เรียนท่านประธานสภาที่เคารพ กระผม พริษฐ์ วัชรสินธุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน อดีตพรรคก้าวไกลครับ ขออนุญาตอภิปรายสนับสนุนร่าง พ.ร.บ. การอำนวยความสะดวก ในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. .... เพราะผมเห็นว่า ร่างกฎหมายฉบับนี้จะมีบทบาทสำคัญในการป้องกันและแก้ไขปัญหาเรื่องการทุจริต คอร์รัปชัน ท่านประธานครับ ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันนั้นเป็นปัญหาอันดับต้น ๆ ของประเทศ ที่ก็อยู่กับสังคมไทยมาอย่างเรื้อรังยาวนาน หากนับเฉพาะ ๘ ปีที่ผ่านมาครับที่เราอยู่ภายใต้ กฎหมายสูงสุดของประเทศที่หลายคนมีความภาคภูมิใจว่าเป็นรัฐธรรมนูญฉบับปราบโกง เราจะค้นพบครับว่าคะแนนเรื่องความโปร่งใสของประเทศเราในดัชนีภาพลักษณ์การทุจริต คอร์รัปชันนั้นลดลงจาก ๓๘ คะแนนเมื่อปี ๒๕๕๗ ไถลลงมาเหลือ ๓๕ คะแนนในปี ๒๕๖๖ รั้งอยู่อันดับที่ ๑๐๘ จาก ๑๗๘ ประเทศทั่วโลกที่มีการวัดผล ท่านประธานครับ ผมไม่คิด ว่าสาเหตุที่ประเทศไทยมีปัญหาการทุจริตมากกว่าประเทศอื่นเป็นเพราะคนไทยพวกเรานั้น เกิดมาแล้วขี้โกงกว่าคนในประเทศอื่น แล้วผมก็ไม่คิดเช่นกันครับว่าประเทศที่มีปัญหาการ ทุจริตน้อยที่สุดในโลก มีแต่คนที่บริสุทธิ์ผุดผ่องและไม่มีแนวโน้มที่จะกระทำการทุจริตเลย ดังนั้นครับผมเห็นว่าการหาทางออกเรื่องของการแก้ไขปัญหาการทุจริตในประเทศเรานั้น ไม่ควรจะเน้นไปที่การหวังลม ๆ แล้ง ๆ ให้ทุกคนกลายเป็นคนดี เพราะว่ามนุษย์ทุกคนนั้น ย่อมมีแนวโน้มและมีความเสี่ยงที่จะแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตนอยู่แล้ว หากมีโอกาส หากมีจังหวะ แต่ผมเห็นว่าทางออกที่น่าจะมีประสิทธิภาพมากกว่าในการแก้ไขปัญหาการ ทุจริตคอร์รัปชันนั้น คือการเน้นไปที่การสร้างระบบที่ดีที่ป้องกันไม่ให้การทุจริตเกิดขึ้น และที่สร้างสภาพแวดล้อมที่ไม่ส่งเสริมและเอื้อต่อการทุจริต ท่านประธานครับ ระบบหนึ่ง ในประเทศเราครับที่เอื้อต่อการทุจริต โดยเฉพาะการรับและการจ่ายสินบน ก็คือระบบ ใบอนุญาตที่มีจำนวนมากมีความล่าช้าและมีความซับซ้อนเกินจำเป็น หากยกตัวอย่างครับ การจะเปิดร้านอาหารแค่ ๑ แห่งก็เข้าใจว่าปัจจุบันต้องขอใบอนุญาตประมาณ ๑๒ ใบ จาก ๑๐ หน่วยงานด้วยกัน ดังนั้นการที่ร่างกฎหมายฉบับนี้พยายามจะเข้าไปสะสางปัญหา เรื่องของระบบใบอนุญาตนั้นก็จะมีส่วนสำคัญในการแก้ไขปัญหาการทุจริตโดยการทำให้การ โกงที่เกี่ยวกับใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่โกงไม่คุ้ม โกงไม่ได้ แล้วโกงไม่รอด
ประการที่ ๑ ท่านประธานผมเห็นว่าร่างกฎหมายฉบับนี้จะทำให้การทุจริต เกี่ยวกับการขอใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่ทำแล้วไม่คุ้ม ต้องยอมรับครับว่า ณ ปัจจุบัน พอกระบวนการขอใบอนุญาตต่าง ๆ มันมีความล่าช้า มีความซับซ้อน ประชาชนและธุรกิจ จำนวนไม่น้อยครับก็อาจจะตัดสินใจจ่ายสินบนเพื่อให้ได้ใบอนุญาตที่เร็วขึ้นหรือว่า Sure ขึ้น เพราะเขามองว่าต้นทุนหรือว่าค่าเสียหายจากความล่าช้าและความไม่แน่นอนนั้นอาจจะมี มูลค่ามากกว่าต้นทุนและสินบนที่ต้องจ่าย ดังนั้นครับร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้จะพยายามทำให้การ จ่ายสินบนเพื่อแลกกับใบอนุญาตนั้นกลายเป็นการโกงที่ไม่คุ้มโดยการทำให้การขอใบอนุญาต ตามกระบวนการขั้นตอนปกตินั้นมีความรวดเร็วแน่นอนและสะดวกมากขึ้น หากยกเพียง ๒ ตัวอย่างครับ
ตัวอย่างที่ ๑ ในมาตรา ๘ และมาตรา ๙ ก็มีการกำหนดให้มีการจัดทำคู่มือ เพื่อระบุกรอบระยะเวลาที่ชัดเจนสำหรับกระบวนการการขอใบอนุญาตทุกฉบับ โดยต้องมี การทบทวนกรอบเวลาดังกล่าวนั้นทุก ๆ ๒ ปี
ตัวอย่างที่ ๒ อย่างที่ท่านวรภพได้อภิปรายไว้ในร่างของพรรคประชาชน ก็มีการวางกลไกในมาตรา ๑๔ เกี่ยวกับเรื่องการอนุมัติโดยอัตโนมัติหรือว่า Auto Approve ที่เป็นการกำหนดไว้ว่าหากประชาชนยื่นคำขอใบอนุญาตไปด้วยเอกสารที่ครบถ้วน แต่หากหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องนั้นไม่สามารถพิจารณาคำขอดังกล่าวได้ทันเวลาและไม่มี การแจ้งเหตุผลกลับมา ก็ให้ถือว่าผู้ขออนุญาตนั้นได้รับใบอนุญาตโดยอัตโนมัติ
ประการที่ ๒ ครับท่านประธาน ผมเห็นว่าร่างฉบับนี้นั้นมีความพยายามจะทำ ให้การทุจริตเกี่ยวกับใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่ทำไม่ได้หรือทำได้ยากขึ้น ต้องยอมรับว่า ในทุก ๆ การทุจริตนั้นการปรบมือข้างเดียวไม่ดังครับท่านประธาน ในบางครั้งการทุจริต มันอาจจะไม่ได้เกิดขึ้นจากประชาชนบางคนที่ต้องการจะจ่ายสินบนเพื่อแลกมากับใบอนุญาต แต่บางครั้งก็อาจจะมีต้นตอมาจากเจ้าหน้าที่บางคนที่ตั้งใจทำให้กระบวนการดังกล่าวมันมี ความล่าช้าเพื่อใช้ช่องโหว่ตรงนี้ในการเรียกสินบนหรือว่าเรียกผลประโยชน์จากคนที่อาจจะ พร้อมจ่ายสินบนเพื่อแลกมากับความรวดเร็ว ดังนั้นร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ ก็จะมีความพยายาม ในการทำให้การจ่ายสินบนเพื่อแลกกับใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่ทำไม่ได้หรือทำได้ยากขึ้น โดยการปิดช่องป้องกันไม่ให้เจ้าหน้าที่ที่มีลักษณะดังกล่าวใช้ช่องว่างตรงนี้เพื่อเรียกรับ ผลประโยชน์ส่วนตน ๒ ตัวอย่างครับ
ตัวอย่างที่ ๑ ในมาตรา ๓๐ ร่างฉบับนี้ก็มีการวางกลไกที่พยายามจะทำให้ กระบวนการขอใบอนุญาตนั้นมีแนวโน้มที่จะทำผ่านรูปแบบและช่องทางออนไลน์หรือว่า อิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น ซึ่งก็มีโอกาสที่จะเป็นการลดปฏิสัมพันธ์ระหว่างทางเจ้าหน้าที่กับผู้ขอ ใบอนุญาตแล้วก็อาจจะลดความเสี่ยงที่เราพูดถึงเมื่อสักครู่ไปได้ในระดับหนึ่ง
ตัวอย่างที่ ๒ ร่างฉบับนี้ก็มีการกำหนดไว้ในมาตราท้าย ๆ เช่นกันครับว่าหาก ใบอนุญาตฉบับใดมีหน่วยงานที่เป็นผู้อนุญาตมากกว่า ๑ ราย ผู้อนุญาตนั้นสามารถจะ พิจารณาคำขอแทนกันได้ นั่นหมายความว่าหากผู้อนุญาตนั้นมีพฤติกรรมที่เป็นการเรียก สินบนหรือเรียกประโยชน์ส่วนตน ผู้ขอใบอนุญาตนั้นก็อาจจะสามารถไปใช้บริการจาก ผู้อนุญาตอีกหน่วยงานหนึ่งแทนได้เช่นกัน
ประการสุดท้ายครับท่านประธาน คือผมเห็นว่าร่างฉบับนี้นั้นมีความพยายาม ในการจะทำให้การทุจริตที่เกี่ยวกับใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่ทำแล้วไม่รอด วิธีหนึ่งที่จะ ป้องกันให้คนที่คิดจะโกงนั้นไม่กล้าโกง คือทำอย่างไรให้ทุกการกระทำนั้นเกิดขึ้นในที่แจ้ง มีความโปร่งใสตรวจสอบได้ หากพูดถึงบริบทของการจ่ายสินบนเพื่อแลกกับใบอนุญาต วิธีหนึ่งที่จะสามารถสร้างความโปร่งใสดังกล่าวได้คือการมีระบบที่สังคมสามารถตรวจสอบได้ ว่ามีใครแซงคิวใครหรือไม่ มีใครที่ขออนุญาตไปแล้วได้รับการปฏิบัติแบบพิเศษจากเจ้าหน้าที่ หรือไม่ ดังนั้นร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้นั้นก็จะมีความพยายามในการทำให้การจ่ายสินบนเพื่อแลก กับใบอนุญาตนั้นเป็นการโกงที่คนอาจจะกล้าโกงน้อยลง โดยการปรับปรุงวิธีการจัดเก็บ และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการขอใบอนุญาตทั้งระบบ ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ มาตรา ๒๗-๓๐ ของร่างฉบับของพรรคประชาชนที่มีการเสนอให้ตั้งศูนย์รับคำขอกลางขึ้นมา เพื่อทำหน้าที่ในการรวบรวมคำขอต่าง ๆ จากประชาชน รวบรวมข้อมูลของปัญหาและ อุปสรรคต่าง ๆ ซึ่งน่าจะทำให้กระบวนการทั้งหมดนั้นมีความบูรณาการและมีความโปร่งใส มากขึ้น สะดวกสบายต่อการติดตามความคืบหน้าของคำขอต่าง ๆ และความผิดปกติ ที่อาจจะเกิดขึ้น
ดังนั้นครับท่านประธาน หากกล่าวโดยสรุปผมขออนุญาตเป็นอีก ๑ เสียง ในการสนับสนุนร่าง พ.ร.บ. การอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการ ให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. .... ทั้ง ๒ ฉบับที่เรากำลังพิจารณาในวันนี้เพื่อให้เกิดการสะสาง ปัญหาเรื่องของระบบใบอนุญาตที่ไม่เพียงแต่จะเพิ่มและอำนวยความสะดวกให้กับพี่น้อง ประชาชนและผู้ประกอบการโดยทั่วไป แต่ยังจะมีส่วนสำคัญในการแก้ไขปัญหาการทุจริต คอร์รัปชันผ่านการสร้างระบบที่โกงไม่คุ้ม โกงไม่ได้ และโกงไม่รอด ขอบคุณครับท่านประธาน