ปรีติ เจริญศิลป์ ตั้งข้อสังเกตการใช้งบประมาณของ สสส. จากภาษีสรรพสามิตที่มีมูลค่าสูงถึง 4,500 ล้านบาทต่อปี โดยตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ของโครงการต่าง ๆ ที่ยังไม่เห็นผลชัดเจนโดยเฉพาะการลดพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ขณะที่การใช้บุหรี่ไฟฟ้ากลับเพิ่มสูงขึ้น พร้อมทั้งวิพากษ์การจัดสรรงบประมาณที่ไม่เปิดเผยรายชื่อผู้รับทุน และการอ้างผลงานที่อาจทับซ้อนกับหน่วยงานอื่น รวมถึงตั้งข้อสงสัยต่อการห้ามใช้บุหรี่ไฟฟ้าที่ขาดหลักฐานสนับสนุนและขัดกับแนวปฏิบัติของประเทศชั้นนำ ซึ่งส่งผลให้รายได้ภาษีลดลงอย่างมาก และเรียกร้องให้มีการเปิดเผยข้อมูลการใช้จ่ายงบประมาณอย่างโปร่งใสยิ่งขึ้น
สวัสดีครับท่านประธาน ผม ปรีติ เจริญศิลป์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนนทบุรี เขตที่ ๕ พรรคก้าวไกล วันนี้ผมขอมา อภิปรายเรื่องเกี่ยวกับการทำงานของ สสส. ขอขึ้น Slide ครับ
(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Clip ภาพ)
วันนี้เท่าที่ผมตรวจสอบข้อมูลมาในการใช้ งบประมาณของ สสส. ปีหนึ่งจะมีงบประมาณเรียกว่า Earmarked Tax เป็นการเก็บเพิ่ม จากภาษีสรรพสามิตที่ภาครัฐจัดเก็บไปแล้ว ๒ เปอร์เซ็นต์ จากสุราและยาสูบ วันนี้ที่ผมเห็น ข้อมูลในภาพรวมผมไม่สบายใจอย่างยิ่งครับ วันนี้ผมดูข้อมูลการสูบบุหรี่ของคนไทย ปัจจุบัน มีข้อมูลการสูบบุหรี่ที่ลดลงเพียงเล็กน้อยเท่านั้นครับ จากปี ๒๕๖๐ ๑๐.๗ ล้านคน ปี ๒๕๖๔ เหลือ ๙.๙ ล้านคน แต่ผลสำรวจขององค์การอนามัยโลกได้สำรวจสุขภาวะของ นักเรียนไทย มีการสูบบุหรี่ที่เพิ่มขึ้นจากปี ๒๕๕๘ จาก ๑๓.๘ เปอร์เซ็นต์ เป็น ๑๔.๔๐ เปอร์เซ็นต์ ในปี ๒๕๖๔ และมีการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นถึง ๑๓.๖ เปอร์เซ็นต์ ส่วนอัตราการดื่มสุรา มีแนวโน้มค่อนข้างคงที่ ดังนั้นในภาพรวมการบริโภคยาสูบไม่ได้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ มีการใช้บุหรี่ไฟฟ้าอย่างแพร่หลายทั้งที่ท่านก็ Ban มาตลอด ๘ ปีที่ผ่านมา วันนี้ผมขอนิยาม ใหม่ครับ ผมดูจากข้อมูลแล้ว สสส. อาจจะหมายถึงซ้ำซ้อน ไม่โปร่งใส และไม่เป็น วิทยาศาสตร์ ใน ๓ ข้อที่ผมจะอภิปรายต่อไปนี้ครับ
ข้อแรก ท่านมีความซ้ำซ้อนในการกำหนดตัวชี้วัดและผลสัมฤทธิ์ของ การดำเนินงานมากมายครับ ในรายงานบอกว่าท่านเป็นผู้ประสานงาน เป็นคนเสริมพลัง เชื่อมการทำงาน ผลักดันให้เกิดการขับเคลื่อนต่าง ๆ นานา เมื่อเทียบกับงบประมาณ ๔,๕๐๐ ล้านบาทต่อปีแล้วมันเหมาะสมหรือไม่กับภารกิจงานแบบนี้ครับ ประหนึ่งว่า ถ้าหากไม่มี สสส. แล้วหน่วยงานอื่น ๆ ก็จะทำงานไม่ได้เลย วันนี้อัตราการสูบบุหรี่ เป้าหมาย แผนการลดการสูบบุหรี่ ตามแผนยุทธศาสตร์ท่านพลาดเป้า แล้วก็ขององค์การอนามัยโลก ที่จะให้มีการลดเป็น ๑๔.๗ เปอร์เซ็นต์ ในปี ๒๕๖๕ ท่านก็ทำไม่สำเร็จครับ ในรายงาน ของ สสส. ที่ผมได้อ่านฉบับนี้ไม่ได้พูดถึงเป้าหมายการลดผู้สูบบุหรี่เลย แต่ท่านไปพูดถึง การดำเนินงานกิจกรรมเชิงพื้นที่เสียมากกว่า ผมเลยไม่แน่ใจว่าอะไรคือตัวชี้วัดความสำเร็จ ของ สสส. กันแน่ ท่านทำงานซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่นอีกหลายหน่วยงาน ในหลาย ๆ โครงการ ที่ท่านบอกว่าเป็นผลงานของท่านครับ นโยบายสถานศึกษาปลอดบุหรี่ ปลอดบุหรี่ไฟฟ้า และกัญชา หรือความสำเร็จในเรื่องจังหวัดควบคุมยาสูบ ๗๗ จังหวัดทั่วประเทศท่านบอก เป็นผลงานของตัวเอง ทั้งที่หลาย ๆ อย่างก็มาจากการทำงานของกระทรวงสาธารณสุขทั้งสิ้น ผมเลยไม่แน่ใจว่าผลงานของท่าน ท่านมา Claim ผลงานที่เป็นของหน่วยงานที่เขามีความ รับผิดชอบอยู่แล้ว ถูกต้องหรือไม่ครับ
ข้อ ๒ ในเรื่องของความโปร่งใส วันนี้ผมเห็นงบประมาณ ๔,๕๐๐ ล้านบาท ไปกับ ๓,๔๘๒ โครงการ มีทั้งเป็นโครงการใหม่ แล้วก็มีภาคีเครือข่ายครับ แต่ในรายงาน ก็ไม่ได้ระบุว่าโครงการเหล่านี้ไปให้ใครบ้าง หน่วยงานไหนบ้าง พูดกว้าง ๆ จึงเป็นข้อสงสัย ต่าง ๆ นานาครับ สำหรับผมแล้วผมคิดว่าท่านควรต้องเปิดเผยข้อมูลทั้งหมด เราต้องการ ทราบครับ ทุกปีมีหน่วยงานไหนบ้างที่ได้ติดต่อกัน ๒๐ ปีที่ผ่านมา เมื่อไปดูสัดส่วนการใช้ งบประมาณครับ ท่านสนับสนุนงบประมาณด้านแผนควบคุมยาสูบเพียง ๓๑๓ ล้านบาท และแผนการลดการใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และสิ่งเสพติดเพียง ๓๓๒ ล้านบาท น้อยมาก เมื่อเทียบกับงบประมาณทั้งหมดที่ท่านได้รับ ทั้งที่ยาสูบคือปัญหาสำคัญ สุราและยาสูบ คร่าชีวิตคนไทยไปกว่า ๘๐,๐๐๐ คนต่อปีครับ ในรายงานท่านพูดถึงการกระจายทุน ส่วนใหญ่จะไปอยู่ที่มูลนิธิ หรือองค์กรสาธารณประโยชน์ถึง ๑,๑๙๙ ล้านบาท ซึ่งผม ก็ไม่ทราบว่าเป็นหน่วยงานไหนบ้าง ท่านควรเปิดเผยให้ประชาชนได้รับทราบครับ
ข้อ ๓ ข้อมูลของท่านไม่มีความเป็นวิทยาศาสตร์ ไม่ได้อ้างอิงจากแหล่งที่มา ที่น่าเชื่อถือจากต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสาธารณสุขในประเทศชั้นนำของโลก ผมขอ ยกตัวอย่างแค่บางเรื่อง เช่น เรื่องของบุหรี่ไฟฟ้า ต่างประเทศในสหรัฐอเมริกา ในอังกฤษ นายกรัฐมนตรีเขาสนับสนุนให้สูบบุหรี่ไฟฟ้าแทนบุหรี่ปกติ ในสหรัฐอเมริกามีการวิจัยว่าบุหรี่ ไฟฟ้าที่ไม่มีการเผาไหม้มีอันตรายน้อยกว่าบุหรี่ทั่วไปครับ แคนาดาและนิวซีแลนด์สนับสนุน ให้ผู้สูบบุหรี่หันกลับมาเปลี่ยนเป็นบุหรี่ไฟฟ้าแทน แต่สิ่งที่ท่านทำครับให้มีการคงการ Ban บุหรี่ไฟฟ้าไม่ให้เกิดขึ้น เหมือนเป็นการปิดกั้นสิ่งที่อันตรายน้อยกว่าให้กับผู้บริโภค อย่างไรก็ตามเรื่องของบุหรี่ไฟฟ้าท่านทำเรื่องรณรงค์ให้มีการ Ban บุหรี่ไฟฟ้า แต่ใน Internet มีขายมากมายครับ ท่านลองเปิด Facebook ของท่านไปกด Market Place พิมพ์คำว่าบุหรี่ไฟฟ้า มีขึ้นเยอะแยะมากมายเต็มไปหมดครับ ผลกระทบยิ่งกว่านั้นวันนี้ภาษี สรรพสามิตในหมวดบุหรี่ลดลงกว่า ๔,๔๑๖ ล้านบาท ต่อปีเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา นี่อาจจะ เป็นผลสืบเนื่องมาจากนโยบายที่ท่านได้สนับสนุนไปในเรื่องการ Ban บุหรี่ไฟฟ้าครับ วันนี้ ๔,๕๐๐ ล้านบาทต่อปีครับ งบประมาณ Earmarked tax ที่ไม่ผ่านกระบวนการพิจารณา จัดสรรของรัฐสภาที่มาจากประชาชน ท่านควรต้องชี้แจงให้เห็นรายละเอียดต่าง ๆ ว่าท่านใช้ งบประมาณไปกับอะไร ตัวชี้วัดความสำเร็จของท่านคืออะไรกันแน่ ผมเชื่อว่าพวกท่าน มีเจตนาดีที่อยากจะให้ประเทศไทย คนไทยมีสุขภาวะที่ดี แต่ท่านต้องปรับเปลี่ยนทัศนคติ ปรับเปลี่ยนมุมมองให้สอดคล้องกับสังคมและยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป ขอบพระคุณครับ