาย แต่ก็เปึนที่น่าเสียดายว่าองค์กรนี้ค่อนข้างจะประชาสัมพันธ์ตัวเอง น้อยไปหน่อย ซึ่งผมก็เห็นด้วย คนเราเมื่ออยากทําความดีนั้นไม่จําเปึนต้องโฆษณา ให้คนอื่นเขารับรู้ จากผลงานถึงเดือนพฤษภาคม ป้ ๒๕๕๑ นั้น ผมทราบว่ามีผู้ร้องเรียนถึง ๑๘,๐๐๐ กว่ารายที่ร้องเรียนต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน ปรากฏว่า ในจํานวนนั้นผู้ตรวจการแผ่นดินได้ดําเนินการแล้วเสร็จไปถึง ๑๗,๐๐๐ กว่าราย นั่นก็ หมายถึงว่าผลงานสําเร็จไปประมาณ ๙๕ เปอร์เซ็นต์ ซึ่งผมไม่คิดว่าจะมีองค์กรอิสระใด ที่มีผลงานสําเร็จถึงขนาดนี้ แม้แต่ ป.ป.ช. เองก็มีงานค้างค่อนข้างมากมาย แม้แต่ องค์กรอื่นก็เช่นเดียวกัน แต่องค์กรนี้เปึนองค์กรเดียวที่มีงานค้างอยู่เพียงประมาณ ๕ เปอร์เซ็นต์เท่านั้นเอง ก็ต้องถือว่าผลงานเหล่านี้เปึนผลงานที่เราควรจะต้องชมเชย เปึนอย่างยิ่ง แล้วเท่าที่ทราบนั้นเรื่องที่ผู้ตรวจการแผ่นดินได้ทําสําเร็จไปนั้นส่วนใหญ่ เปึนเรื่องที่เกี่ยวกับการร้องเรียนของประชาชน ซึ่งมีค่อนข้างมากและเปึนการร้องเรียน หลากหลายควบคุมไปเกือบจะทุกเรื่องทุกประเด็นที่เปึนปัญหาของพี่น้องประชาชน และส่วนใหญ่ถ้าสรุปแล้วก็เปึนเรื่องร้องเรียนที่เกี่ยวกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ปัญหาที่ดินทํากิน ปัญหาการปฏิบัติหน้าที่ของตํารวจ และปัญหาทางด้านการศึกษา ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทางผู้ตรวจการแผ่นดินก็ได้แก้ปัญหาสําเร็จลุล่วงเปึนส่วนใหญ่ กระผมเอง ได้พยายามเปรียบเทียบอํานาจหน้าที่ของผู้ตรวจการแผ่นดินระหว่างรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ กับป้ ๒๕๕๐ ผมมีความรู้สึกดีใจยินดีเปึนอย่างยิ่งว่ารัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๕๐ นั้น ได้ให้อํานาจเพิ่มขึ้นกับผู้ตรวจการแผ่นดิน เหตุที่ให้อํานาจเพิ่มขึ้นนั้นผมคิดว่าอาจจะเปึน เพราะว่าบทบาทและหน้าที่ของผู้ตรวจการแผ่นดินนั้นมีแต่การให้คุณ ให้โทษไม่มีครับ ไม่เหมือนองค์กรอื่นซึ่งมีอํานาจให้คุณให้โทษ ไม่ว่าจะเปึน ป.ป.ช. ก็ดี ศาลรัฐธรรมนูญก็ดี มีการให้โทษให้คุณ แต่ว่าองค์กรนี้ให้คุณอย่างเดียว เพราะว่าไม่มีอํานาจหน้าที่ที่จะไป ลงโทษผู้ใด เพียงแต่แก้ปัญหาความเดือดร้อนให้กับประชาชน ไม่ว่าเปึนความเดือดร้อน ที่เกิดขึ้นจากปัญหาของกฎหมาย หรือระเบียบ หรือคําสั่ง หรือการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ เพราะฉะนั้นการที่อํานาจหน้าที่เพิ่มขึ้นอย่างนี้โดยที่ไม่เพิ่มอํานาจที่เปึนโทษ กระผมคิดว่า น่าจะเหมาะสมด้วยประการทั้งปวงแล้ว เพราะว่าผู้ตรวจการแผ่นดินนั้นต้องถือว่าเปึน ตัวแทนของรัฐสภา ถึงแม้จะไม่มีคําว่า รัฐสภา ก็ตาม ผมเองได้มีโอกาสไปศึกษารายละเอียด ที่ประเทศสวีเดน ซึ่งเปึนต้นแบบของตําแหน่งผู้ตรวจการแผ่นดินซึ่งเขามีมาช้านาน ตอนที่ผมได้ร่วมเดินทางไปนั้นผมเปึนหัวหน้าคณะ ไปกับคณะกรรมการองค์กรอิสระ ที่ติดตามการทํางานขององค์กรอิสระในเมืองไทย ก็ได้ไปพบกับประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน ซึ่งได้ให้การต้อนรับพวกเรำแล้วก็ได้ให้รายละเอียดต่าง ๆ ในการทํางานขององค์กรอิสระ ที่นั่น ก็ปรากฏว่าเปึนองค์กรหนึ่งที่ประชาชนชาวสวีเดนเองนั้นให้การยอมรับนับถือ เปึนอย่างยิ่ง เพราะว่าเปึนองค์กรที่ผมเรียนไปแล้วก็คือว่าให้แต่คุณไม่ได้ให้โทษกับผู้ใด และประชาชนให้ความเชื่อถือกับองค์กรนี้เปึนอย่างมาก ที่สวีเดนเองนั้นเขามีตําแหน่ง ประธาน ถ้าผมวิเคราะห์จากรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันนั้น การที่ให้มีตําแหน่งประธาน เกิดขึ้น ซึ่งแตกต่างกับป้ ๒๕๔๐ นั้นอาจจะเปึนเพราะว่ามันมีบางกรณีที่จะต้องมี มติร่วมกัน เช่น การออกระเบียบต่าง ๆ ภายในสํานักงาน ซึ่งจะต้องกระทํากันในรูปของ คณะผู้ตรวจการแผ่นดินทั้งหมดไม่ใช่คนหนึ่งคนใด แต่ว่าความเปึนอิสระในการปฏิบัติ หน้าที่ของผู้ตรวจการนั้นก็ยังคงมีอยู่ และการมีประธานนั้นผมคิดว่าก็มีความจําเปึน นอกเหนือจากที่จําเปึนจะต้องบริหารงานภายในองค์กรแล้ว การประสานงาน การติดต่อกับหน่วยราชการภายนอกนั้นก็จะต้องทํางานในฐานะประธาน อันนี้ก็คงไม่มีปัญหาอะไรทั้งสิ้น อย่างไรก็ตามผมคิดว่าการที่รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ได้มอบอํานาจเพิ่มขึ้นนั้นน่าจะเปึนเหตุผลที่ดีที่เราจะได้ขยายบทบาทของผู้ตรวจการแผ่นดิน มากยิ่งขึ้น แต่สิ่งหนึ่งที่ผมยังติดใจอยู่บ้างก็คือว่า ในป้ ๒๕๔๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินนั้น ไม่สามารถที่จะเข้าไปเกี่ยวข้องกับเรื่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นโดยที่ไม่มีผู้ร้องเรียน ทั้ง ๆ ที่ เรื่องเหล่านั้นเปึนปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนที่สังคมก็รับรู้ว่าเปึนปัญหา ความเดือดร้อนของประชาชน จริงอยู่รัฐธรรมนูญฉบับใหม่นั้นได้เพิ่มให้แต่เปึนเพียงเพิ่ม ในส่วนน้อย น้อยมาก คือเฉพาะในประเด็นที่เปึนปัญหาสําคัญเท่านั้นเองที่ผู้ตรวจการแผ่นดิน สามารถเข้าไปเกี่ยวข้องได้โดยที่ไม่ต้องมีการร้องเรียน โดยบัญญัติเอาไว้ในรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๔๔ วรรคท้าย ซึ่งในวรรคท้ายนี้ขออนุญาตท่านประธานอ่านนิดเดียวครับว่า การใช้อํานาจหน้าที่ตาม (๑) (ก) (ข) (ค) (ง) ให้ผู้ตรวจการแผ่นดินดําเนินการเมื่อมี การร้องเรียน นั่นก็หมายถึงว่าในป้ ๒๕๔๐ นั้น ถ้าไม่มีการร้องเรียนแล้วผู้ตรวจการแผ่นดิน ของรัฐสภาในสมัยนั้นไม่สามารถเข้าไปเกี่ยวข้องได้ แต่รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๕๐ นั้น ได้เพิ่มเติมขึ้นมานิดหนึ่งก็คือว่า เว้นแต่เปึนกรณีที่ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่าการกระทํา ดังกล่าวมีผลกระทบต่อความเสียหายของประชาชนส่วนรวม หรือเพื่อคุ้มครองประโยชน์ สาธารณะ ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจพิจารณาและสอบสวนโดยไม่มีการร้องเรียนก็ได้ ผมคิดว่าอันนี้ถึงแม้จะเป่ดช่องให้ผู้ตรวจการแผ่นดินเข้าไปแก้ปัญหา เข้าไปดําเนินการได้ โดยที่ไม่มีผู้ร้องเรียนก็จริง แต่ว่ากลับไปเขียนกําหนดไว้เหมือนกับว่าผู้ตรวจการแผ่นดินนั้น แทบจะไม่สามารถที่จะเข้าไปดําเนินการในเรื่องที่ไม่มีผู้ร้องเรียนเช่นเดิม ซึ่งอันนี้ก็เปึน ที่น่าเสียดายว่าที่จริงแล้วถ้าความเห็นของผมนั้นคิดว่าอะไรก็ตามเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น ที่เปึนปัญหาของประชาชนแท้ ๆ แล้วมีผลกระทบต่อส่วนรวมหรืออะไรก็แล้วแต่ ผู้ตรวจการแผ่นดินน่าจะมีอํานาจเข้าไปเกี่ยวข้องได้ ไปดําเนินการได้ เพราะบางครั้ง บางคราวพี่น้องประชาชนแม้แต่พวกเราเองบางครั้งบางคราวเราก็ไม่ทราบว่า ผู้ตรวจการแผ่นดินนั้นมีอํานาจหน้าที่อะไรบ้าง นับประสาอะไรกับพี่น้องประชาชน ทั้งประเทศทราบหรือไม่ว่าผู้ตรวจการแผ่นดินนั้นมีอํานาจหน้าที่อย่างไร อย่างไรก็ตาม เมื่อรัฐธรรมนูญไม่เพิ่มอํานาจให้มากมายถึงขนาดนี้ก็ต้องปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญต่อไป แต่ถึงกระนั้นก็ตามกระผมคิดว่าในส่วนที่ผู้ตรวจการแผ่นดินได้ปฏิบัติหน้าที่ไปตามกฎหมาย ที่ผมเห็นว่ามีจุดสําคัญอีกประการหนึ่งก็คือว่า การที่เหมือนกับเปึนตัวแทนยื่นเรื่องราว ไปยังองค์กรที่เกี่ยวข้อง ถ้าหากว่ามีปัญหาในเรื่องของการตีความก็เปึนช่องทางหนึ่ง ที่สามารถยื่นต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน แล้วก็อาจจะยื่นในบางเรื่องให้ตีความถ้ากรณีที่เปึน เรื่องที่ขัดกับรัฐธรรมนูญก็ไปยังศาลรัฐธรรมนูญได้ แล้วก็ยังสามารถเสนอความเห็นเพื่อให้ ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องนั้นแก้ไขกฎหมายที่ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่ามีผลกระทบกับประชาชน เปึนต้น อันนี้ก็ต้องถือว่าเปึนส่วนสําคัญที่กฎหมายนี้ให้ประโยชน์กับผู้ตรวจการแผ่นดิน สิ่งหนึ่งที่อยากจะฝากท่านประธานที่นั่งตรงนี้ก็คือว่า ผมอยากให้ทางผู้ตรวจการแผ่นดิน ได้ทําการประชาสัมพันธ์ว่าผลงานที่ผ่านมาที่ท่านได้แก้ปัญหาให้กับพี่น้องประชาชน ซึ่งเปึนประเด็นที่น่าจะเปึนประโยชน์กับสาธารณชนทั่วไป อย่างเช่น ในกรณีที่ท่านไปช่วย แก้ปัญหาประชาชนเดือดร้อนในบางแห่งซึ่งเปึนตัวอย่างที่ชัดเจนเหล่านี้ ถ้าท่านจะพิมพ์ เปึนเล่มเพื่อแจกจ่ายให้กับประชาชนทั้งประเทศ โดยยกตัวอย่างเปึนเคส (Case) เปึนกรณี ๆ ไป เพื่อเปึนหนทางว่าเรื่องอย่างนี้ถ้าท่านมีปัญหาร้องเรียนกับผู้ตรวจการแผ่นดินได้ ผมว่า น่าจะทําบ้าง อาจจะของบประมาณของรัฐไม่มากนักพิมพ์แจกไป กรณีนี้น่าจะเปึนประโยชน์ อย่างน้อยที่สุดเพื่อประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเขารู้ว่ายังมีองค์กรหนึ่งซึ่งเปึนองค์กรที่ ไม่มีอํานาจในการลงโทษคนแต่มีอํานาจที่จะแก้ปัญหาให้ท่าน อันนี้ผมคิดว่าน่าจะต้องทํา โดยสรุปแล้วผมคิดว่าร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญฉบับนี้ที่ทางผู้ตรวจการแผ่นดิน ได้เสนอมานั้นโดยหลักการแล้วกระผมเห็นชอบด้วยเปึนอย่างยิ่ง และก็เปึนที่น่ายินดีว่า ส.ส. หลาย ๆ ท่านยังมีความเห็นเพิ่มเติมว่าควรจะเพิ่มอํานาจให้กับผู้ตรวจการแผ่นดิน มากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งอํานาจที่จะเข้าไปถึงคนที่มีปัญหา ซึ่งผมถือว่าเปึนเรื่องใหญ่มาก เพราะสังคมปัจจุบันนั้นพี่น้องประชาชนค่อนข้างจะมีปัญหา แล้วก็ความรู้สึกของพี่น้อง ประชาชนนั้นเมื่อไปหาส่วนราชการ เขามีความรู้สึกว่าเขาจะต้องเสียค่าใช้จ่าย เขาจะต้อง ทําตัวอย่างไร เขาไม่กล้าที่จะไปเข้าไปหาองค์กรเหล่านั้น เปึนต้น แต่ถ้าเขาได้ทราบว่า ผู้ตรวจการแผ่นดินนั้นมีแต่การให้คุณแล้ว ผมเชื่อว่าหน่วยงานของท่านนั้นจะเปึนประโยชน์ สําหรับพี่น้องประชาชน กระผมเองจึงขอสนับสนุนในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้ ขอบคุณมากท่านประธานครับ