สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๐ · ๒ ตุลาคม ๒๕๕๑

อภิชาต ศักดิเศรษฐ์ หารือเรื่องการมีพระราชบัญญัติสํานักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน และเรียกร้องการระมัดระวังในการเขียนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสํานักงานนั้น นอกจากนี้เขายังหารือเรื่องอํานาจของเลขาธิการและถามว่าเลขาธิการมีอํานาจในการวางระเบียบเกี่ยวกับการปฏิบัติงานของพนักงานหรือลูกจ้างในสํานักงานหรือไม่

นายอภิชาต ศักดิเศรษฐ์ นครศรีธรรมราช

กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ กระผม นายอภิชาต ศักดิเศรษฐ์ ส.ส. นครศรีธรรมราช พรรคประชาธิปัตย์ กระผมเห็นถึงความจําเปึนที่จะต้องมีพระราชบัญญัติสํานักงานผู้ตรวจการแผ่นดินเพื่อมา เปึนองค์กรทางธุรการที่จะมาเปึนเครื่องไม้เครื่องมือของผู้ตรวจการแผ่นดินในการทํา หน้าที่ที่จะอํานวยความยุติธรรมให้เกิดขึ้นกับพี่น้องประชาชน แต่อย่างไรก็ตาม เนื่องจากว่าอํานาจของผู้ตรวจการแผ่นดินตามพระราชบัญญัติผู้ตรวจการแผ่นดินซึ่งเรา เพิ่งให้ความเห็นชอบไปเมื่อวานนี้มีความกว้างขวางมาก และการทําหน้าที่ของผู้ตรวจการแผ่นดินก็จะผูกพันกับหน่วยงานของรัฐ หน่วยราชการ ท้องถิ่น องค์กรอิสระต่าง ๆ ตามที่รัฐธรรมนูญได้กําหนดให้อํานาจของผู้ตรวจการแผ่นดิน ไว้ในรัฐธรรมนูญตั้งแต่มาตรา ๒๔๒ ถึงมาตรา ๒๔๕ มาตรา ๒๗๙ และมาตรา ๒๘๐ เมื่อผู้ตรวจการแผ่นดินมีอํานาจที่กว้างขวาง และก็มีปริมณฑลของงานที่จะเข้าไปทํา หน้าที่กว้างขวางด้วยนี่นะครับ สํานักงานก็คือกลไก คือเครื่องไม้เครื่องมือของผู้ตรวจการ แผ่นดินที่จะเข้าไปสนองงานของผู้ตรวจการแผ่นดิน ลําพังผู้ตรวจการแผ่นดินเพียง ๓ ท่าน คงไม่สามารถที่จะดูแลงานทุกเรื่องทุกราวนี้ได้ เพราะฉะนั้นการที่จะเขียน กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสํานักงานผู้ตรวจการแผ่นดินจึงต้องมีความระมัดระวังในเรื่องของ เจ้าหน้าที่หรือการใช้อํานาจต่าง ๆ ที่เปึนเครื่องไม้เครื่องมือของผู้ตรวจการแผ่นดินด้วย นะครับ ประเด็นที่ผมจะตั้งเปึนข้อสังเกตไว้ก็คือว่า เรื่องของที่มาของเลขาธิการสํานักงาน ผู้ตรวจการแผ่นดิน เมื่อเลขาธิการมีหน้าที่ในการกํากับดูแลงานของสํานักงานผู้ตรวจการ แผ่นดินทั้งระบบ ทั้งการแต่งตั้ง ทั้งการถอดถอน ทั้งการบังคับควบคุมให้เปึนไปตาม ระเบียบ ซึ่งต้องถือว่าเปึนงานที่ใหญ่และก็มีอํานาจที่กว้างขวางมากพอสมควร แต่ที่มา ของเลขาธิการอยู่ในดุลยพินิจของผู้ตรวจการแผ่นดิน ๓ ท่าน ที่จะตัดสินใจเอาใครมาก็ได้ ซึ่งไม่ได้มีการกําหนดคุณสมบัติไว้ให้ครอบคลุม ให้มีหลักประกันเปึนที่แน่ใจเพียงพอว่า เลขาธิการจะไม่เข้ามาเปึนผู้ตรวจการแผ่นดินคนที่ ๔ หรือเข้ามาสร้างให้องค์กรนี้ เปึนองค์กรที่ทรงอิทธิพลและก็เปึนที่หวาดกลัวของหน่วยงานราชการอื่น ๆ นี่เปึนการตั้ง ข้อสังเกตที่ล่วงหน้าไปก่อนนะครับ เนื่องจากว่าในมาตรา ๘ ของร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ เขียนเพียงว่าเลขาธิการต้องเปึนผู้ที่มีความเปึนกลางทางการเมือง มีความซื่อสัตย์สุจริต เปึนที่ประจักษ์ ประเด็นก็คือว่า ความเปึนกลางทางการเมือง ที่ผมจะต้องสอบถาม ท่านผู้มาชี้แจงก็คือว่า ประเด็นความเปึนกลางทางการเมืองมีความจําเปึนมากน้อย แค่ไหนที่ต้องกําหนดไว้ และเราจะดูได้อย่างไรว่าคน ๆ นั้นจะมีความเปึนกลางทาง การเมือง มีระเบียบ มีข้อกําหนดอย่างไรที่จะตรวจสอบคนที่จะมาเปึนเลขาธิการว่ามี ความเปึนกลางทางการเมืองอย่างแท้จริง ประเด็นที่ ๒ ในมาตรา ๘ นี้บอกว่าต้องมีอายุไม่เกิน ๖๕ ป้บริบูรณ์ ซึ่งผมก็ไม่เข้าใจว่าตัวเลข ๖๕ ป้นี้มาจากไหนนะครับ และมีความสําคัญ อย่างไร ทําไมไม่ ๖๐ ป้ ทําไมไม่ ๗๐ ป้เหมือนกับท่านผู้ตรวจการแผ่นดินนะครับ มีคุณวุฒิ มีประสบการณ์และความสําเร็จในการบริหารตามที่ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน และผู้ตรวจการแผ่นดินร่วมกันกําหนด วันนี้เรายังไม่รู้หรอกครับว่าผู้ตรวจการแผ่นดิน ทั้ง ๓ ท่านในวันข้างหน้าคิดที่จะวางกติกาตรงนี้อย่างไร และเมื่อผู้ตรวจการแผ่นดินชุดที่ วางกติกาเลือกเลขาธิการคนนั้นพ้นวาระไปแล้ว ต่อไปเมื่อจะมีการเลือกเลขาธิการคนใหม่ จะมีระเบียบ มีกติกาที่เหมือนเดิมหรือไม่ หรือมีมาตรฐานอื่นที่เปลี่ยนแปลงไป นี่เปึน ประเด็นที่ผมอยากจะตั้งเปึนข้อสังเกตไว้

ประการต่อมาครับ เรื่องของอํานาจของเลขาธิการ ตามมาตรา ๙ บอกว่า ๑. บรรจุ แต่งตั้ง ถอดถอน เลื่อน ลดเงินเดือนหรือค่าจ้าง ลงโทษพนักงานหรือลูกจ้าง ของสํานักงาน อันนี้เปึนหน้าที่โดยทั่วไปของหัวหน้าสํานักงานเลขาธิการนะครับ ในข้อ ๓ วางระเบียบเกี่ยวกับการปฏิบัติงานของสํานักงาน ก็พอที่จะฟังได้ที่เกี่ยวข้องกับสํานักงาน แต่กรณีใน (๒) วางระเบียบเกี่ยวกับการปฏิบัติงานของพนักงานหรือลูกจ้างในสํานักงาน และข้าราชการพนักงานหรือลูกจ้างที่มาปฏิบัติงานเปึนพนักงานในสํานักงาน การวาง ระเบียบอันนี้มันไปขัดแย้งกับในมาตรา ๖ หรือไม่นะครับ ที่อํานาจในการจัดแบ่ง การกําหนดตําแหน่ง การคัดเลือก บรรจุ แต่งตั้ง อะไรต่าง ๆ เปึนอํานาจของประธาน ผู้ตรวจการแผ่นดิน และผู้ตรวจการแผ่นดินร่วมกันพิจารณา ๒ อํานาจนี้ขัดแย้งกัน หรือไม่ เปึนประเด็นที่ผมเปึนห่วงเปึนใย ก็อยากจะขอคําตอบจากผู้มาชี้แจงด้วยครับ กราบขอบพระคุณครับ