กราบเรียน ท่านประธานรัฐสภาที่เคารพและสมาชิกรัฐสภาผู้ทรงเกียรติ ผม นายอนุชา นาคาศัย รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้รับมอบหมายจากคณะรัฐมนตรีให้นำเสนอ ร่างพระราชบัญญัติกำหนดระยะเวลาดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม พ.ศ. .... ต่อรัฐสภา โดยมีหลักการและเหตุผลดังนี้
หลักการ ให้มีกฎหมายว่าด้วยกำหนดระยะเวลาดำเนินงานในกระบวนการ ยุติธรรม
เหตุผล โดยที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๒๕๙ ง. ด้านกระบวนการยุติธรรม (๑) ซึ่งบัญญัติให้ดำเนินการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการ ยุติธรรม โดยให้มีการกำหนดระยะเวลาดำเนินงานในทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรม ที่ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนได้รับความยุติธรรมโดยไม่ล่าช้า สมควรกำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการกำหนดระยะเวลาดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรมขึ้น เพื่อให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ทราบได้ว่าหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมจะพิจารณาเรื่องที่อยู่ระหว่างการดำเนินงาน เสร็จสิ้นเมื่อใด รวมทั้งตรวจสอบความคืบหน้าอันจะยังประโยชน์ให้ประชาชนได้รับ ความยุติธรรมโดยสะดวกและรวดเร็ว จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
ขอกราบเรียนว่าเนื่องจากกระบวนการยุติธรรมมีขั้นตอนมาก และมีความ ยุ่งยากซับซ้อน อีกทั้งในบางขั้นตอนไม่มีกฎหมายกำหนดระยะเวลาดำเนินงานไว้อย่างชัดเจน และไม่มีกลไกให้ประชาชนสามารถติดตามความคืบหน้าของคดีได้โดยสะดวก และรวดเร็ว ทำให้เป็นภาระและอุปสรรคต่อประชาชนส่งผลให้ประชาชนได้รับความยุติธรรมที่ล่าช้า จึงเห็นควรให้มีการตราพระราชบัญญัตินี้ เพื่อให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นคู่ความ คู่กรณี ผู้ต้องหา และผู้เสียหาย ทราบได้ว่าหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม หน่วยงานในสังกัด กระทรวงมหาดไทย กระทรวงยุติธรรม กระทรวงพระธรรมนูญ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ สำนักงาน ปปง. สำนักงาน ป.ป.ท. คณะกรรมการ ป.ป.ช. ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลทหาร ศาลรัฐธรรมนูญ สำนักงานอัยการสูงสุด และหน่วยงานอื่นตามที่กำหนด ในพระราชกฤษฎีกา จะพิจารณาเรื่องที่อยู่ระหว่างการดำเนินงานเสร็จสิ้นเมื่อใด รวมทั้ง ตรวจสอบความคืบหน้าได้ อันจะยังประโยชน์ให้ประชาชนได้รับความยุติธรรมโดยสะดวก และรวดเร็วยิ่งขึ้น ยิ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติในเรื่องยุทธศาสตร์ด้านการปรับสมดุล และพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ และแผนการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการ ยุติธรรม ท่านประธานที่เคารพครับ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีวัตถุประสงค์เช่นเดียวกับ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. ๒๕๔๖ และพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ พ.ศ. ๒๕๕๘ หากแต่ได้มีเนื้อหาที่ครอบคลุมการดำเนินงานที่กว้างขวาง และมีการนำ เทคโนโลยีมาใช้เพื่ออำนวยความสะดวก โดยกำหนดให้มีการจัดระบบติดตาม ตรวจสอบ และแจ้งความคืบหน้า เพื่อให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทราบโดยทางระบบเทคโนโลยีสารสนเทศด้วย ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีสาระสำคัญดังนี้
๑. กำหนดหลักเกณฑ์ให้หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม กำหนดกรอบ ระยะเวลาแล้วเสร็จในการพิจารณาเรื่องในขั้นตอนต่าง ๆ ของการดำเนินคดี แต่จะใช้กรอบ ระยะเวลาดังกล่าว เพื่อให้เกิดผลกระทบต่อความเป็นอิสระในการอำนวยความยุติธรรม หรือการดำเนินการโดยสุจริตของบุคคลใดไม่ได้ ไม่ว่าทางใด
๒. กำหนดให้จัดให้มีระบบติดตามตรวจสอบหรือแจ้งความคืบหน้าของ การดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรมให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทราบ โดยจะต้องเป็นระบบที่ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลได้โดยสะดวกและรวดเร็ว
๓. กำหนดให้มีผู้รับผิดชอบเป็นการเฉพาะ เพื่อรับเรื่องร้องเรียนในกรณีได้รับ ความเดือดร้อน เนื่องมาจากความล่าช้าและให้ผู้รับผิดชอบตรวจสอบ และแจ้งผล การตรวจสอบและเหตุแห่งความล่าช้าไปยังผู้มีส่วนเกี่ยวข้องภายใน ๑๕ วัน พร้อมทั้ง รายงานผู้บังคับบัญชาทราบทุกครั้ง
๔. กำหนดให้เก็บรวบรวมข้อมูลสถิติระยะเวลาของการดำเนินงานในแต่ละ ขั้นตอน วัดผลการดำเนินงานเทียบกับขั้นตอนและระยะเวลาดำเนินงานตามที่กำหนด ในกรอบระยะเวลาพร้อมทั้งเผยแพร่ให้ประชาชนทราบทุกปี
๕. กำหนดหลักเกณฑ์การตรวจสอบ ขั้นตอน ระยะเวลาในการดำเนินงานว่า เป็นขั้นตอนและระยะเวลาที่เหมาะสมหรือไม่ หากเห็นว่าไม่เหมาะสม ให้มีมาตรการ เพื่อพัฒนา หรือปรับปรุงหน่วยงาน หรือระบบการปฏิบัติราชการโดยเร็ว ซึ่งอย่างน้อย ต้องดำเนินการทุก ๓ ปี
ท่านประธานรัฐสภาและท่านสมาชิกรัฐสภาที่เคารพครับ ร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้จะทำให้ประชาชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องสามารถคาดการณ์และตรวจสอบได้ว่า หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมจะพิจารณาเรื่องที่อยู่ในระหว่างดำเนินงานแล้วเสร็จ เมื่อใด และตรวจสอบได้ผ่านทางระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ อันจะเป็นประโยชน์แก่ ประชาชนให้ได้รับความยุติธรรมโดยสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น และเป็นการอำนวย ความสะดวกแก่ประชาชนตามหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี ส่งผล ให้ประชาชนเกิดความเชื่อมั่นในการดำเนินงานของหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมยิ่งขึ้น คณะรัฐมนตรีจึงขอนำเสนอร่างพระราชบัญญัติกำหนดระยะเวลาดำเนินงานในกระบวนการ ยุติธรรม พ.ศ. .... นี้มาเพื่อให้รัฐสภากรุณารับไว้พิจารณาไว้ครับ ขอบคุณมากครับ