ภัณฑิล ตั้งข้อสังเกตโครงการกระเป๋าเงินดิจิทัล

ท่านประธานครับ ผม ภัณฑิล ผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร พรรคก้าวไกลนะครับ ก็ขอร่วมอภิปรายงบเพิ่มเติม กลางปี ๒๕๖๗ เอาเฉพาะในประเด็นร้านค้าเลยนะครับ ผมไม่พูดประเด็นอื่นครับ ร้านค้า ที่จะสามารถเข้าร่วมโครงการ Digital Wallet เอาแบบ Version ที่ร้านทั่วไป พี่น้อง ประชาชนสามารถเข้าใจได้นะครับ ฟังมาเยอะแล้วนะครับ ไม่ว่าเรื่องตัวเลข แหล่งที่มา ของเงินกู้เต็มเพดาน ข้อกังวลต่าง ๆ แต่เดี๋ยวผมจะช่วยรัฐบาลประชาสัมพันธ์เลยครับ ร้านแบบไหนถึงจะเข้าเกณฑ์ เป็นคุณคุณจะเอาร้านคุณเข้าหรือไม่ อันนี้สำคัญที่สุดนะครับ เพราะว่าถ้าเผื่อไม่มีคนเข้าโครงการคุณก็ไม่ Work ถูกหรือไม่ครับ ร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ จะสามารถถอนเงินสดได้นะครับ Cash Out ได้นี่ต้องเป็นร้านค้าที่จด VAT ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา Personal Income Tax เฉพาะผู้มีเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา ๔๐ (๘) หรือภาษีเงินได้นิติบุคคล Corporate Income Tax อย่างไรก็ตามครับ ร้านค้าไม่สามารถถอนเงินสดได้ทันทีหลังจากประชาชนใช้จ่ายนะครับ แต่ร้านค้าจะสามารถ ถอนเงินสดได้เมื่อมีการใช้จ่ายตั้งแต่รอบที่ ๒ เป็นต้นไปนะครับ จากนาย ก ไปนาย ข ร้าน ข แล้วก็ไปร้าน ค คือต้อง ๒ รอบนะครับ ระหว่างประชาชนกับร้านค้าเข้าใจง่ายนะครับผมเดิน ไปกำหนดให้ใช้จ่ายกับร้านค้าขนาดเล็กที่รวมถึงร้านสะดวกซื้อขนาดเล็กด้วยที่มีสาขานะครับ ร้านสะดวกซื้อขนาดเล็กที่มีสาขาท่านไปได้นะครับ อันนี้สะดวกมากเลยนะครับ มีทุกที่เลยครับ จากการสำรวจของธนาคารไทยพาณิชย์นะครับ ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ ๔๐ เลือกจะใช้ เงินโครงการไหนร้านค้าขายสินค้าอุปโภค บริโภคหรือ Consumer Products ของกินของใช้ ตามมาด้วยหมวดร้านอาหาร รู้แล้วนะครับ คนได้สตางค์ Digital Wallet อยากจะซื้ออะไร มากที่สุด ซื้อของเข้าบ้าน ยอดขายค้าปลีกส่วนใหญ่เป็นสินค้าอุปโภค บริโภคที่จำเป็น ในชีวิตประจำวันนะครับ ก็คือเวลาจะมี Digital Wallet มันก็เหมือนกับของที่ต้องซื้ออยู่แล้ว เพียงแต่ว่าเอา Shift เอา Demand หรือการซื้อใน ๓ เดือน ๖ เดือนข้างหน้านี้ก็มาซื้อตุน เอาไว้ ถูกหรือไม่ครับ เพราะฉะนั้นมันไม่ได้เพิ่ม ทำให้มีการบริโภคเพิ่มเติมขึ้น หรือเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เพียงแต่การย้ายซื้อในอนาคตมาให้เร็วขึ้นเท่านั้นเอง เป็น Shift in Demand เข้ามาเร็วขึ้นแค่นั้นเองนะครับ

Step ที่ ๒ ครับ ระหว่างร้านค้ากับร้านค้า ร้านค้าที่จะรับการใช้จ่าย จากประชาชนต้องเป็นร้านค้าขนาดเล็กนะครับ รวมถึงร้านสะดวกซื้อขนาดเล็ก โดยไม่รวม ห้างสรรพสินค้า ห้างค้าปลีก ค้าส่งขนาดใหญ่ระดับประเทศและระดับท้องถิ่น ส่วนร้านค้า ที่สามารถรับการใช้จ่ายจากร้านค้าไม่มีการกำหนดเงื่อนไขเชิงพื้นที่ลักษณะของร้าน เข้าประเด็นที่สำคัญนะครับ การดำเนินการโครงการนี้จะทำให้มีผู้ค้ารายที่ ๓ คือผู้โชคดี คนที่ ๑ คือคนใช้เงินใช่หรือไม่ครับ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

ไปคนที่ ๒ ร้านค้าจะไปร้าน ข้าวมันไก่ หรือจะไปร้านกาแฟ ร้านอะไรนี่ เขายังไม่สามารถถอนเงินสดได้ทันทีนะครับ แต่กลายเป็นว่าผู้ค้ารายที่ ๓ นี่จะได้รับเงิน Digital Wallet ซื้อสินค้าอีกทอดหนึ่งนำไปขึ้น เงินสดได้ แม้ว่าตัวรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง ท่านก็เคยให้เหตุผลว่าต้องการช่วย รายเล็กก่อน ถ้าหากผู้ค้ารายเล็กเหมือน ๆ กัน มีการใช้เงิน Digital Wallet เป็นทอด ทอด ทอด โดยไม่คำนึงว่าผู้ค้าแต่ละรายต้องการใช้เงินสดเช่นกัน คือเหมือนเราถือเงินดิจิทัลไว้แล้ว มันจะเอาไปแปลงเป็นเงินสดอย่างไรครับ มันต้องส่งไปกี่ทอดจนถึงอีก ๓ วัน ๕ วันอย่างนี้ เอาเงินลงไปจมและเราอยากจะเอาเงินสดออกมาใช้เพื่อไปจ่ายเรื่องค่าใช้จ่ายต่าง ๆ อย่างที่ เพื่อน สส. ผม ท่านวรภพได้อภิปรายไปก่อนหน้านี้นะครับ ใช้เป็นทอด ทอด ทอดไป แล้วถ้าเผื่อไม่ไปจบที่รายใหญ่นี่ Cash Out ไม่ได้อยู่ดีนะครับ อันนี้ท่านเห็นปัญหานะครับ นอกจากนี้มีการสะท้อนถึงปัญหาของประชาชนในฐานะผู้ขายจากนโยบายของที่ศูนย์วิจัยกสิกร เขาวิจัยมา เขาพบเงื่อนไขประเภทร้านค้าถอนเงินอาจจำกัดร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการนะครับ ปัญหาคือร้านค้าส่วนใหญ่ปัจจุบันนี้ ๑.๔ ล้านรายที่เป็น SMEs หรือรายย่อยมาก ๆ จดทะเบียนแค่ ๒.๘ แสนราย คือส่วนน้อย คือส่วนใหญ่อยู่นอกระบบภาษี อันนี้คือเงื่อนไขเลย ถ้าเผื่อร้านจะเข้าร่วมต้องจด VAT ต้องเสียภาษีนะครับ อันนี้ร้านค้าที่เข้าร่วมต้องชั่งน้ำหนัก แล้วว่าคุ้มหรือเปล่า มิติยอดขายว่าผู้บริโภคจะมาใช้จ่ายร้านตัวเองเยอะขนาดไหน ซื้อสินค้า ประเภทไหนเพื่อจะมา Stock ของล่วงหน้านะครับ รวมถึงมิติการถอนเงินต่าง ๆ ตามที่ กำหนด โดยหากเป็นร้านขนาดเล็กต้องใช้เงินสดทันที ผมอยากจะขายไก่ย่างนี่ผมต้องไปกู้ นอกระบบมาแล้ว เพราะผมจะต้องเอาเงินมา Stock ต้องไปซื้อของมา Stock สินค้า เพื่อจะขายในปริมาณที่มากขึ้น รองรับ Digital Wallet จะไหวหรือเปล่านะครับ คนที่ไม่อยู่ ในระบบภาษีก็อาจจะต้องชั่งใจแล้ว คุ้มค่าหรือเปล่า จะตัดสินใจเข้าร่วมโครงการ อันนี้ ก็เป็นปัจจัยหนึ่งนะครับ ทำให้ร้านค้าที่จะเข้าร่วมสุดท้ายก็อาจจะน้อยลง กระจายรายได้ ไปยังร้านค้าต่าง ๆ อาจจะไม่ทั่วถึงหรือจำกัดลดลงไปตามกันนะครับ

คำถามสุดท้ายของข้อนี้นะครับ สุดท้ายจะหาร้านรับ Digital Wallet ได้หรือไม่ครับ ผมก็อยากจะรู้จริง ๆ เพราะท่านประกาศปั๊บจะมีกี่ร้านเข้าร่วมโครงการ และเรา Walk In ไปกินข้าวมันไก่ ไปร้านกาแฟ ดูสิจะเห็นร้านที่มี Sign หรือมีสัญลักษณ์ รับ Digital Wallet ผมอยากจะรู้ ๑๐๐ ร้านจะมีสักกี่ร้านที่เข้าร่วม ย้ำนะครับ ร้านค้าที่เข้าร่วม โครงการจะต้องเป็นร้านค้าที่ได้รับอนุญาตจากกระทรวงพาณิชย์ ต้องอยู่ในระบบภาษี ร้านโชห่วย ร้านสะดวกซื้อถือว่าเข้าโครงการนะครับ คือเอาจริง ๆ ท่านไปเดินถามร้านแผง ตามตลาด หลายท่านอาจจะมีความกังวลจากโครงการคนละครึ่งจากรัฐบาลที่แล้ว ว่าจะมี การดึงร้านเข้าฐานภาษี เก็บภาษีย้อนหลัง ท่านจะมีการนิรโทษกรรมภาษีหรือเปล่า เพราะฉะนั้นไม่มีใครกล้าเข้าหรอกครับ เขารู้ครับว่าท่านจะต้อนคนเข้าร้าน เข้าระบบนะครับ ข้อมูลการจดทะเบียนก็อย่างที่บอกไปแล้ว นิติบุคคลที่จดทะเบียนมันมีอยู่หลักแสนรายครับ แบ่งเป็นบริษัทจำกัด หจก. มหาชน แล้วยิ่งซ้ำร้ายคนที่จด VAT มันยิ่งมีหลักไม่ถึง ๑๐,๐๐๐ ราย จด e-Tax ๒,๐๐๐-๓,๐๐๐ รายเอง ถ้าเผื่ออยากเป็นร้านค้าที่จะเข้าร่วมโครงการ ต้องทำอย่างไรครับ ต้องไปจด VAT ครับ ต้องไปจดทะเบียน ท่านจะทำได้หรือไม่ครับ อีก ๑๕ วันเองนะครับ ๑ สิงหาคมนี้ท่านจะต้องต้อนคนเข้าระบบทั้งหมด ก็มีคำถาม ข้อสงสัยที่อยากจะอภิปรายเพิ่มเติมครับ ข้อกำหนดผู้ประกอบการและกระบวนการ ขึ้นเงินสดจากเงินดิจิทัลมันเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจที่ยั่งยืนจริงหรือครับ หรือมันเป็น เพียงแค่ย้ายงบประมาณของรัฐบาล มูลค่า ๔.๕ แสนล้านบาทที่ไปกู้มานี้ไปสู่ผู้ประกอบการ รายใหญ่ ทุนผูกขาดค้าปลีกครับ บวกประเด็นระบบนิเวศนะครับ คือข้อจำกัดผู้ประกอบการที่สามารถรองรับการชำระ ค่าบริการผ่าน Digital Wallet ก็ชัดเจนอยู่แล้ว มันต้องผ่าน Application มีข้อบังคับ คือ Supply Chain สุดท้ายก็ไปจบคนที่มีระบบพร้อมครับ ห่วงโซ่อุปทานเขาต้องพร้อมด้วย แล้วก็ระบบการชำระเงินก็ต้องพร้อม ก็ไม่รู้เหมือนกันรายเล็กเขาจะมีร้านค้าย่อย แผงตามตลาด ร้านข้าวมันไก่เขาจะมีอุปกรณ์หรือเปล่านะครับ สามารถที่จะเข้าร่วมได้ อธิบายง่าย ๆ อีกรอบหนึ่งนะครับ พูดซ้ำหลายรอบเพื่อให้เข้าใจจริง ๆ ผู้คนธรรมดานี้ อยากจะไปซื้อของในร้านขายของชำ ร้านสะดวกซื้อ พ่อค้าเขาก็รับเงินดิจิทัลมา ๑๐,๐๐๐ บาท เอาขึ้น Cash out ไม่ได้นะครับ ไม่สามารถนำเงินดิจิทัลนี้ไปขึ้นเงินสดได้นะครับ อันนี้ ข้อที่ ๑ ต้องเอา ๑๐,๐๐๐ บาทนี่ที่ได้จากประชาชนไปซื้อสินค้าคนที่ ๒ ซึ่งอาจจะเป็น ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ทั่วไปก็ได้นะครับ แล้วก็ต้องอยู่ในระบบภาษี VAT ภาษีนิติบุคคลถึงจะ เอาไปขึ้นเงินสดได้ อันนี้คือปัญหา ยกตัวอย่างอีกเคสหนึ่งก็ได้ครับให้เห็นภาพ ในปี ๒๕๖๖ บริษัทค้าปลีกขนาดใหญ่บริษัทหนึ่ง ขอไม่เอ่ยชื่อ เดี๋ยวโดนฟ้อง เดี๋ยวผมจะสิ้นเนื้อประดาตัว ซื้อสินค้าบริการจากบริษัทย่อย ๓๕,๐๐๐ กว่าล้านบาท บริษัทที่เกี่ยวเนื่องกัน ๒๘,๐๐๐ กว่าล้านบาท รวม ๖๔,๐๐๐ กว่าล้านบาท เขาเรียกเป็นรายการระหว่างกัน เหมือนมีบริษัทแม่ใช่หรือไม่ บริษัทลูก บริษัทที่เกี่ยวกัน เขาก็ต้องชี้แจงในงบดุลการเงิน ทั้งหมดนี้เป็นการใช้จ่าย ในการซื้อสินค้าสำเร็จรูป ๒๐๐,๐๐๐-๓๐๐,๐๐๐ ล้านบาท แปลง่าย ๆ กลุ่มทุนค้าปลีก ผูกขาดขนาดใหญ่ซื้อของจากบริษัทตัวเอง ๒๓ เปอร์เซ็นต์ครับ มันก็ไม่ต้องหมุนไปที่อื่น คือเขามีบริษัทครบใน Supply Chain เขาหมดเลย มันไม่ต้องไปรายที่ ๑ รายที่ ๒ รายที่ ๓ คือเขามีบริษัทพร้อมอยู่แล้วในรายที่ ๑ รายที่ ๒ รายที่ ๓ ขึ้นเงินได้ทันทีเลยจากร้านที่มีอยู่ ทุกอำเภอเลย ทุกตลาด ตอนนี้พ่อค้าแม่ค้าก็ลำบากอยู่แล้ว ต้องไปแข่งกับพวกร้านสะดวกซื้อ พวกนี้นะครับ อธิบายอีกตัวอย่างหนึ่งเพิ่มเติม เวลาเราไปซื้อของร้านสะดวกซื้อ ท่านเคยเอา Bill มาดูหรือไม่ครับ หัว Bill เงินไม่ได้เข้าที่ Franchise นะครับ เงินเข้าที่ บริษัทใหญ่เลยนะครับ แล้วเขาหักลบต้นทุนสินค้าเหลือเท่าไรถึงมาจ่ายค่า Franchise ให้ หมายถึงว่าจ่ายให้เจ้าของที่เป็นเจ้าของ Franchise เพราะแน่นอนเขาต้องรัดกุม เงินต้องเข้าเขาก่อน ถึงจะไปเข้า Franchise ถูกหรือไม่ครับ ท่านลองไปสังเกตดูครับ หัว Bill หัวที่จดเลข VAT เป็นบริษัทใหญ่บริษัทเดียว อันนี้ก็งงเหมือนกัน คือมันไม่ควรถูกนิยามเป็นร้านค้าเล็กนะครับ เพราะจริง ๆ Bill มันไปเข้าร้านใหญ่ มันไปเข้าบริษัทผู้ประกอบการทุนผูกขาดขนาดใหญ่ ค้าปลีก อันนี้ท่านก็ลองไปพิจารณาดูนะครับ มันก็มองได้ทั้ง ๒ แง่นะครับ ยิ่งร้านขนาดเล็ก เข้าร่วมน้อยเท่าไร คนก็จะยิ่งไม่ใช้ คือเหมือนผมนี่ผมเดินออกไปผมจะเจอร้านข้าวมันไก่ ร้านกาแฟที่เข้าร่วมโครงการเท่าไร ถ้าเผื่อแม่ค้าเขารู้ว่าคนนั้นก็ไม่ร่วม คนนี้ก็ไม่ร่วม ติดเรื่องการขึ้นเงินสด ติดเรื่อง Cash Out สุดท้ายก็ไม่มีใครร่วม มันก็จะมีคนที่ร่วมอยู่แค่ไม่กี่ราย ก็คือรายใหญ่ มันก็ไม่ได้กระตุ้นหรือหนุนผู้ประกอบการค้าปลีกให้มียอดขายที่ดีขึ้นนะครับ

อีกคำถามหนึ่งครับ ความพร้อมของท่านนี้ ร้านค้าที่สามารถรับการจ่าย จากร้านค้าไม่มีกำหนดเงื่อนไข ทั้งในรูปแบบ ขั้นตอนการยืนยันตัวตน เงื่อนไขการสมัคร วิธีการสมัครของร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการให้เป็นตามที่กระทรวงพาณิชย์กำหนด คือระหว่าง ร้านกับร้านนี่ออนไลน์ได้ไหมครับ สามารถที่จะซื้อออนไลน์กันได้ไหมครับ หรือต้องไป Face to Face เหมือนเดิม ต้องเจอตัว ระหว่างร้านกับร้านนะครับ ประชาชนกับร้านนี่ ต้องไปที่ร้านเขาอยู่แล้วนะครับ แต่ว่าอย่างถ้าเกิดยี่ปั๊วไปซาปั๊วหรือไปผู้ผลิตนี่อย่างไรนะครับ ร้านค้าที่จะสามารถถอนเงินสดได้เฉพาะร้านที่มีคุณสมบัติตามที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบ โดยมีการยื่นขอเบิกจ่ายผู้จัดทำระบบและผู้จัดทำระบบมีหน้าที่โอนเงินให้ร้านค้าที่เบิกจ่าย โดยตรง อันนี้ก็ไปดูดี ๆ ครับเงื่อนไข อีก ๑๕ วันจะลงทะเบียนแล้ว เงื่อนไขก็ยังไม่นิ่ง อีก ๑๕ วัน จะลงทะเบียน ฝ่ายค้าน ประชาชนก็ส่งเสียงตลอด ทำเป็นไม่เห็นไม่ฟัง จะต้องมีกักเงินดิจิทัล ให้หมุน ๒ รอบ มันทำให้ร้านค้ารายย่อยต้องพึ่งเงินหมุน เขาไม่อยากจะเข้ากีดกันรายย่อย เอื้อให้ร้านค้าที่มีสายป่านยาว โดยเฉพาะร้านค้าสะดวกซื้อ Chain ขนาดใหญ่ ถ้ามีร้านค้า อยากที่จะเข้าฐานภาษีตอนนี้ทำอย่างไร เหลืออีก ๑๕ วัน ต้องจ่ายภาษีตอนไหน จ่ายย้อนหลังไหม สุดท้ายโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ พายุหมุนลูกนี้ก็คงหมุนไปสู่ร้านค้าปลีก ขนาดใหญ่ที่มาในรูปแบบร้านค้าสะดวกซื้อขนาดเล็ก และห้างค้าส่งขนาดใหญ่สายป่านยาว ทุนหนาในเครือเดียวกัน แน่นอนว่าการกระจายรายได้ไม่ใช่วัตถุประสงค์โครงการ แต่นั่นอาจจะเป็นปัจจัยความสำเร็จที่ท่านมองข้าม ด้วยเหตุผลนี้ผมจึงไม่สามารถไว้วางใจ และไม่เห็นชอบในการของบเพิ่มเติมกลางปีนี้ได้ครับ ขอบคุณครับ