มัลลิกา เสนอตั้งกรรมาธิการศึกษาแก้ปัญหาขยะท้องถิ่น

นางสาวมัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช ลพบุรี

เรียนท่านประธานสภา ผู้แทนราษฎรที่เคารพ เพื่อนสมาชิกผู้ทรงเกียรติทุกท่าน มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต ๓ จังหวัดลพบุรี พรรคภูมิใจไทย และนายสฤษฏ์พงษ์ เกี่ยวข้อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต ๓ จังหวัดกระบี่ พรรคภูมิใจไทย ได้ร่วมกันเสนอ ญัตติ เรื่อง ขอให้สภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาหาแนวทาง การแก้ปัญหาเรื่องการบริหารจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ปัจจุบันประเทศไทย กำลังเผชิญหน้ากับปัญหาการจัดการขยะ โดยจากสถิติที่ผ่านมามีปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นปีละ ๒๒ ล้านตัน ตามอัตราการขยายตัวของจำนวนประชากร โดยปัญหาดังกล่าวกลายเป็นปัญหา สำคัญในท้องถิ่น ซึ่งในแต่ละพื้นที่มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ ประกอบไปด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา โดยองค์กรเหล่านี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงมหาดไทย ทำหน้าที่ เป็นหน่วยงานบริการสาธารณะให้แก่ประชาชนเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติ การจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ปัจจุบันมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ จำนวน ๗,๘๕๒ แห่ง มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารจัดการขยะในพื้นที่เพื่อให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๐ ซึ่งจากการสำรวจที่ผ่านมาพบว่าแต่ละแห่งมีวิธีการจัดการที่หลากหลาย เช่น การจัดทำ เตาเผาขยะ การจัดทำบ่อขยะชุมชน การฝังกลบ การจัดตั้งโรงงานกำจัดขยะ อย่างไรก็ตาม การดำเนินการเหล่านี้กำลังประสบปัญหาในด้านต่าง ๆ ซึ่งส่งผลให้การจัดเก็บและทำลาย ขยะไม่มีประสิทธิภาพ เช่น ปัญหาการเก็บไม่หมด มูลฝอยตกค้าง วิธีกำจัดขยะมูลฝอยอย่าง ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ การไม่มีที่ดินสำหรับการกำจัดขยะหรือการฝังกลบ ปัญหาพื้นที่ ฝังกลบที่ถูกหลักสุขาภิบาลที่มีอยู่ในปัจจุบันมีพื้นที่จำกัด ซึ่งสาเหตุหนึ่งมาจากปัญหาระหว่าง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับประชาชนในพื้นที่ การบริหารจัดการที่ไม่มีการวางแผน อย่างชัดเจน ในขณะที่อีกส่วนหนึ่งมาจากการขาดแคลนการสนับสนุนจากส่วนกลาง ได้แก่ การสนับสนุนด้านงบประมาณ บุคลากร และองค์ความรู้ที่จะนำมาใช้ในเรื่องของการบริหาร จัดการขยะในท้องถิ่นที่ยังไม่ทั่วถึง รวมทั้งกฎระเบียบที่ออกโดยราชการส่วนกลางที่มีความ ยุ่งยากซับซ้อน เช่น ระเบียบที่เกี่ยวกับการสร้างเตาเผาขยะ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ การรักษาความสะอาด แม้ว่าที่ผ่านมาภาคท้องถิ่นในหลาย ๆ จังหวัดเริ่มออกมาตื่นตัวให้ ความสำคัญกับปัญหาขยะล้นเมืองในท้องถิ่นเป็นภารกิจเร่งด่วน พยายามประสานความ ร่วมมือจากทุกภาคส่วน อย่างเช่น หน่วยราชการในระดับจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษาในทุกระดับและประชาชนจากทุกภาคส่วน ซึ่งช่วยกันสนับสนุนและจัดหาความรู้ ทางวิชาการและผู้เชี่ยวชาญในการจัดการกับปัญหาขยะล้นเมืองแล้วก็ตาม แต่ปัญหา การจัดสรรงบประมาณจากส่วนกลางมีจำกัด ยังคงนับว่าเป็นอุปสรรคต่อการจัดการขยะ มูลฝอยของภาคปกครองท้องถิ่น โดยเฉพาะในเรื่องการลงทุนงบประมาณ พัฒนาระบบกำจัด ขยะอย่างมีประสิทธิภาพ และอาจจะต้องมีการจ้างมืออาชีพเฉพาะด้านเพื่อดำเนินการ โครงการที่ต้องการความเชี่ยวชาญเฉพาะ เช่น การสร้างเตาเผาขยะ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ต้องใช้งบ ลงทุนก่อสร้างอย่างสูง เห็นได้ว่าปัญหาการบริหารจัดการขยะขององค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นเป็นปัญหาส่งผลต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนในพื้นที่เป็นอย่างมาก เห็นควรให้หน่วยงานราชการส่วนกลางและท้องถิ่นได้ร่วมมือกันแก้ไขอย่างจริงจังและเป็น รูปธรรมมากกว่าที่เป็นอยู่ รวมทั้งร่วมกันขจัดปัญหาอุปสรรคที่ก่อให้เกิดการบริหารจัดการ ที่ไม่มีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างมาตรฐานในการบริหารจัดการขยะต่อไป ดังนั้นจึงขอเสนอ ญัตติดังกล่าวมาเพื่อให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษา หาแนวทางการแก้ไขปัญหาเรื่องการบริหารจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๒ ข้อ ๔๙ ส่วนเหตุผลและรายละเอียด จะได้ชี้แจงต่อไปนะคะ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

ท่านประธานคะ ขยะในประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๕ พอที่จะสรุปได้เป็นตัวเลขจากกรมควบคุมมลพิษมีจำนวนมากถึง ๒๕.๗ ล้านตัน ทีนี้เขาบอกว่าขยะที่มันสามารถจำแนกได้ คือมันสามารถ ที่จะเอากลับมาใช้ประโยชน์ได้ มี ๘.๘๐ ล้านตัน ขยะที่ถูกกำจัดถูกต้อง มี ๙.๘๐ ล้านตัน ขยะที่ถูกกำจัดไม่ถูกต้อง มี ๗.๑๐ ล้านตัน และขยะตกค้าง มี ๙.๙๑ ล้านตัน เห็นได้ว่า ขยะตกค้างมีจำนวนมากที่สุดในบรรดาขยะทุกประเภท และใน ๑ วัน ค่าเฉลี่ยที่คนเรา ทิ้งขยะ ในตัวเลขเป็น ๑.๒ กิโลกรัมต่อคน แต่ว่าล่าสุดนี้ลดลงเหลือ ๑.๐๗ กิโลกรัม ต่อคน ขยะตามเมืองต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นกรุงเทพมหานคร จังหวัดเชียงใหม่หรือว่าจังหวัด ชลบุรี ก็ทำตัวเลขมาให้ดู เพราะว่าอย่างกรุงเทพมหานคร มีขยะเกิดขึ้น ๑ วัน ๑๒,๘๙๐ ตัน แล้วก็กำจัดแบบถูกต้องแค่ ๙,๐๕๐ ตันต่อวัน เอามาใช้ประโยชน์ได้ เอามา Recycle ได้ ๓,๘๔๐ ตันต่อวัน มาดูรู้จังหวัดเชียงใหม่บ้าง จังหวัดเชียงใหม่ขยะที่เกิดขึ้น ๑,๔๔๕ ตัน เอามาใช้ประโยชน์ได้แค่ ๓๕๙ ตัน ส่วนที่กำจัดแบบถูกต้องได้ ๘๑๐ ตันต่อวัน ทีนี้ขยะ ที่ตกค้างมีถึง ๔๕๐ ตัน จังหวัดชลบุรีขยะตกค้าง ๔๗๐.๕๕ ตัน จะเห็นได้ว่าปริมาณขยะที่มี จำนวนมากไม่ว่าเราจะกำจัดแบบถูกต้องแล้วก็ไม่ถูกต้อง หรือว่าจะเอากลับมาใช้ได้อีก หรือว่าจะเป็นขยะตกค้าง เราจะเห็นว่าขยะตกค้างมีเป็นจำนวนมาก สิ่งที่เราจะต้องทำต่อไป ก็คือว่าขยะที่มันเป็นปัญหาที่มันกำจัดไม่ได้เราจะทำอย่างไรให้มันหมดไป ปัญหาดังกล่าว ก็เลยเป็นปัญหาสำคัญในท้องถิ่นทุกพื้นที่ ซึ่งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมทั้ง กรุงเทพมหานคร แล้วก็เมืองพัทยาที่เขามีหน้าที่ที่จะต้องรับผิดชอบ แล้วก็อยู่ภายใต้การ ควบคุมและกำกับดูแลของกระทรวงมหาดไทย แต่ยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอีกค่ะ ท่านประธาน เช่น กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมทั้ง กระทรวงพลังงาน มีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงานมาช่วยดูแลการแปรรูป ขยะให้เป็นพลังงานไฟฟ้า แล้วก็สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานมากำหนด หลักเกณฑ์การรับซื้อไฟฟ้าจากโครงการผลิตไฟฟ้าจากขยะชุมชนด้วย สาเหตุของปัญหา มาจากไหน

ประการที่ ๑ คือด้านงบประมาณ เนื่องจากว่างบประมาณมีจำนวนจำกัด ต้องบอกว่าน้อยมาก แล้วก็ไม่เพียงพอ ยกตัวอย่างเวลาท้องถิ่นของบประมาณไปที่กรมส่งเสริม การปกครองท้องถิ่น ไปขอเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ล่าสุดสอบถามมาขอไปพันกว่าคัน อนุมัติมา ๓๐๐ กว่าคัน ซึ่งมันต่างกันมาก

ประการที่ ๒ ไม่มีที่ดินในการจัดเก็บขยะ หรือถึงมีบางครั้งจัดการพื้นที่ไม่ได้ เช่น พื้นที่นั้นอาจจะไม่มีพื้นที่สาธารณะ หรือว่าประชาคมกันแล้วก็ไม่ผ่าน เพราะว่าไม่มี ประชาชนตำบลไหนที่อยากให้บ่อขยะอยู่ในตำบลของตัวเอง อันนี้เราต้องมาสร้างความเข้าใจ แล้วก็มาหาวิธีที่จะเจอกันครึ่งทาง เพราะว่าจริง ๆ ทุกคนเวลาเอาถังขยะไปตั้งหน้าบ้าน บอกไม่เอา ไปโน่น ไปโน่น ไปโน่น แต่เวลาตัวเองจะทิ้งขยะก็มีขยะที่บ้านทุกหลังคาเรือน

ประการที่ ๓ ก็เป็นการเก็บ แล้วก็ขนขยะไปไม่หมด เพราะอะไรคะ ส่วนหนึ่ง อย่างที่บอก ก็คือไม่มีรถเก็บขยะที่เพียงพอ

ประการที่ ๔ ก็คือขาดบุคลากรและองค์ความรู้ที่จะนำมาบริหารจัดการขยะ ในท้องถิ่น เรารณรงค์บอกว่าให้แยกขยะ แต่เวลารถขยะมาเก็บ ท่านประธานจะต้องเห็น ก็เก็บรวมไปหมดเลย ชาวบ้านเขาถามว่าแล้วจะให้แยกทำไม

ประการที่ ๕ ปัญหาระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับประชาชนในพื้นที่ และการมีระเบียบข้อบังคับกฎหมายที่ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นทำงานได้อย่าง ลำบากแล้วก็ไม่เป็นอิสระ

จากปัญหาบางประการที่ได้กล่าวมาการบริหารจัดการขยะขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นก็เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ในหลาย ๆ ด้านของ ประชาชนในพื้นที่เป็นอย่างมาก รวมทั้งทางด้านเศรษฐกิจ อีกทั้งการกำจัดขยะ ของประเทศเรา เราต้องยอมรับความจริงในส่วนของการคัดแยกขยะ เราทำได้เพียงแค่ ลูบหน้าปะจมูก และสุดท้ายก็จะมีผลให้ระบบที่ทำไปนั้นมันล้มเหลว จึงควรกลับมามอง ในส่วนของความเป็นจริงว่าขยะที่มีอยู่ในบ้านเราที่เป็นขยะพลาสติกมันมีอยู่ประมาณ ๑๐ กว่าเปอร์เซ็นต์ แล้วก็ในส่วนที่มันเป็นน้ำที่มันอยู่ในเนื้อขยะหรือบางครั้งนี้เราเรียกว่า ขยะเปียก ส่วนนี้มันเป็นส่วนที่ก่อมลพิษ ไม่ว่าจะเป็นน้ำผิวดิน แล้วก็น้ำใต้ดิน ซึ่งมีปริมาณมากถึง ๕๐ กว่าเปอร์เซ็นต์ แล้วถ้าหากปล่อยไปก็จะเป็นผลเสียและจุดนี้เองก็เป็นจุดที่ทำให้ระบบ เตาเผาขยะต่าง ๆ มันมีปัญหา เพราะว่ามันเปียกมันมีความชื้น ส่วนขยะที่สามารถย่อยสลาย ได้ก็จะเป็นส่วนที่สามารถเอาไปใช้ประโยชน์ได้ไม่ว่าเอาปริมาณเป็นปุ๋ยอินทรีย์ หรือเป็นสาร ปรับปรุงดินให้เกษตรกรได้ใช้ทรัพยากรที่มีในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งนี้ก็อยากจะให้ ทุกภาคส่วนที่มีความเกี่ยวข้องได้มองเห็นถึงการแก้ไขที่ยั่งยืนต่อไป ท่านประธานและเพื่อน สมาชิกเห็นหรือยังคะว่า ถึงเวลาหรือยังที่เราจะต้องให้หน่วยงานราชการส่วนกลางและ ท้องถิ่น รวมทั้งพี่น้องประชาชนนั้นได้มาร่วมมือกันแก้ไขปัญหานี้อย่างจริงจัง แล้วก็เป็น รูปธรรมมากกว่าที่เป็นอยู่ รวมทั้งร่วมกันขจัดปัญหาอุปสรรคเพื่อสร้างมาตรฐานในการ บริหารจัดการปัญหาขยะต่อไป ดังนั้นจึงขอเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาตั้ง คณะกรรมาธิการวิสามัญศึกษาแนวทางการแก้ปัญหาการบริหารจัดการขยะขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น หรือจะมอบให้คณะกรรมาธิการสามัญพิจารณาต่อไป ขอขอบคุณ ท่านประธานที่นำญัตตินี้เข้าสู่วาระการประชุม ขอบพระคุณค่ะ