ธรรมนัส พรหมเผ่า ชี้แจงแนวทางปฏิรูปที่ดิน ส.ป.ก. โดยเน้นการพัฒนาให้เกษตรกรสามารถใช้ประโยชน์จากที่ดินได้อย่างต่อเนื่อง ภายใต้กรอบกฎหมายที่ยังคงรักษาสถานะที่ดินของรัฐ พร้อมเสนอให้เปลี่ยนมือสิทธิได้เฉพาะเกษตรกรที่ทำเกษตรจริง และอนุญาตให้ทำกิจกรรมรองรับการเกษตรได้ตามประกาศปี 2564 นอกจากนี้ยังผลักดันการเปลี่ยน ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนดเกษตร เพื่อเปิดโอกาสให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งทุนอย่างกว้างขวาง รวมถึงความร่วมมือกับหน่วยงานยุติธรรมในการใช้ที่ดินเป็นหลักประกัน ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อเดือนธันวาคม 2566
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ท่านสมาชิกท่านวิชัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัด ชุมพร วันนี้ท่านนายกรัฐมนตรีติดภารกิจนะครับลาพักร้อน ท่านมอบหมายให้ผมมาตอบ กระทู้ถามที่เพื่อนสมาชิก ท่านวิชัย สุดสวาสดิ์ ได้ตั้งกระทู้ถามถึงประเด็นเรื่องที่ดินประเภท ส.ป.ก. ซึ่งจากการตั้งกระทู้ถามของท่านวิชัย ผมในนามของพี่น้องครอบครัว ส.ป.ก. ต้องขอขอบคุณท่านวิชัยที่ได้ตั้งประเด็นสำคัญที่เกี่ยวกับที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ซึ่งถือว่า เป็นพื้นที่เกือบ ๔๐ ล้านกว่าไร่ ที่พี่น้องเกษตรกรเข้าทำกิน ด้วยปัญหาต่าง ๆ ตามที่ท่านผู้ตั้ง กระทู้ถามว่าพื้นที่ที่อยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินมีข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งทุน ในการเปลี่ยนมือ ในการตกทายาท ในการประกอบธุรกิจที่เป็นเฉพาะเกษตรเท่านั้น ตามข้อเท็จจริงที่ท่านได้ นำเสนอ ก่อนอื่นต้องขอกราบเรียนท่านประธานว่า สำนักงานปฏิรูปที่ดินที่เราเรียกว่า ส.ป.ก. มีวัตถุประสงค์ตั้งแต่ในยุคที่ท่านสัญญา ธรรมศักดิ์ ท่านเป็นนายกรัฐมนตรี มีพี่น้องประชาชนได้เข้ามาร้องเรียนรัฐบาลในยุคนั้นว่า มีความไม่เป็นธรรมในสังคม เกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคมในเรื่องของการจัดที่ดินในการทำกิน มีพี่น้องคนไทย จำนวนมากที่ไม่มีที่ดินทำกิน ดังนั้นในปีนั้น ตั้งแต่ปี ๒๕๑๕ จนถึงปี ๒๕๑๘ จึงเป็นที่มาของ การตั้งสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ในวันที่ ๖ มีนาคม ๒๕๑๘ มีการสถาปนา สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เพื่อแก้ปัญหาความยากจน แก้ปัญหาที่ดินทำกิน ให้กับพี่น้องเกษตรกร และในปีนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ พระองค์ ทรงพระราชทานที่ดินที่เป็นทรัพย์สินส่วนพระองค์เป็นที่ดินแปลงแรก และเป็น ส.ป.ก. แปลงแรก ประกาศให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินมาจัด มาปฏิรูปที่ดินเพื่อให้กับพี่น้องเกษตรกร ชาวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดังนั้นจะขออนุญาตกราบเรียนท่านประธานว่าคำว่า ปฏิรูปที่ดิน หมายถึง การนำที่ดินซึ่งเป็นของรัฐมาปฏิรูปให้เกิดประโยชน์กับพี่น้องเกษตรกร เพื่อให้เข้ากับบริบทความเป็นจริงตามกาลเวลา และสภาพความเป็นจริงของสังคมในแต่ละ ยุคแต่ละสมัย ดังนั้นตั้งแต่ปี ๒๕๕๘ ปีนี้ ๒๕๖๖ ฉะนั้นการเปลี่ยนแปลงของบริบทของบ้าน ของเมือง ของพื้นที่แต่ละพื้นที่ก็เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา ดังนั้นพี่น้องเกษตรกรที่ได้รับ อนุญาตเข้าทำประโยชน์ทำกินในที่ดิน ส.ป.ก. ตั้งแต่ปี ๒๕๑๘ มาเรื่อย ๆ ส่วนใหญ่แล้ว มากกว่า ๗๐ เปอร์เซ็นต์เป็นผู้สูงอายุ ปัญหาของการครอบครองการทำกินที่ดินผู้สูงอายุที่ไม่ สามารถทำภาคการเกษตรได้ มีอย่างเดียวคือตกถึงทายาทลูกหลาน ลูกหลานบางท่านของ บางครอบครัวก็ไม่ประสงค์ที่จะทำภาคการเกษตร ดังนั้นที่ดินเหล่านี้กลับกลายมีปัญหา ไม่สามารถที่จะเดินหน้าของสำนักงานปฏิรูปที่ดินได้ ด้วยนโยบาย ตั้งแต่นโยบาย ครั้งนโยบายชุดที่แล้วซึ่งทางพรรครวมไทยสร้างชาติก็เป็นหนึ่งในนโยบายนั้น ในนามของ พรรคพลังประชารัฐ ในการประกาศจะทำที่ดิน ส.ป.ก. ให้เป็นโฉนดทองคำ ดังนั้นในยุคนั้น ผมได้เปลี่ยนแก้ระเบียบการ ๒ ระเบียบการออกมาเป็นประกาศของคณะกรรมการปฏิรูป ที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ในเรื่องของการใช้ที่ดินในพื้นที่ ส.ป.ก. สำหรับกิจการที่ต่อเนื่องกับ ภาคการเกษตร กิจการที่เป็นการสนับสนุนภาคการเกษตรนะครับ ถามว่าการออกประกาศ ทั้ง ๒ ฉบับซึ่งเป็นที่มาที่ไป ผมถูกอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลว่าไปเอื้อกลุ่มทุน ซึ่งกิจการ ที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นอะไรก็ตามที่เกี่ยวข้องกับภาคการเกษตร การเปิด ปั๊มน้ำมัน การทำอะไรที่เกี่ยวกับขายวัสดุก่อสร้าง วัสดุที่เกี่ยวกับภาคการเกษตรสามารถ ทำได้ นอกจากนั้นกิจการที่สนับสนุนการเกษตรก็อย่างที่มีในประกาศ ซึ่งสิ่งเหล่านี้มันมี ปรากฏในประกาศทั้ง ๒ ฉบับ ถามว่าเพียงพอและตอบโจทย์หรือยัง ยังครับ ดังนั้นปัญหา ที่เพื่อนสมาชิกได้ตั้งกระทู้ถามว่า ถึงเวลาหรือยังที่เราจะเปลี่ยนที่ดิน ส.ป.ก. ให้เป็นโฉนด ที่ดิน คำว่า โฉนดที่ดิน คือโฉนดที่กระทรวงมหาดไทยโดยกรมที่ดินกำกับดูแล แต่ภายใต้ เงื่อนไขพระราชบัญญัติ ส.ป.ก. ปี ๒๕๑๘ ประกอบกับฉบับปรับปรุงแก้ไขมาจนถึงทุกวันนี้ ที่ดิน ส.ป.ก. เป็นที่ดินบางแปลงที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ดิน บางแปลงเป็นที่ดินที่เราได้รับมอบหมายจากหน่วยงานราชการต่าง ๆ โดยมีเงื่อนไขผูกพัน ผูกมัดว่าจะต้องเป็นที่ดินของรัฐ แต่มีวัตถุประสงค์ในการให้พี่น้องเกษตรกรเข้าทำกิน ดังนั้น ด้วยระเบียบนะครับตาม พ.ร.บ ปี ๒๕๑๘ ประกอบกับระเบียบที่เราปรับปรุงหลาย ๆ ระเบียบ การเปลี่ยนแปลง ส.ป.ก. ๔-๐๑ เราทำได้เพียงแค่เป็นโฉนดเพื่อการเกษตร ซึ่งยัง กำกับดูแลโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานปฏิรูปที่ดิน แต่ถามว่าโฉนดเพื่อการเกษตรคืออะไร เพื่ออะไร เป็นสิ่งที่ผมจะนำเรียนท่านประธานนะครับ เพื่อให้ท่านสมาชิกผู้ตั้งกระทู้ถามได้ไปบอกพี่น้องประชาชน ซึ่งเป็นสิ่งที่ดีที่เราจะกระจาย ข่าวถึงพี่น้องประชาชน
๑. ปัญหาไม่สามารถเปลี่ยนมือได้ เราแก้โดยใช้ระเบียบตามที่ผมได้นำเรียน คือ พ.ร.บ. ส.ป.ก. ตั้งแต่ปี ๒๕๑๘ ฉบับต้องปรับปรุงและระเบียบต่าง ๆ ๑. เราสามารถ เปลี่ยนมือโดยตกสู่ทายาท ซึ่งของเดิมทำได้อยู่แล้ว ๒. การเปลี่ยนมือไปยังเกษตรกรด้วยกัน ที่จะทำภาคการเกษตร ถามว่าการเปลี่ยนมือทั้ง ๒ อย่างนี้ ต่อไปเมื่อเกษตรกรที่มีปัญหา ณ เวลานี้ผู้สูงอายุไม่สามารถทำภาคการเกษตรได้ การเปลี่ยนมือจากนาย ก นาย ข ทำอย่างไรครับ ท่านต้องมาเปลี่ยนที่ ส.ป.ก. ท่านต้องแจ้ง ส.ป.ก. แต่ละจังหวัดว่าท่าน ขอสละสิทธิในการครอบครอง ส่วนจะสละสิทธิให้นาย ก นาย ข อย่างไร ก็ไปแจ้งที่ ส.ป.ก. หรือปฏิรูปที่ดินแต่ละจังหวัด ปฏิรูปที่ดินแต่ละจังหวัดก็จะเปลี่ยนกรรมสิทธิ เปลี่ยนสิทธิจาก นาย ก ให้นาย ข ส่วนค่าใช้จ่ายต่าง ๆ เป็นการตกลงระหว่างนาย ก นาย ข และสำนักงาน ปฏิรูปที่ดินจะทำกันตามลำพังไม่ได้เด็ดขาด โดยมีเงื่อนไขว่าบุคคลที่จะรับสิทธิแทน คุณต้อง ทำภาคการเกษตรเท่านั้น คำว่าคำถามว่า ทำภาคการเกษตรแล้วจะไปทำปั๊มน้ำมันได้ไหม หอพักได้ไหม หรือสถานที่ต่าง ๆ เกี่ยวกับเกษตรได้ไหม ตามที่ท่านถาม ๑ ๒ ๓ เมื่อสักครู่ ถามว่าทำได้ไหม ทำได้ครับ ภายใต้ประกาศ ๒ ฉบับ ที่ผมประกาศไปปี ๒๕๖๔ อันนั้นทำได้
๒. ปัญหาการต่อยอดเข้าถึงแหล่งทุนจะทำอย่างไร ที่ผ่านมา ส.ป.ก. สามารถ เข้าถึงแหล่งทุนของรัฐได้เพียงแหล่งเดียวคือ ธ.ก.ส. ปัญหาต่อมาคือเวลา ธ.ก.ส. ประเมิน มูลค่าทรัพย์สิน ประเมินอย่างไร ประเมินกี่เปอร์เซ็นต์ เป็นประเมินแค่ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ หรือน้อย กว่านั้น นั่นคือปัญหา ดังนั้นการเปลี่ยน ส.ป.ก. ๔-๐๑ ให้เป็นโฉนดเพื่อการเกษตร วัตถุประสงค์สำคัญคือ สามารถเข้าถึงแหล่งทุนที่เป็นสถาบันการเงินของรัฐ ดังนั้นผมได้ มอบหมายให้เลขาธิการ ส.ป.ก. ไปเซ็น MOU กับกระทรวงการคลังในการเข้าถึง ไม่ใช่ ธ.ก.ส. อออมสิน กรุงไทย หรือธนาคารที่เป็นธนาคารของรัฐทั้งหมด นอกจากนั้น กองทุน ส.ป.ก. ซึ่งมีรายได้จากการจัดเก็บค่าเช่าของพี่น้องเกษตรกร ในที่ดินบางประเภท ที่ผมกำลังจะตอบต่อไป นำมาเป็นกองทุน ส.ป.ก. กองทุนเหล่านี้พี่น้องเกษตรกรสามารถกู้ นะครับ และนอกจากนั้นยังประสานไปยังกรมส่งเสริมสหกรณ์ในการที่จะกู้เงินจากสหกรณ์ ต่าง ๆ ถามว่าเงินกู้สหกรณ์มีจำนวนมากไหม มากกว่าธนาคารบางธนาคารด้วยซ้ำไป ดังนั้น ปัญหาที่เกิดขึ้นกับพี่น้องเกษตรกรที่ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งทุนได้ มันก็จะสามารถเข้าถึง แหล่งทุนได้ ถามว่าราคาประเมินทรัพย์สินที่ดินเหล่านั้นประเมินอย่างไรครับ เราจะใช้ กรมธนารักษ์ประเมินเหมือนโฉนดที่ดินทั่วไป ซึ่งสิ่งเหล่านี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะต้องเซ็น MOU กับกระทรวงคลัง ส.ป.ก. จะต้องเซ็น MOU กับกระทรวงการคลัง โดยกรม แต่ละกรมที่รับผิดชอบหน่วยงานนั้น ๆ
นอกจากนั้นนะครับ เรายังจะเซ็น MOU กับกระทรวงยุติธรรม ศาล สำนักงานตำรวจแห่งชาติในการที่จะใช้เป็นหลักประกันผู้ต้องหา สิ่งเหล่านี้กำลังเป็นสิ่งที่เรา กำลังเดินหน้า วันที่ ๘ ธันวาคม ที่ผ่านมา ผมได้ลงนามประกาศในราชกิจจานุเบกษาในการ เปลี่ยน ส.ป.ก. ๔-๐๑ ให้เป็นโฉนดเพื่อการเกษตรเรียบร้อยแล้ว โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ถือครอง ต้องมากกว่า ๕ ปี เพื่อการเกษตรไม่เกิน ๕๐ ไร่ ภาคการอุตสาหกรรมไม่เกิน ๑๐๐ ไร่ เพราะฉะนั้นการเปลี่ยนมือจะต้องถือครองโฉนดไม่ต่ำกว่า ๒ ปี นันคือเงื่อนไขต่าง ๆ ส่วนรายละเอียดต่าง ๆ มีปรากฏในราชกิจจา ฉบับวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๖๖ ตามที่ผมได้ ลงนามไป ก็ฝากเรียนท่านประธานถึงท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติว่า เราได้เปลี่ยน ส.ป.ก. ให้เป็น โฉนดเพื่อการเกษตรเรียบร้อยแล้วครับ ขอบคุณครับท่านประธาน