สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๖ · ๕ มีนาคม ๒๕๕๑

วรงค์ เดชกิจวิกรม หารือเรื่องผลกระทบของการปฏิรูประบบราชการ โดยเฉพาะการขาดโอกาสเพิ่มอัตราข้าราชการใหม่และผลกระทบต่อการขาดแคลนพยาบาลในโรงพยาบาลของรัฐ นอกจากนี้ยังหารือเรื่องการตรวจสอบการทุจริตและประพฤติมิชอบในระบบราชการ โดยเฉพาะในภูมิภาคและท้องถิ่น และเรียกร้องให้รัฐบาลออกแบบระบบตรวจสอบที่เหมาะสมและให้ประชาชนมีโอกาสเข้าถึงกระบวนการตรวจสอบได้ง่ายขึ้น

นายวรงค์ เดชกิจวิกรม พิษณุโลก

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ กระผม หมอวรงค์ เดชกิจวิกรม สมาชิกประชาธิปัตย์จากจังหวัดพิษณุโลก วันนี้ผมมีประเด็น ที่น่าสนใจที่อยากจะกราบเรียนผ่านทาง ก.พ.ร. เพื่อไปพิจารณาถึงผลกระทบของ การพัฒนาระบบราชการที่เกิดขึ้น ซึ่งผมทราบดีว่าผลพวงของการปฏิรูประบบราชการ ทําให้มีการเกิด ก.พ.ร. ขึ้นมา และวันนี้ ก.พ.ร. ก็มีส่วนในการรับผิดชอบถึงระบบของ ราชการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นทั้งหมด ผมมีจุดที่อยากจะฝากเรียนท่านเลขาธิการกับท่านรัฐมนตรีไป ๒ ประเด็น ข้อที่ ๑ คือยุทธศาสตร์กําลังคนภาครัฐ และข้อที่ ๒ คือการตรวจสอบภาครัฐ โดยเฉพาะข้อที่ ๑ นั้นก็คือยุทธศาสตร์กําลังคนภาครัฐ ซึ่งตามเจตนารมณ์ของ ก.พ.ร. นั้น ต้องการจะลดกําลังคนให้น้อยลงที่สุด ผมจําได้ว่าในรายงานของ ก.พ.ร. ก.พ.ร. มีความภูมิใจ ที่สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านกําลังคนลงและ ก.พ.ร. เขียนไว้ชัดเจนว่า ในป้ พ.ศ. ๒๕๔๖ นั้น ค่าใช้จ่ายด้านกําลังคนภาครัฐ คิดเปึนสัดส่วนตกออกมาประมาณ ๓๐.๖ เปอร์เซ็นต์ ของงบประมาณ ขณะที่ป้ พ.ศ. ๒๕๕๐ นั้นสามารถลดค่าใช้จ่ายกําลังคนภาครัฐลงได้ เหลือประมาณ ๒๗.๒ เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถ้ามองในสัดส่วนตรงนี้ถือว่าเปึนการลดลงแบบ น่าภูมิใจ เพราะว่าแต่ละเปอร์เซ็นต์ของงบประมาณรวมของประเทศมันเยอะนะครับ แต่การลดกําลังคนภาครัฐนั้น ก.พ.ร. ได้เขียนหลักเกณฑ์ไว้ว่า จะไม่ให้มีการเพิ่มอัตรา ข้าราชการตั้งใหม่ในภาพรวมของข้าราชการทุกประเภท และผลกระทบที่จะเกิดขึ้นคือ หลังจากที่มีการเกษียณอายุราชการแล้วตําแหน่งหลาย ๆ ตําแหน่งจะต้องถูกยุบลงไป ผมอยากจะกราบเรียนกับท่านเลขาธิการและท่านรัฐมนตรีว่า ในระบบราชการใหญ่ของ ประเทศมีอยู่ประมาณ ๒๐ กระทรวง ๑๕๔ กรม ข้าราชการแต่ละกรม แต่ละกระทรวงนั้น บทบาทหน้าที่ในการรับภาระต่อประชาชนไม่เหมือนกัน แต่วันนี้ผมจะท้วงติง ก.พ.ร. นิดหนึ่งว่า ก.พ.ร. มองภาพข้าราชการเหมือนกันหมดครับ แต่ท่านทราบไหมครับว่า แต่ละส่วนของข้าราชการในการรับผิดชอบประชาชนนั้นภารกิจนั้นแตกต่างกันไป โดยเฉพาะกลุ่มข้าราชการที่มีอาชีพเปึนอาชีพอิสระ ก็คือบุคลากรในสังกัดกระทรวง สาธารณสุข ไม่ว่าจะเปึนแพทย์ เภสัช ทันตแพทย์ พยาบาล หรือแม้กระทั่งคุณหมอ สถานี อนามัย ผมอยากจะบอกท่านเลขาธิการว่า รูปแบบที่ท่านกําหนดไว้ชัดเจนว่าจะไม่ให้มี การเพิ่มอัตราข้าราชการนั้นมีผลกระทบชัดเจนครับ วันนี้ผลกระทบที่เกิดขึ้นคือหลังจาก พยาบาลเกษียณแล้วก็ไม่มีพยาบาลใหม่มาบรรจุ ในภาพรวมของโรงพยาบาลในสังกัด กระทรวงสาธารณสุขนั้นขาดแคลนพยาบาลครับ ถือว่าเปึนช่วงวิกฤติของการขาดแคลน พยาบาล เนื่องจากว่าขณะนี้ถ้าเราดูสัดส่วนตัวเลขของพยาบาลต่อประชาการตามทฤษฎี กําหนดไว้ว่า ๑ ต่อ ๕๐๐ คือมีประชากร ๕๐๐ คน ก็ควรจะมีพยาบาลดูแล ๑ คน ในภาพรวมของประเทศไทยนั้นจะมีสัดส่วนที่ ๑ ต่อ ๗๐๐ซึ่งถือว่าน้อยแล้วครับ แต่ถ้า ท่านไปดูที่อีสาน วันนี้ตัวเลขที่อีสานเปึนตัวเลขที่ ๑ ต่อ ๑,๐๔๕ ผมกําลังจะชี้ให้ท่านเห็นว่าวันนี้ พยาบาลนั้นขาดแคลนเปึนอย่างยิ่ง และจุดที่อยากจะย้ําอยากจะให้ท่านเห็นภาพของ ตุ๊กตาชัด ๆ ผมจะยกตัวอย่างไปที่โรงพยาบาลพุทธชินราช จังหวัดพิษณุโลกครับ ซึ่งถือว่า เปึนโรงพยาบาลใหญ่ที่สุดในภาคเหนือตอนล่าง ในกรอบตามจีไอเอส (GIS) ที่กระทรวงสาธารณสุขกําหนดนั้น ควรจะมีพยาบาลทั้งสิ้น ๘๔๘ คน แต่ในข้อเท็จจริงวันนี้มีพยาบาลแค่ ๗๔๓ คน ซึ่งตัวเลข ๗๔๓ คนนั้น รวมลูกจ้างนะครับ รวมลูกจ้างชั่วคราวที่มีอยู่ ๔๗ รายแล้วครับ แล้วทําให้อัตราที่ขาดนั้น ขาดถึง ๑๐๕ คน ดังนั้นอยากจะกราบเรียนท่านนะครับว่า ผลพวงของการพัฒนาระบบ ราชการมันมีผลกระทบอย่างมหาศาลต่อการบริการระบบสุขภาพ ผมถามบุคลากร ทางสายพยาบาลเขาบอกว่าใคร ผมขออนุญาตใช้คําว่า โง่ นะครับ อยากไปเปึนลูกจ้าง ของราชการ เพราะว่าวันนี้ราชการไม่เป่ดกรอบอัตราตําแหน่งให้เขาไปเปึนข้าราชการ ดังนั้นเมื่อถึงทางเลือกที่เขาจะเลือกระหว่างจะเปึนลูกจ้างชั่วคราวของโรงพยาบาลรัฐ กับไปเปึนลูกจ้างของโรงพยาบาลเอกชน ปรากฏว่าทุกคนบอกว่าอยู่โรงพยาบาลเอกชน ได้ผลตอบแทนที่ดีกว่า และความมั่นคงไม่แตกต่างกัน ฉะนั้นตรงนี้คือผลกระทบที่ อยากจะฝาก ก.พ.ร. ไปพิจารณาครับ และจุดที่อยากจะฝากย้ําว่า ผลพวงของการที่ ก.พ.ร. กําหนดว่า ห้ามมีการบรรจุอัตราใหม่นั้น ท่านเชื่อไหมครับว่าอย่างตัวอย่างของ โรงพยาบาลพระพุทธชินราชที่ผมกราบเรียนนั้น วันนี้อายุเฉลี่ยของพยาบาลที่ทํางาน ที่โรงพยาบาล ๔๓.๘ ป้ครับ ถ้าความรู้สึกที่เราบอกว่าเราเคยเห็นพยาบาลที่มีอายุน้อย ๆ ที่มีความแอคทีฟ (Active) ในการบริการประชาชนวันนี้ไม่มีแล้วครับ วันนี้โรงพยาบาล เหมือนกันทั่วประเทศแล้วครับ ที่มีการเช็คไปตามโรงพยาบาลต่าง ๆ แล้วนี่คือตัวอย่าง ที่ชี้ให้เห็นภาพว่าวันนี้อายุเฉลี่ยของพยาบาลที่บริการประชาชนนั้นสูงขึ้นครับ ๔๓.๘ ป้ และเมื่อไม่กี่วันประมาณสัก ๒ สัปดาห์ที่ผ่านมา ผมเคยบอกรัฐมนตรีครับ และผมก็จะรอ ว่ารัฐมนตรีจะตอบผมอย่างไรว่าจะแก้ปัญหานี้อย่างไร บอกว่าวันนี้เชื่อไหมว่าพยาบาล อายุ ๕๐ กว่ายังต้องมาขึ้นเวร ดังนั้นถือว่าเปึนวิกฤติเร่งด่วนครับ และอยากจะย้ําว่า เมื่อเช้านี้ผมได้คุยกับท่านผู้อํานวยการโรงพยาบาลหลายโรงพยาบาล เขาบอกว่าให้ผม พูดให้ชัด ๆ เลยว่า ขนาดหมอซีวีที (CVT) ขออนุญาตนะครับ ถ้าภาษาไทยใช้คําว่า หมอผ่าตัดหัวใจและหลอดเลือด หมอผ่าตัดหัวใจและหลอดเลือดในประเทศไทยมีไม่กี่คน แต่ที่จังหวัดพิษณุโลกมีหมอผ่าตัดหัวใจ ๔ คน แต่เป่ดห้องผ่าตัดไม่ได้ เหตุผลที่เป่ดห้อง ผ่าตัดไม่ได้เพราะว่าทีมที่ใช้ในการผ่าตัดจะต้องเอาพยาบาลมา จะต้องเอาพยาบาลไปอบรม หรือไปฝ๊กอบรมเปึนพยาบาลดมยาทางด้านผ่าตัดหัวใจโดยเฉพาะ จะต้องเอาพยาบาล ไปเปึนทีมผ่าตัดครับ เปึนผู้ช่วยผ่าตัดที่เปึนทีมโดยเฉพาะ แต่วันนี้เป่ดห้องผ่าตัดไม่ได้ เพราะว่าไม่มีพยาบาล แล้วเขาฝากย้ํามาอีกว่าวันนี้ขนาดโรงพยาบาลใหญ่ขนาดนี้ เปึนพันเตียงครับ แล้วอุบัติเหตุเกิดเยอะแยะแต่เป่ดห้องผ่าตัดฉุกเฉินได้แค่ ๒ ห้อง เพราะว่าขาดพยาบาล เขาจึงอยากให้ผมฝากมาบอกในสภาดัง ๆ เลยว่า ภายใน ๕ ป้ วิกฤติเกิดขึ้นแน่ครับ เพราะระบบของโรงพยาบาลรัฐนั้นขาดพยาบาล ดังนั้นโจทย์ข้อนี้ ฝากท่านนะครับ ลองไปหาทางคิดดูว่า ท่านจะพิทักษ์ระบบของการบริการสุขภาพของ ประชาชนอย่างไร ที่การพัฒนาระบบราชการของประเทศที่ท่านวางไว้นั้นดีด้วยครับ ผมตําหนิท่านนิดเดียวเท่านั้นเอง เพราะท่านมองข้าราชการทุกกระทรวงเหมือนกัน เป็ะเลย แต่จริง ๆ แล้วไม่เหมือนกันครับ โดยเฉพาะกลุ่มข้าราชการที่มีอาชีพอิสระและ สามารถเลือกที่จะไปที่ไหนก็ได้ ดังนั้นผมอยากให้ท่านคิดว่ากรอบนี้ถ้าเปึนข้อยกเว้นได้ ผมเชื่อว่าการบริการสุขภาพของประชาชนนั้นก็จะดีขึ้นครับ และเรื่องที่ ๒ ก่อนที่จะไปสู่ เรื่องที่ ๒ ต้องย้ําครับว่า วันนี้การผลิตพยาบาลระบบของประเทศไทยผลิตได้ป้ละ ๔,๐๐๐ คนครับ แต่การที่คนยอมมาเปึนลูกจ้างสังกัดกระทรวงสาธารณสุขหรือนาน ๆ ถ้าจะมีกรอบอัตราให้เข้าไปสักคน ๒ คน วันนี้เข้าไปได้ประมาณ ๓๐ เปอร์เซ็นต์ เท่านั้นเอง ดังนั้นปัญหาของการขาดแคลนบุคลากรทางด้านนี้ไม่ใช่เปึนปัญหาของ การผลิต เปึนปัญหาของการเป่ดโอกาสที่เป่ดกรอบตําแหน่งให้เขาเข้ามารับราชการครับ

และเรื่องที่ ๒ ที่อยากจะฝากท่านก็คือเรื่องการตรวจสอบภาคราชการ ซึ่งผมได้อ่านดูแล้วนี่ การตรวจสอบภาคราชการดูแล้วในเนื้อหาที่ท่านเน้นนั้นเปึนเนื้อหา เน้นไปที่การควบคุมกํากับและการประเมินผล ผมถือว่าถ้าในเรื่องนี้ การตรวจสอบเรื่องนี้ ถ้าเปึนการตรวจสอบภายนอกและการตรวจสอบภายใน ผมถือว่า ก.พ.ร. ประสบ ความสําเร็จครับ ผมเห็นการเปลี่ยนแปลงของระบบราชการเยอะครับ แล้วประชาชนก็มี ความพึงพอใจมากยิ่งขึ้น แต่ผมมีโจทย์ที่ท้าทายท่านครับ วันนี้โครงสร้างราชการ เปลี่ยนไปเยอะ โครงสร้างราชการแบ่งเปึน ๓ ส่วนคือ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคและ ส่วนท้องถิ่น ส่วนกลางมี ๒๐ กระทรวง ๑๕๔ กรม ส่วนภูมิภาคมี ๗๕ จังหวัด ๘๗๗ อําเภอ แต่ส่วนท้องถิ่นที่กําลังโตวันโตคืนครับ มี อบจ. ๗๕ แห่งทั่วประเทศ มีเทศบาล ๑,๑๕๙ แห่ง มี อบต. ๖,๖๒๒ แห่ง และมีหน่วยปกครองพิเศษคือ กทม. และพัทยา ๒ แห่ง ภาพรวม ของข้าราชการที่สังกัดท้องถิ่นขณะนี้มีอยู่ประมาณเกือบ ๆ ๓๗๐,๐๐๐ คน วันนี้ ในส่วนกลางที่ผมอยากจะท้วงติง เนื่องจากเราอยากจะเน้นไปที่การควบคุมการทุจริตและ ประพฤติมิชอบ ลําพังการควบคุมการทํางานเฉย ๆ นั้นไม่ยากครับ แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นคือการควบคุม การทุจริตและประพฤติมิชอบ ในระบบการบริหารราชการส่วนกลางระดับกรมหรือระดับ กระทรวง ผมว่าในขั้นตอนนี้ไม่ยาก เรามี ป.ป.ช. เรามี สตง. เรามีสื่อมวลชนและเรามี ส.ส. โดยเฉพาะ ส.ส. ฝ์ายค้านที่มีหน้าที่ในการตรวจสอบ ตรงนี้ผมไม่เปึนห่วงครับ วันนี้ จึงเปึนโจทย์ที่อยากจะฝากกับท่านเลขาธิการ ก.พ.ร. และรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องว่ามีโจทย์ ที่ท้าทายท่านอยู่ว่าท่านลองคิดดีไซน์ (Design) ระบบว่าท่านจะดีไซน์ระบบในกระบวนการ ตรวจสอบการทุจริตและประพฤติมิชอบของระบบราชการภูมิภาคและระบบราชการ ส่วนท้องถิ่นอย่างไร เพราะว่าวันนี้กระบวนการตรวจสอบความประพฤติมิชอบของ ราชการภูมิภาคและของท้องถิ่น ยิ่งท้องถิ่นมันอ่อนแอมากครับ โอกาสที่ประชาชน จะเข้าถึงกระบวนการตรวจสอบนั้นยากเปึนอย่างยิ่ง หลายท่านอาจจะตอบผมว่าวันนี้ เรามี สตง. ประจําอยู่เขตโน่นเขตนี้มันยากจริง ๆ ครับ การตรวจสอบในแต่ละเรื่องยากมาก และขณะเดียวกันวันนี้เราเปึน ส.ส. ประชาชนก็จะมีเรื่องร้องเรียนเข้ามาเยอะ หลายสิ่ง หลายอย่างเราก็มองว่ามันเปึนเรื่องที่หยุมหยิมเกินไป ในขณะที่การตรวจสอบ ในกระบวนการของรัฐบาลเราก็มีภารกิจที่ต้องทํา ฉะนั้นวันนี้ข้อที่ ๒ ก็คือเรื่อง การตรวจสอบนั้น ฝากโจทย์ให้ท่านลองไปดีไซน์แบบดูว่าท่านจะมีส่วนในการออกแบบ การตรวจสอบราชการภูมิภาคและราชการส่วนท้องถิ่นอย่างไร ก็ต้องขอขอบคุณ ท่านประธานที่ให้โอกาสผมได้แสดงความคิดเห็น แล้วฝากท่านเลขาธิการนะครับ โดยเฉพาะเรื่องกรอบอัตรากําลังของข้าราชการสังกัดสาธารณสุข ขอบคุณครับ สวัสดีครับ