จักรกฤษณ์ เสนอปฏิรูประบบน้ำประปา มอบอำนาจท้องถิ่น-ปรับโครงสร้าง ๓ ระบบหลัก

ขออนุญาตที่ประชุม ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎร ท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร์ที่เคารพรักทุกท่านนะครับ ผมจักรกฤษณ์ สุขเกษม ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลเชียงทอง อำเภอวังเจ้า จังหวัดตาก ในฐานะผู้แทนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งมาทำหน้าที่ที่ปรึกษาคณะอนุกรรมาธิการ ในการพิจารณาเรื่องของระบบน้ำบาดาลและน้ำประปา ขออนุญาตเพิ่มเติมในประเด็นที่ ท่าน สส. หลายท่าน ได้อภิปรายนะครับ

ในส่วนของการบริหารเรื่องของน้ำประปาในประเทศไทยปัจจุบันนี้ จากรายงานที่ทางคณะอนุกรรมาธิการเราทำขึ้นมา ท่านจะเห็นว่ามีหลายหน่วยงาน เหมือนกันที่ทำหน้าที่ในการบริหารน้ำประปา แต่หลัก ๆ แล้วจะมีอยู่ ๓ ประเภท ๓ หน่วยงานใหญ่ ๆ ด้วยกัน ๑. ก็คือการประปานครหลวง ๒. การประปาส่วนภูมิภาค และ ๓. ระบบประปาหมู่บ้าน ซึ่งเป็นระบบที่มีการวิพากษ์วิจารณ์ค่อนข้างมาก ประปา หมู่บ้านนั้นยังแบ่งการบริหารออกเป็น ๒ ประเภทใหญ่ ๆ ก็คือการบริหารโดยคณะกรรมการ หมู่บ้านกับการบริหารโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ๑ ๒ ชัดเจนว่ามีมาตรฐานแน่นอน เพราะว่าการประปานครหลวงและการประปาส่วนภูมิภาคนั้นเป็นองค์กรรัฐวิสาหกิจ มีหน้าที่ในการบริหารจัดการระบบประปาโดยตรง มีงบประมาณ มีความคาดหวังในผลกำไร เพราะฉะนั้นในประเด็นของ ๒ ระบบนี้ เราคงไม่เอามาเทียบเคียงกับการประปาหมู่บ้าน อย่างแน่นอน แต่มองกลับมาที่การประปาหมู่บ้านอย่างที่ท่านวิพากษ์วิจารณ์กันไปว่า ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการบริหารระบบประปาหมู่บ้าน ๒๕๔๘ ซึ่งหลายท่าน ได้พิจารณาแล้วว่ามันมีระเบียบแล้วแต่ทำไมไม่มีการบังคับใช้อย่างชัดเจน ในข้อเท็จจริงนั้น ในการบริหารจริง ๆ แล้วในระเบียบของกระทรวงมหาดไทย ปี ๒๕๔๘ มีวัตถุประสงค์หลัก ก็คืออยากให้พี่น้องประชาชนมีส่วนร่วมในการบริหารกิจการประปาด้วยตนเอง แล้วยังมีระบุ ท้ายด้วยว่าเพื่อเป็นเชิงธุรกิจอาจจะเป็นความคาดหวังของกระทรวงมหาดไทย อยากจะให้ ประปาหมู่บ้านตามแบบของภูมิภาคแล้วก็รัฐวิสาหกิจแต่ในข้อเท็จจริงแล้วมันไม่เป็นอย่างนั้น พอให้กรรมการหมู่บ้านบริหาร คณะกรรมการหมู่บ้านปัจจุบันประเทศไทยบริบทของ คณะกรรมการหมู่บ้านเราเปลี่ยนไป ยากที่คณะกรรมการหมู่บ้านจะเอาเวลามาทำหน้าที่ ในการบริการสาธารณะมาดูแลเรื่องน้ำประปา ซึ่งผลประโยชน์หรือค่าตอบแทนนี้มันไม่มี ประกอบกับองค์ความรู้ของคณะกรรมการหมู่บ้านก็ไม่มีเรื่องการบริหารเพราะระบบประปา ปัจจุบันทุกวันนี้ต้องมีความรู้ทั้งเรื่องของไฟฟ้า เรื่องของการใส่สารต่าง ๆ มากมาย เพราะฉะนั้นก็อย่างที่ท่านเห็นว่าพอถึงเรื่องของหมู่บ้านบริหารมันก็เลยไม่มีคุณภาพ ส่วนหนึ่งท้องถิ่นเอาไปดูแล การดูแลของท้องถิ่นก็มีปัญหาหลาย ๆ เรื่องด้วยกันอย่างที่ หลายท่านได้ทราบ บางครั้งอาจจะเรื่องของงบประมาณ บางครั้งในเรื่องขององค์ความรู้ เพราะฉะนั้นนี่คือสิ่งที่สะท้อนที่วันนี้ทางคณะอนุกรรมาธิการได้ทำให้ท่านเห็นว่าประปา ในเมืองไทยปัจจุบันที่มันมีปัญหาชัดเจนที่สุดก็คือประปาหมู่บ้าน ณ วันนี้ในส่วนของผม ที่มาจากท้องถิ่นอยากจะเสนอว่าเราจะมีวิธีการการพัฒนาในระบบประปาหมู่บ้านอย่างไร ถ้าท่านต้องการท่าน สส. อยากจะให้พี่น้องประชาชนเรามีคุณภาพชีวิตที่ดี ๑. ณ วันนี้ หลายท่านได้วิพากษ์วิจารณ์จากการรายงานแล้วการประปาบริหารประปาหมู่บ้านน่าจะ ถึงเวลาที่จะต้องมอบภารกิจหน้าที่นี้ให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างจริงจัง เพราะว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ว่าจะเป็นเทศบาลตำบล ไม่ว่าจะเป็นองค์การบริหารส่วนตำบล เป็นองค์กรที่อยู่ใกล้ชิดกับพี่น้องประชาชนมากที่สุด แต่ ณ วันนี้ ท้องถิ่น ทั้งเทศบาล และ อบต. เรายังทำหน้าที่ด้านนี้ไม่เต็มที่เพราะอะไร ๑. งบประมาณ ๒. หน้าที่ เพราะว่า ท้องถิ่นจัดตั้งขึ้นมาเราไม่ได้มีหน้าที่ในการบริหารเรื่องระบบน้ำประปาแต่เพียงอย่างเดียว เพราะฉะนั้นเมื่อไม่มีหน้าที่ด้านบริหารน้ำประปาอย่างเดียว งบประมาณก็ถูกแบ่งไปด้านอื่น เพราะฉะนั้นวันนี้ถ้ารัฐบาลอยากจริงจังในการแก้ปัญหาต้องให้อำนาจกับท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้น ในการดูแลเรื่องน้ำประปาหมู่บ้าน เพิ่มในเรื่องของงบประมาณเข้ามาให้ โดยเฉพาะหน่วยงาน ที่มีส่วนสำคัญในการกำกับดูแล กระทรวงมหาดไทยโดยกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น วันนี้กระทรวงมหาดไทยดูแลประปานครหลวง ดูแลประปาส่วนภูมิภาค เพราะฉะนั้นถึงเวลา หรือยังที่กระทรวงมหาดไทยจะลงมาดูแลการประปาหมู่บ้านด้วยอย่างจริงจัง และเปลี่ยนชื่อ เลยครับ ผมเสนอให้มีการปฏิรูประบบประปาของประเทศไทยให้เหลือเพียงแค่ ๓ ระบบ ๑. นครหลวง ๒. ภูมิภาค และ ๓. ท้องถิ่นถ้าท่านทำได้ ๓ ระบบ ผมเชื่อมั่นได้ว่าการประปา ของประเทศไทยจะมีคุณภาพน้ำที่สามารถดูแลพี่น้องประชาชนได้อย่างเต็มที่แน่นอนครับ

ถัดมาในส่วนของหน่วยงานนอกจากหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทย อย่างจริงจังที่ลงมาดูแลในเรื่องของท้องถิ่นแล้ว หน่วยงานอื่น ๆ ที่มีหน้าที่เกี่ยวข้อง มีหลายหน่วยงานที่พูดถึง เช่น หน่วยงานที่ต้องสนับสนุนในเรื่องขององค์ความรู้ ก็คือ การประปาด้วยกันเอง การประปาส่วนภูมิภาคจะต้องให้การสนับสนุนกับท้องถิ่นอย่างจริงจัง กรมอนามัยท่านมีหน้าที่ในการตรวจคุณภาพน้ำ แต่วันนี้ท้องถิ่นต้องจ่ายค่าตรวจวิเคราะห์ สารเคมีต่าง ๆ ในน้ำให้กับกรมอนามัยและให้กับการประปาส่วนภูมิภาค ท่านเชื่อไหมครับ ตัวหนึ่ง ๗,๐๐๐ กว่าบาท นี่แค่ตรวจแบบธรรมดา ถ้าท้องถิ่นไหนมีประปา ๑๐ กว่าตัวขึ้นไป เกือบ ๑๐๐,๐๐๐ บาทต่อปี นี่คือสิ่งที่หน่วยงานสนับสนุนยังไม่สนับสนุนอย่างจริงจังให้กับ ท้องถิ่น เป็นไปได้ไหมถ้าวันนี้เราอยากพัฒนาคุณภาพของน้ำจริงจัง การประปาส่วนภูมิภาค กรมอนามัย ท่านลดหรืองดก็ได้นะครับ ค่าตรวจวิเคราะห์หาคุณภาพน้ำ มันจะทำให้ท้องถิ่น เรามีกำลังใจที่จะส่ง พอส่งปั๊บเรารู้ว่าน้ำเราขาดด้านไหนเราสามารถที่จะพัฒนาและปรับปรุง ได้นะครับ แต่นี่ด่านแรกเราเจอไปก่อน ๗,๐๐๐ กว่าบาท หลายแห่งถอยก่อนนะครับ หน่วยงานอื่นพื้นที่เมื่อสักครู่หลาย ๆ ท่านพูดในประเด็นเรื่องของแหล่งน้ำ ณ วันนี้ ต้องยอมรับว่าประปานั้นสาระสำคัญที่สุดคือน้ำดิบที่ใช้ในการผลิต หลายที่เราไม่สามารถ สร้างแหล่งน้ำดิบเก็บกักไว้ได้ เพราะ ๑. การสร้างในเขตพื้นที่ป่า ท่าน สส. หลายท่าน ได้นำเสนอไปแล้ว ปัจจุบันเหมือนเดิมครับ การขออนุญาตถามว่าถ้าทำตามขั้นตอนถูกต้อง แล้วได้ไวไหม มันก็ได้ไวแต่ว่ามันมีจำนวนน้อยมาก ณ วันนี้ท้องถิ่นหลายแห่งอยากทำนะครับ แต่เราติดขัดเรื่องประเด็นนี้ เป็นไปได้ไหมว่าหน่วยงานสนับสนุนยกเว้นระเบียบมาให้เราเลย ถ้าเราอยากพัฒนาเรื่องของระบบประปา จุดไหนที่สามารถทำเป็นแหล่งเก็บกักน้ำได้ ไม่ว่า พื้นที่นั้นจะอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานใดก็ตาม รัฐบาลอาจจะยกเว้นระเบียบ ยกเว้นกฎหมายมาเป็นบทบทเฉพาะกาลขึ้นมาให้ นี่คือสิ่งที่ท้องถิ่นเราอยากทำนะครับ สุดท้ายเลยอย่างที่ผมนำเสนอด้วยเวลาจำกัดก็คือขอทางท่าน สส. ทุกท่าน หลายท่านที่มี ความจริงใจแล้วก็ตั้งใจที่อยากจะพัฒนาคุณภาพเรื่องของน้ำเพื่อให้พี่น้องประชาชนของเรา มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ผมอยากให้ทุกท่านได้ปฏิรูประบบน้ำประปาอย่างจริงจัง อย่างที่ผม นำเสนอว่าเราลดลงมาเหลือแค่ ๓ ประเภทหลัก ๆ พอนะครับ วันนี้การประปาส่วนภูมิภาค กับการประปานครหลวงนั้นเขาไปไกลแล้ว เหลืออย่างเดียวคือท้องถิ่น เหลือประเภทเดียว ฝากด้วยว่าวันนี้เราจะไม่มีประปาหมู่บ้าน จะมีเพียงแค่ ๓ ระบบเท่านั้น ก็คือประปานครหลวง ประปาส่วนภูมิภาค และประปาท้องถิ่น ซึ่งทั้ง ๓ ระบบนี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ กระทรวงมหาดไทย เพราะฉะนั้นผมว่าเรื่องของระบบน้ำประปา กระทรวงมหาดไทยจะต้อง เป็นหน่วยงานหลักที่โดดลงมาในการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังในฐานะของท้องถิ่น ก็ขออนุญาตฝากทั้งในส่วนของรายงานที่ทำร่วมกับทางอนุกรรมาธิการแล้วก็ฝากทาง ท่าน สส. ทุกท่านได้ช่วยกันผลักดันในส่วนของรายงานฉบับนี้ให้ทางรัฐบาลให้ความสำคัญ อย่างจริงจังกับการแก้ไขปัญหานะครับ แล้วผมเชื่อมั่นว่าพี่น้องประชาชนเราจะได้มีคุณภาพ ชีวิตที่ดีจากการดื่มน้ำที่สะอาดนะครับ ผมในฐานะของคนท้องถิ่นกล้า Guarantee ได้ว่า เราพร้อมที่จะทำนะครับ แต่ด้วยข้อระเบียบ ข้อกฎหมาย หรือปัจจัยหลาย ๆ อย่างที่อยู่ ในรายงานฉบับนี้ที่ท่านเห็นเป็นผลที่ทำให้การทำงานเราอาจจะล่าช้าและชะงักขึ้นนะครับ เพราะฉะนั้นฝากรายงานฉบับนี้ให้กับทุกท่านได้โปรดพิจารณานะครับ ขอบคุณครับ