จุลพงศ์ อยู่เกษ แสดงความกังวลต่อข้อตกลง Thai-EU โดยเฉพาะในประเด็นการยึดมั่นประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และความน่าเชื่อถือของไทยในการปฏิบัติตามพันธสัญญา ท่ามกลางข้อเท็จจริงเรื่องความเสื่อมถอยของหลักนิติธรรม ธรรมาภิบาล และการบังคับใช้กฎหมายที่อ่อนแอ รวมถึงปัญหาการขาดอายุความในคดีสำคัญและการจัดอันดับการทุจริตที่ถดถอย แต่ยังคงสนับสนุนกรอบความตกลงภายใต้เงื่อนไขที่ต้องยึดมั่นหลักประชาธิปไตยและมีความโปร่งใสในการดำเนินการ
เรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ผม จุลพงศ์ อยู่เกษ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน ในฐานะสมาชิก รัฐสภา ท่านประธานครับ กรอบความตกลง Thai-EU มีทั้งหมด ๖๔ ข้อ ๒ ปฏิญญา แต่ผมจะอภิปรายในบางข้อเท่านั้น ๔-๕ ข้อ แสดงถึงความกังวลว่า ประเทศไทยเราจะทำตาม ข้อตกลงที่ไปสัญญากับเขาไว้ได้หรือไม่ ท่านผู้ชี้แจงนั่งสบาย ๆ เลยนะครับ เพราะว่าความกังวล ของผมนี้ นอกเหนือจากขอบเขตอำนาจหน้าที่ของท่านที่ท่านจะตอบ ท่านประธานครับ ตามข้อตกลง PCA นี่นะครับ การไม่ปฏิบัติตามกรอบความตกลงเป็นเรื่องที่สหภาพยุโรป ระบุว่า ไม่สามารถประนีประนอมได้ แปลว่าอะไร ถ้าไปสัญญิงสัญญาเขาไว้กรอบตามนี้ แล้วทำไม่ได้นี่นะครับ ข้อตกลงต่าง ๆ ก็เป็นแค่กระดาษแผ่นหนึ่งเท่านั้น ในแง่ของสหภาพยุโรป เช่นเรื่องอะไรบ้าง ในอารัมภบทคือ เจตจำนงของคู่สัญญา ภาษาอังกฤษเขาเรียก Preamble แต่ผมไม่รู้ว่า สนธิสัญญาต่างประเทศเขาจะเรียกอะไร
เรื่องแรก คือยืนยันการยึดมั่นในหลักประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ทุกคนทราบดีครับ เมืองไทยมีการปฏิวัติรัฐประหาร ฉีกรัฐธรรมนูญ มากเป็นอันดับ ๑ ใน ๓ ของโลก จริง ๆ บันทึกนี้ ความน่าอายระดับโลกไม่น่าจะต้องพูดถึง ๑๐ ปี มี ๒ ครั้ง ครั้งสุดท้ายปี ๒๕๕๗ ท่านประธานเชื่อไหมครับ ใช้กำลังทหารเพียง ๑๕๐ คน สามารถจะฉีกรัฐธรรมนูญได้ แล้วก็ไม่มีใครยืนยันได้ว่า ต่อไปจะไม่มีการปฏิวัติรัฐประหาร ฉีกรัฐธรรมนูญกันอีก ผมเรียนตรง ๆ ถ้ามีอีก EU เขาก็ถือว่า ข้อตกลงนี้เป็นเพียงกระดาษเปล่า ๆ เท่านั้น
เรื่องที่ ๒ ในอารัมภบทบอกว่า เรายืนยันยึดมั่นในหลักนิติธรรม หลักธรรมาภิบาล นอกจากเน้นย้ำในอารัมภบทแล้ว ยังไปยืนยันในข้อ ๑ และข้อ ๒๐ ของ PCA นี้อีก ท่านประธานครับ ผลการสำรวจ Rule of Law Index ทั่วโลก การมีหลักนิติธรรมทำมาแล้ว ประมาณ ๑๕ ปี ประเทศไทยได้คะแนนตกครับ คือ ๔.๕ จากคะแนนเต็ม ๑๐ รวมทั้งหมด ๑๒๕ ประเทศ ปีก่อน ๆ ก็อันดับดีกว่านี้ แต่ปีนี้ได้คะแนนตกไป อีกกรณีหนึ่งที่เห็นได้ชัด เมื่อเร็ว ๆ นี้ คดีตากใบมีการปล่อยให้จนเกือบจะขาดอายุความ ๒๐ ปีแล้ว ในปลายเดือน ตุลาคมนี้ ถ้าไม่ได้ฟ้องและนำตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในวันที่ ๒๕ ตุลาคมนี้ คดีเป็นขาดอายุความครับ ถึงแม้ศาลจะรับมีมูลและมีการไต่สวนมูลฟ้องว่า คดีนี้มีมูล เมื่อ ๒ วันก่อนก็ตาม มันเป็นความท้าทายของรัฐบาลที่จะนำตัวจำเลยมายังศาลภายในอายุความ ไม่เช่นนั้นหลักนิติธรรม หลักพื้นฐานธรรมาภิบาลของประเทศไทยจะป่นปี้หมดครับ แล้วเราไปสัญญิงสัญญากับเขาใน PCA ได้อย่างไร
กรณีที่ ๓ การยึดมั่นหลักธรรมาภิบาล และการต่อต้านการทุจริตในทุกระดับ อยู่ในข้อ ๔ ในเอกสารสีฟ้านี้ ผมเข้าใจว่าไม่ได้แจกให้ท่านเพื่อนสมาชิกวุฒิสภา คือแจก เฉพาะเอกสารประกอบการพิจารณา ในข้อ ๔ ยึดมั่นในหลักธรรมาภิบาล และการต่อต้าน การทุจริตคอร์รัปชัน อีกแล้วครับ ในอันดับคอร์รัปชันของประเทศไทย เมื่อ ๑๐ ปีที่แล้ว อยู่อันดับ ๗๕ ของโลก ปีที่แล้วอยู่ในอันดับ ๑๐๑ ของโลก ยิ่งมีอันดับสูงแปลว่ายิ่งแย่ลง แล้วเราจะไปสัญญิงสัญญาเขาอย่างไรว่าเราจะยึดมั่น เราจะต่อต้านการทุจริตในทุกระดับ คำว่า ทุกระดับนี่ผมไม่ได้เขียนเองนะครับ มันอยู่ใน PCA
กรณีที่ ๓ ในหัวข้อที่ ๓ เรื่องความร่วมมือว่าด้วยประเด็นการค้า และการลงทุน ผมจะไม่อภิปรายในเรื่องการเจรจาเพื่อนำไปกรอบ FTA ในประเด็นการค้าและการลงทุน มีทั้งหมด ๑๐ ข้อ ตั้งแต่ข้อ ๙ ถึงข้อ ๑๘ ผมจะขออภิปรายเล็กน้อยในข้อ ๑๖ ในเรื่องการแข่งขันทางการค้า ทุกคนทราบดีครับ กฎหมายแข่งขันทางการค้าบ้านเรานี่ ผมอยากจะขออนุญาตท่านประธานพูดว่า เป็นเศษกระดาษเท่านั้นเอง ไม่มีการบังคับใช้จริง คณะกรรมการแข่งขันทางการค้าไม่เคยผ่านมติว่า มีการผูกขาดทางการค้าหรือไม่ แล้วอย่างนี้ เราจะทำตามกรอบข้อตกลงนี้ได้อย่างไรครับ ถ้าเรายังเหมือนเดิม ยังบังคับใช้กฎหมาย การค้าเหมือนเดิม
เรื่องสุดท้ายครับท่านประธาน เรื่องความร่วมมือทางกฎหมาย และกระบวนการยุติธรรม เมื่อสักครู่ท่านสมาชิกบางท่านได้พูดไปแล้ว ปฏิญญาร่วมว่าด้วย ข้อ ๒๓ ไทยต้องรับประกันบุคคลจะไม่ต้องโทษประหารชีวิต ท่านประธานเชื่อไหมครับ ประเทศไทยยังมีโทษ ประมวลกฎหมายอาญามีโทษประหารชีวิตเกือบ ๒๐ มาตรา ในประมวลกฎหมายอาญาลักษณะหนึ่ง ความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงในราชอาณาจักร หมวด ๑ ความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการ แทนพระองค์ มี ๔ มาตรา หมวด ๒ ความผิดต่อความมั่นคงในราชอาณาจักร มาตรา ๑๑๓ ใช้กำลังล้มล้างรัฐธรรมนูญ ที่เป็นความผิดนะครับ ที่เป็นความผิดที่มีคนทำมากที่สุด ในหมวดนี้ คือ ใช้กำลังล้มล้างรัฐธรรมนูญ เราไม่เคยสามารถจะบังคับได้เลย แม้กระทั่ง มีโทษถึงประหารชีวิต ความผิดต่อความมั่นคงนอกราชอาณาจักร มีอยู่ ๕ มาตรา ท่านประธานที่เคารพครับ ผมยังไม่มั่นใจว่า ประเทศไทยเราเองสามารถจะทำตามพันธะนี้ ได้หรือไม่ อย่างไรก็ตามแม้ผมจะตั้งข้อสังเกต และข้อกังวลในส่วนประเทศไทยที่อภิปราย มาแล้ว ผมในฐานะรองประธานกรรมาธิการการต่างประเทศ และรองประธานกรรมาธิการ การพาณิชย์และทรัพย์สินทางปัญญาของสภาผู้แทนราษฎร ก็ยังคงสนับสนุนครับ กรอบความตกลงครั้งนี้นะครับ แต่อย่างไรก็ตามถ้าประเทศไทยไปเซ็นแล้ว ก็หวังว่า ประเทศไทยจะยึดมั่นตามกรอบนี้นะครับ อย่างน้อยที่สุดที่ยึดมั่นในหลักการประชาธิปไตย โดยจะไม่มีการปฏิวัติรัฐประหารอีกต่อไป ขอบคุณครับ