ร่มธรรม ชี้ขยะทั่วประเทศวิกฤต เสนอจัดการบูรณาการ-เพิ่มบทบาทท้องถิ่น

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๓๑ · ๑๐ ตุลาคม ๒๕๖๗

ร่มธรรม ขำนุรักษ์ อภิปรายรายงานการแก้ไขปัญหาขยะและสิ่งแวดล้อมอย่างบูรณาการ โดยชี้ให้เห็นถึงปัญหาการจัดการขยะตลอดทั้งระบบ ทั้งขยะอาหาร พลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง การทิ้งขยะในแหล่งน้ำ และการขาดระบบคัดแยกที่ชัดเจน พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการตามข้อเสนอแนะในรายงาน ทั้งการควบคุมตั้งแต่ต้นทาง ส่งเสริมบรรจุภัณฑ์ที่ย่อยสลายหรือรีไซเคิลได้ สนับสนุนการคัดแยกขยะตั้งแต่ครัวเรือน และเพิ่มงบประมาณให้ท้องถิ่นเพื่อยกระดับการจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงผลักดันการบูรณาการจัดการขยะในระดับจังหวัด การมีส่วนร่วมของประชาชน และการขยายความรับผิดชอบไปยังผู้ผลิต พร้อมเสนอการเปลี่ยนแนวคิดเรื่องขยะจากปัญหาสู่ทรัพยากรที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่า

นายร่มธรรม ขำนุรักษ์ พัทลุง

ท่านประธานสภาที่เคารพ กระผม ร่มธรรม ขำนุรักษ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดพัทลุง พรรคประชาธิปัตย์ วันนี้กระผม ขออนุญาตอภิปรายให้ความเห็นต่อรายงาน เรื่อง การแก้ไขปัญหาการจัดการขยะ และสิ่งแวดล้อมอย่างบูรณาการ โดยคณะกรรมาธิการการที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ท่านประธานครับ ๒๖ ล้านตัน คือปริมาณขยะมูลฝอยที่เราทิ้งรวมกัน ทั้งประเทศโดยเฉลี่ยในแต่ละป้ แต่ขยะเหล่านี้จะไม่สร้างปัญหาอะไรมากมายครับ หากเรา มีระบบการจัดการที่ดีตั้งแต่ต้นทาง ก็คือการควบคุมการสร้างขยะ ต่อที่กลางทาง ก็คือ การคัดแยกขยะ แล้วก็จัดเก็บไปจนถึงการจัดการที่ปลายทางครับ ก็คือการกำจัดขยะ แล้วก็นำไปใช้ประโยชน์ต่อ แต่ในความเปึนจริง ท่านประธานครับ ประเทศของเรามีปัญหา การจัดการทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง ถึงปลายทาง นำมาซึ่งปัญหาต่อพี่น้องประชาชน ต่อสิ่งแวดล้อม แล้วก็ต่อประเทศของเราครับ ซึ่งรัฐบาลจำเปึนต้องเร่งแก้ไขปัญหานี้ อย่างเร่งด่วน จากที่ผมได้อ่านรายงานฉบับนี้ก็ต้องขอชื่นชมทางกรรมาธิการว่า ได้จัดทำ รายงานที่ครอบคลุม กระชับ แล้วก็ตรงประเด็น ทำให้เราเข้าใจถึงสาเหตุของปัญหาขยะ ที่ต้นตอ แล้วท่านก็ได้มีข้อสังเกต ข้อเสนอแนะที่เปึนประโยชน์อย่างยิ่ง ถ้าหากรัฐบาล จะรับไปดำเนินการอย่างจริงจัง แล้วก็ต้องขอชื่นชมอีกเรื่องหนึ่งก็คือ ท่านได้จัดสัมมนา ถึง ๒ ครั้ง เพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้มาร่วมแลกเปลี่ยน แล้วก็สะท้อนปัญหา แล้วก็ แนวทางแก้ไขครับ โดยผมขออนุญาตสนับสนุนรายงานฉบับนี้ แล้วก็ขออนุญาตเสริม ข้อเสนอแนะบางประการประกอบรายงานเพื่อให้รัฐบาล และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้นำไป พิจารณาดำเนินการต่อไปครับ

ประการแรก คือการจัดการขยะที่ต้นทาง หรือว่าที่ต้นต่อของปัญหา เปึนส่วนที่สำคัญที่สุด ทุกวันนี้เรามีการผลิต การใช้ แล้วก็การสร้างขยะที่มากเกินความจำเปึน เเล้วก็ไม่มีการควบคุม เราไปดูขยะที่ผลิต ๒๖ ล้านตัน ในแต่ละป้จะพบว่าเกือบ ๔๐ เปอร์เซ็นต์ เปึนขยะอาหารนะครับ ขยะเหล่านี้เมื่อจัดการไม่ถูกต้องก็จะเปึนการก่อก๊าซเรือนกระจ กที่เปึนตัวการสำคัญในการสร้างภาวะโลกร้อน สำหรับขยะที่มีปริมาณมากที่สุดรองลงมา ก็คือ ขยะพลาสติก โดยเฉพาะแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งครับ ท่านประธานครับ วันนี้เราใช้พลาสติก แบบใช้ครั้งเดียวทิ้งกันอย่างมหาศาล เช่น ถุงพลาสติก กล่องโฟม แก้วหลอดพลาสติก เปึนต้น ไปดูสถิติก็น่ากังวลเช่นเดียวกัน เราสร้างขยะพลาสติกมากเปึนอันดับต้น ๆ ของโลกเลย ผมจึงขอสนับสนุนกรรมาธิการครับว่า วันนี้เราควรจะมีมาตรการลดการสร้างขยะตั้งแต่ต้น ทางการผลิต เราต้องควบคุมการใช้บรรจุภัณฑ์ที่มากเกินความจำเปึน โดยควรจะสนับสนุน บรรจุภัณฑ์ที่สามารถนำมา Recycle หรือว่าย่อยสลายได้ เราต้องเริ่มที่จุดนี้ครับ ให้ความสำคัญกับเรื่องของการจัดการที่ต้นตอของปัญหา ก็คือการควบคุม และลดปริมาณ ขยะให้ได้มากที่สุดก่อน จึงจะทำให้การจัดการที่ตามมาทำได้ง่ายยิ่งขึ้นครับ

ประการที่ ๒ ก็คือการจัดการขยะที่กลางทาง นั่นก็คือการทิ้งและการจัดเก็บ ปัจจุบันอย่างที่ท่านกรรมาธิการได้พูดไปว่า เรามีปัญหาระบบการคัดแยก วันนี้เรายังไม่มี ระบบการคัดแยกที่จริงจังแล้วก็ที่เปึนระบบ วันนี้ส่วนใหญ่ขยะทุกประเภทถูกทิ้งรวมกัน ในถังเดียว ไม่ว่าจะเปึนขยะอาหาร ขยะพลาสติก ขยะอันตรายก็ถูกทิ้งมารวมกัน ทำให้ยาก ต่อการจัดเก็บและการจัดการต่อ แต่สิ่งที่น่ากังวลกว่านั้น ก็คือว่าขยะบางส่วนไม่ถูกทิ้งลงถัง เสียด้วยซ้ำ ไม่สู่ระบบจัดเก็บด้วยซ้ำไป ถูกทิ้งตกค้างในสิ่งแวดล้อม ตกค้างในแหล่งน้ำต่าง ๆ ส่งผลต่อสุขภาวะของพี่น้องประชาชน ท่านประธานครับ ผมดูปัญหานี้สาเหตุสำคัญก็คือ จากการที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เผชิญอุปสรรคหลายประการ ไม่ว่าจะเปึนเรื่องของ กฎหมาย ขาดการบูรณาการ ขาดงบประมาณ ในการจัดเก็บ และการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ในส่วนนี้ผมขอสนับสนุนข้อเสนอแนะของทางกรรมาธิการว่า เราต้องมีมาตรการคัดแยก จากครัวเรือนอย่างจริงจังและเปึนระบบ แล้วก็ต้องมากกว่าการรณรงค์ เพราะว่าเรารณรงค์ กันมาหลายป้ แต่ว่ายังไม่เกิดสิ่งที่ทำให้เกิดการแยกขยะอย่างมีประสิทธิภาพ แล้วก็ เปึนระบบ วันนี้เราควรใช้มาตรการทั้งเชิงบังคับ เชิงจูงใจให้มีการแยกขยะ แล้วก็ต้อง สนับสนุนให้ท้องถิ่นมีงบประมาณที่เพียงพอเพื่อที่จะเก็บขนขยะ แล้วก็จัดการได้มี ประสิทธิภาพมากที่สุด

ประการที่ ๓ ประการสุดท้ายท่านประธานครับ ขออนุญาตเกินเวลา สักเล็กน้อย ก็คือการจัดการขยะที่ปลายทาง ท่านประธานครับ ทั่วประเทศของเราวันนี้ มีสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยอยู่ ๒,๐๐๐ กว่าแห่ง แต่ท่านประธานทราบไหมครับว่า แหล่งที่สามารถกำจัดได้ถูกต้องมีเพียง ๑๐๐ กว่าแห่งเท่านั้นเอง ถูกต้องในที่นี้ก็คือ ระบบฝังกลบ เตาเผา แล้วก็เตาเผาผลิตพลังงาน หรือว่าระบบหมักปุิยที่จัดการได้ถูกต้อง แต่อีก ๑,๙๐๐ กว่าแห่งที่เหลือ มีการกำจัดที่ไม่ถูกต้องทั้งการทิ้ง เทกองรวมกัน หรือว่า เผาขยะแบบไม่มีการปัองกัน ทำให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แล้วก็ต่อพี่น้องประชาชน มากมาย ท่านประธานครับ ผมยกตัวอย่าง ในจังหวัดพัทลุงสั้น ๆ หลายแห่งมีขยะมากเกิน ศักยภาพ มีการจัดการไม่ถูกต้อง บางแห่งต้องขนไปทิ้งในที่อื่น แล้วก็มีค่าใช้จ่ายในการขน ย้ายขยะที่สูงมาก ขาดแคลนงบประมาณในการซื้อเครื่องไม้เครื่องมือมากำจัดแล้วก็จัดการ ผมจึงขอสนับสนุนข้อเสนอแนะของกรรมาธิการว่า เราต้องมีการบูรณาการการจัดการขยะ ในระดับจังหวัด แล้วก็หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกหน่วยงานเข้ามาทำงานร่วมกัน แล้วก็ สนับสนุนงบประมาณให้แก่ท้องถิ่นอย่างเพียงพอ

อีกประการที่สำคัญ ก็คือเราควรจะมีกลไกทางกฎหมาย เพื่อมาจัดการขยะ มูลฝอยทุกประเภท ทุกรูปแบบ โดยรวมกลไกตั้งแต่การลดขยะ การแยกขยะ แล้วก็ การจัดการ แล้วก็ Recycle ให้ได้มากที่สุด แล้วก็ต้องเอากลไกต่าง ๆ เข้ามามีส่วนร่วม ไม่ว่าจะเปึนกลไกทางเศรษฐกิจหมุนเวียน การขยายความรับผิดชอบไปสู่ผู้ผลิต หรือว่า ผู้ก่อมลพิษ

ท่านประธานที่เคารพครับ สุดท้ายนี้ผมคิดว่าปัญหาขยะนี้เปึนปัญหาที่เรา อยากจะทิ้งให้ไกลบ้าน ให้ไกลหูไกลตาเรามากที่สุด แล้วก็ต้องยอมรับว่าที่ผ่านมาขาดการ ให้ความสำคัญจากรัฐบาลในเรื่องของการแก้ไขปัญหาขยะ แต่เราจะเห็นแล้วว่าวันนี้ปัญหาขยะ ได้สร้างปัญหามากมายเพียงใด ทำให้เกิดการสูญเสียทั้งงบประมาณ สูญเสียทั้งสุขภาพ แล้วก็สูญเสียทั้งทรัพยากรอย่างมหาศาล ผมคิดว่าวันนี้เราต้องเปลี่ยนความคิดของเรา เสียใหม่ เราต้องไม่มองว่า ขยะเปึนขยะที่เน่าและเปล่าประโยชน์ วันนี้เราต้องคิดกันใหม่ว่า ขยะเหล่านี้เปึนทรัพยากรที่ถูกวางไว้ผิดจุดเท่านั้นเอง แล้วเราต้องนำทรัพยากรเหล่านี้ กลับมาใช้ประโยชน์ให้ได้มากที่สุดครับ กราบขอบพระคุณครับ ท่านประธานครับ