รัฐสภา · ครั้งที่ ๕ · ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕

สมชาย ฝั่งชลจิตร พูดถึงเรื่องการกำหนดระยะเวลาการดำเนินการในกระบวนการยุติธรรม และเสนอแนวคิดในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรตุลาการกับภาคประชาชน

นายสมชาย ฝั่งชลจิตร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ

กราบ เรียนท่านประธานรัฐสภาที่เคารพ ผม สมชาย ฝั่งชลจิตร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรค ก้าวไกล ในฐานะสมาชิกรัฐสภา วันนี้ผมขออนุญาตท่านประธานแสดงความคิดเห็นสนับสนุน แนวคิดหรือหลักการของการร่างกฎหมายตามพระราชบัญญัติกำหนดระยะเวลา ในกระบวนการยุติธรรม ซึ่งก็ถ้าหากเราในฐานะที่เคยเป็นนักกฎหมาย หรือว่าเป็น นักกฎหมายในปัจจุบัน เรื่องระยะเวลามันเป็นที่คุ้นเคยครับท่านประธาน พวกเราคุ้นเคย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แม้กระทั่งว่ากฎหมายอื่น ๆ ที่มีกำหนดระยะเวลาในการให้ปฏิบัติ แล้วก็เป็นหลักว่า ความยุติธรรมมันเป็นเพียงนามธรรม แต่ความยุติธรรมมันจะเกิดขึ้นได้ให้เห็นเป็นรูปธรรมได้ ก็คือการปฏิบัติตามกรอบของกฎหมายนี่ละครับ บางครั้งเวลามันก็เป็นสิ่งหนึ่งที่ตอบคำถาม ว่ายุติธรรมหรือไม่ แต่ขณะเดียวกันเวลาที่รวดเร็วเกินไปก็ไม่สามารถจะตอบคำถามได้ว่า มีความยุติธรรมอยู่ในนั้นหรือไม่ ในขณะเดียวกันถ้าเวลามันล่วงเลยมามากเกินไปมันก็ ไม่สามารถจะตอบคำถามว่ามีความยุติธรรมหรือไม่ ในความยุติธรรมมันทั้งมีเงื่อนไขของเวลา ก็เป็นส่วนหนึ่งของการแสดงออกในรูปธรรมว่ามันเป็นความยุติธรรมหรือไม่ ผมยกตัวอย่าง ง่าย ๆ ในรัฐสภาแห่งนี้ตอนเปิดสภาใหม่ ๆ ในวันแรก กระบวนการยุติธรรมสามารถจัดการ กับคุณธนาธรภายในวันแรกที่เข้าสู่สภาได้อย่างรวดเร็วมาก นี่คือสิ่งที่ต้องถามว่าเวลาที่เร็วมัน สามารถตอบคำถามว่ามันยุติธรรมได้หรือไม่ ในขณะเดียวกันเมื่อสักครู่ท่าน พลตำรวจโท ศานิตย์ ผมขออนุญาตเอ่ยนาม พูดถึงเรื่องคดีบอส เวลาที่มันล่าช้ามันตอบคำถามเรื่องความยุติธรรม ไม่ได้เหมือนกันว่าจะใช้คำว่าดุลพินิจให้รอบคอบ มันก็ตอบไม่ได้ว่ามันยุติธรรมหรือไม่ เพราะฉะนั้นการวางแนวคิดในเรื่องของการพูดถึงการกำหนดระยะเวลาในกระบวนการ ยุติธรรม มันก็ต้องมีเหตุมีผลว่า ในอนาคตข้างหน้าที่เราจะร่างกฎหมายฉบับนี้ขึ้นมา มันต้อง มีหลักที่สำคัญ เวลาที่มันชัดเจนต่อกฎหมายใด ๆ องค์กรที่นำไปสู่การปฏิบัติมันต้องตอบคำถามให้ได้ ความยุติธรรมคือคุณธรรมแรกสุดของทุกสถาบันทางสังคม ถ้าทุกสถาบันทางสังคมตอบ คำถามไม่ได้ บางครั้งสถาบันในทางตุลาการอาจจะถูกเอ่ยนามที่ไม่ควรจะเอ่ยนามก็ได้ว่าเป็น ศาลพระภูมิ สิ่งเหล่านี้ที่มันเกิดขึ้นในสังคมไทย ใคร ๆ ไม่อยากให้กระบวนการยุติธรรม หรือสถาบันทางตุลาการถูกเรียกว่า เป็นเจว็ด หรือเป็นศาลพระภูมิ ซึ่งมันทำให้ด้อยค่าของ ความยุติธรรมที่มันควรจะมีอยู่ในสังคม ท่านประธานที่เคารพครับ ในสังคมไทยมันจะมีอยู่ อย่างหนึ่ง หรือสังคมนานาชาติอาจจะมีอยู่บ้าง มันเป็นความคิดว่าความยุติธรรมใน สังคมหนึ่ง ๆ ใด ๆ เหมือนกับเป็นบัญชาของสวรรค์ หรือถ้าหากว่าหลายคนก็คิดว่าในสังคม บางสังคมความยุติธรรมมันเป็นเทพบัญชา โดยที่ไม่สามารถอธิบายเหตุผลทางธรรมชาติได้ ความเป็นธรรมชาติของสิ่งในโลกนี้มันมีความยุติธรรม ความอยุติธรรมมันปรากฏให้เห็น จริงได้ แต่หลายครั้งในสังคมแบบนี้ ในสังคมที่เราดำรงอยู่ แล้วก็อยากจะพัฒนาให้ก้าวหน้า ให้ทันสมัย ความยุติธรรมที่มันมาแบบเทพบัญชา หรือบัญชาสวรรค์ มันควรจะไม่มี มันควร จะมีลักษณะของความยุติธรรมที่สามารถอธิบายด้วยเหตุผลทางธรรมชาติได้ หลักปรัชญา ทางกฎหมายเขาจึงบอกว่าเวลาเป็นองค์ประกอบสำคัญหนึ่งของความยุติธรรม แต่ว่าในสังคม ต้องพูดว่าสังคมไทย โครงสร้างของหลักคิดแบบประชาธิปไตยว่าอำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการมันควรจะแบ่งแยกแล้วก็ถ่วงดุลกันได้ องค์กรตุลาการ ในประเทศไทยเรานี้ ไม่เชื่อมโยงกับอำนาจที่มาจากประชาชนเลย แต่มีโอกาสในการร่าง กฎหมายฉบับนี้ล่ะ ผมมองเห็นภาพที่มันสามารถสร้างมิติแห่งความสัมพันธ์ระหว่างองค์กร ตุลาการกับภาคประชาชนได้โดยผ่านกระบวนการทางนิติบัญญัติ ก็คือองค์กรฝ่ายยุติธรรม และกระบวนการยุติธรรมทั้งหลายต้องสามารถตอบคำถามได้ว่า เวลาที่จะดำเนินการ ในกระบวนการยุติธรรมมันควรจะจบในเวลาไหนที่เหมาะสม มันควรจะมีเหตุผลอธิบาย ทางวิทยาศาสตร์ได้ บทบัญญัติที่เราจะบัญญัติในเรื่องกรอบของการมีข้อตกลงว่า กระบวนการทางยุติธรรมทั้งหลายในประเทศนี้จะต้องตอบคำถามเรื่องเวลาให้ได้ ในหลักสำคัญ ขณะเดียวกันงานที่พวกคุณทำอยู่ทั้งหลายถ้าสามารถนำมาชี้แจงตรวจสอบกัน ในรัฐสภานี้ได้ ก็ถือว่านี่อาจจะเป็นความเชื่อมโยงแรก ๆ ที่มีอยู่ในกระบวนการตุลาการของ ประเทศไทย กับกระบวนการที่มาจากประชาชนก็คือฝ่ายนิติบัญญัติ อำนาจอธิปไตยเป็นของ ปวงชนชาวไทย เราไม่สามารถที่จะเอาคำอธิบายใด ๆ มาอธิบายว่าตุลาการคือส่วนหนึ่งของ นอกระบบที่ประชาชนไม่ควรจะมีส่วนไปเกี่ยวข้อง เกี่ยวโยง ถ้ายอมรับว่าอำนาจอธิปไตย เป็นของประชาชน ที่มาและกระบวนการดำเนินการของหน่วยงานและองค์กรทางยุติธรรม ต้องตอบคำถามต่อประชาชนได้ ขอบพระคุณท่านประธานครับ