ณัฐวุฒิ ชี้ควรถอด 'ศาลรัฐธรรมนูญ' ออกนิยามคำว่า 'ศาล' ให้ชัดเจนตามกฎหมาย

รัฐสภา · ครั้งที่ ๑๒ · ๓ สิงหาคม ๒๕๖๕

ณัฐวุฒิ บัวประทุม ขอสงวนความเห็นต่อร่าง พ.ร.บ.กำหนดระยะเวลาดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม โดยเสนอให้ตัดคำว่า "ศาลรัฐธรรมนูญ" ออกจากการนิยามคำว่า "ศาล" ในมาตรา 3 และเสนอให้ใส่ไว้ในมาตรา 5 แทน เพื่อให้มีความชัดเจนและสอดคล้องกับบทบาทที่แตกต่างของศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญปี 2560 พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงความไม่สมเหตุสมผลในการนิยามคำว่า "ศาล" ซ้ำในกฎหมายฉบับเดียวกัน และการไม่ขยายความคำอื่นที่เกี่ยวข้อง ซึ่งทำให้เหตุผลในการนิยามขาดความน่าเชื่อถือ อีกทั้งยังหารือถึงความไม่สอดคล้องของร่างกฎหมายกับรัฐธรรมนูญ และการนำประเด็นที่ไม่เกี่ยวข้องมาบัญญัติไว้ในบทเฉพาะ จึงยืนยันความจำเป็นในการแยกนิยามเพื่อความเหมาะสมและความชัดเจนทางกฎหมาย

นายณัฐวุฒิ บัวประทุม กรรมาธิการ

ขอบคุณครับ ท่านประธานที่เคารพ ผม นายณัฐวุฒิ บัวประทุม สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล คนจังหวัดอ่างทอง ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ท่านประธานครับ ผมเป็นกรรมาธิการเสียงข้างน้อย ที่ขอสงวนความคิดเห็นในมาตรา ๓ ในพระราชบัญญัติกำหนดระยะเวลาดำเนินงาน ในกระบวนการยุติธรรม หากทุกท่านดูรายละเอียดในมาตรา ๓ จะเป็นเรื่องของการกำหนด คำนิยามซึ่งมีอยู่ทั้งหมด ๔ คำนิยามด้วยกัน ก็คือคำว่า หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม หมายความว่าอย่างไร คำว่า การดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม หมายความว่าอย่างไร คำว่า ศาล หมายความว่าอย่างไร และคำว่า ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง หมายความว่าอย่างไร สิ่งที่ผม ขอสงวนไว้เป็นประเด็นเรื่องของศาล เพราะว่าในกรณีของศาลนั้นร่างของคณะกรรมาธิการ ได้มีการระบุว่า ศาลหมายความว่าศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลทหาร และศาลรัฐธรรมนูญ ผมขอแปรญัตติและสงวนความเห็นในการตัดคำว่า ศาลรัฐธรรมนูญ ออกไปจากความ ในตอนท้าย และนำความในคำว่า ศาลรัฐธรรมนูญ นั้นไปใส่ไว้ในมาตรา ๕ เพื่อให้เป็นหนึ่ง ในหน่วยงานที่ต้องเกี่ยวข้องในกระบวนการยุติธรรม ผมมีเหตุผลที่จะขอที่ประชุมแห่งนี้ ได้กรุณารับฟังเหตุผลของผมประกอบการตัดสินใจอยู่หลายประการด้วยกัน บางประการ เป็นเรื่องที่ผมได้เคยพูดในขั้นรับหลักการมาแล้ว

ประการที่ ๑ เพื่อความชัดเจนในการอ่านบทบัญญัติของกฎหมายปฏิรูป ฉบับนี้ ซึ่งความอยู่ในมาตรา ๒๕๘ แห่งรัฐธรรมนูญ รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๖๐ ซึ่งแน่นอนครับ เป็นรัฐธรรมนูญที่มีผลบังคับใช้อยู่ในฉบับปัจจุบัน ไม่ว่าผมจะเห็นด้วยถึงที่มาที่ไปของ รัฐธรรมนูญฉบับนี้หรือไม่ก็ตาม รัฐธรรมนูญฉบับนี้มีนัยที่แตกต่างจากรัฐธรรมนูญก่อนหน้านี้ ตั้งแต่ปี ๒๕๔๐ ที่พูดถึงการมีศาลรัฐธรรมนูญเป็นครั้งแรก แตกต่างกับรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว แตกต่างกับรัฐธรรมนูญฉบับปี ๒๕๕๐ เพราะว่ากรณีของศาลนั้นในรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๖๐ มีการแยกหมวดออกอย่างชัดเจน ในหมวด ๑๐ พูดถึงศาลนั้นมีการระบุแต่เพียงว่าศาลคือศาลยุติธรรม คือศาลปกครอง และศาลทหารในกรณีที่เกี่ยวข้องกับคดีที่ทหารเป็นผู้กระทำความผิดเท่านั้นครับ ส่วนคำว่า ศาลรัฐธรรมนูญนั้นมีบทบัญญัติแยกขาดออกจากการเป็นอีกหนึ่งหมวด เป็นหมวด ๑๑ ว่า ด้วยศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งมีที่มาที่ไป มีองค์ประกอบ มีความรับผิดชอบ มีการพ้นจากตำแหน่ง มีอำนาจหน้าที่ มีกระบวนการในการสรรหาต่าง ๆ ที่แตกต่างกับกรณีของศาลอื่นอย่าง ชัดเจน ฉะนั้นด้วยเจตจำนงของการแยกกันแบบนี้ครับ ไม่มีเหตุผลอื่นที่จะคิดไปได้ว่าผู้ร่าง มีเจตนาที่จะแยกให้เห็นว่าระบบศาลในประเทศไทยถึงแม้จะเป็นระบบศาลคู่ แต่ศาลนั้น ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับพี่น้องประชาชนมีการอำนวยความยุติธรรมเป็นศาลปกครอง ศาลยุติธรรมและศาลทหาร ส่วนประเด็นเรื่องการตีความบทบัญญัติรัฐธรรมนูญหรือเรื่องอื่น ใดที่เกี่ยวข้องให้แยกไปศาลรัฐธรรมนูญเป็นอีกหมวดหนึ่ง นั่นเป็นเหตุผลประการที่ ๑ ที่ผมคิดว่ามีความจำเป็นต้องแยกนิยามตัวนี้ออกไปครับ

เหตุผลประการที่ ๒ ครับท่านประธานครับ มีข้อกล่าวอ้างว่ากรณีของการ เขียนนิยามบทบัญญัติใดนั้นมันมีอยู่ ๒ นัยครับ นัยที่ ๑ ก็คือคำนั้นเป็นคำที่มีการใช้ใน หลายที่ในบทบัญญัติของกฎหมายแต่ละฉบับ ซึ่งแน่นอนครับบางครั้งสมมุติใช้คำว่า ศาล ก็จะมีการระบุคำว่าศาลอีกเป็น ๕ ที่ ๑๐ ที่ ๘ ที่ ต่าง ๆ ซึ่งการเขียนที่ยาวเกินไปอาจจะทำ ให้คนสับสน เปลือง ฟุ่มเฟือยโดยไม่จำเป็นถึงต้องมีการมาใส่คำนิยามไว้ อีกแบบหนึ่งก็คือ การเขียนขยายความอธิบายความให้ชัดเจนครับว่าคำนี้นั้นควรจะมีความหมายนัยแบบใด ประการใดเพื่อให้ผู้ใช้กฎหมาย ไม่ว่าจะไปอ่านในรายละเอียดมาตราไหนก็จะรู้ว่าคำนี้นั้น หมายความว่าอย่างไร แต่ผมตรวจเหตุผลประการที่ ๒ นี้แล้วครับ ผมพบว่าในกรณีที่ ๑ หากมีการใช้หลายที่ ก็ไม่มีข้ออ้างใด ๆ เลยครับ เพราะคำว่าศาลนอกเหนือจากที่ปรากฏ ในนิยามมาตรา ๓ นั้น มีคำว่าศาลอีกแค่ที่เดียวเท่านั้นก็คือในมาตรา ๕ ที่มีการระบุว่า อะไรบ้างคือหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม ถ้าจะมาดูประเด็นว่าต้องมีการใส่ไว้เพื่อมีการ อธิบายความหรือขยายความให้ชัดเจน เช่น คำว่า หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม คำว่า การดำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม ผมไม่ติดใจเลย แต่ท่านเห็นไหมครับ ไม่มีคำอธิบายใด ๆ เพิ่มเติม เพียงแต่มีการระบุเท่านั้นว่าจำนวนของศาลที่อยู่ในกฎหมายฉบับนี้ มี ๑ ๒ ๓ ๔ ซึ่งก็ไม่ตอบโจทย์นั้นแล้วมีอยู่ที่เดียว ฉะนั้นประเด็นที่ ๒ นี้เป็นประเด็นที่ฟังไม่ขึ้นครับ

ประการที่ ๓ ท่านประธานครับ ก็คือประเด็นที่มีความพยายามจะอธิบายว่า นี่เป็นเรื่องของกฎหมายเฉพาะ ก็ต้องเขียนกฎหมายเป็นการเฉพาะไว้ในแต่ละฉบับ ที่ไม่เหมือนกัน มีผู้รู้ท่านหนึ่งจากสมาชิกวุฒิสภาต้องขอบพระคุณท่าน ท่านกรุณาบอกผมว่า ถ้าอย่างนั้นณัฐวุฒิแปรญัตติแบบนี้ได้ไหม เป็นศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลทหาร และให้หมายรวมถึงศาลรัฐธรรมนูญ ฟังดูแบบนี้ผมพอรับได้ แต่กรรมาธิการก็ไม่ได้แก้ไขไป ในลักษณะแบบนั้น แต่กรรมาธิการยังเอาเรื่องที่ไม่ได้อยู่ในบทบัญญัติเดียวกันมาใส่ผิดที่ผิดทาง ซึ่งไม่มีความจำเป็น ไม่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ ไม่สอดคล้องกับประเด็นเรื่องการให้เหตุผล ในนัยอื่น นั่นเป็นประการที่ ๓ ครับ

ประการที่ ๔ ประการสุดท้ายครับ ประการสุดท้ายของผมก็คือว่าถ้าเช่นนั้น เราก็ได้มีการสอบถามผู้แทนของศาลอย่างตรงไปตรงมาว่าท่านเป็นศาลตามนิยามคำว่า ศาล หรือไม่ ท่านไม่ได้ตอบคำถามนั้นผมนะครับ ท่านอ้างรัฐธรรมนูญฉบับเก่า แล้วท่านบอกว่า แต่เดิมศาลเคยเป็นศาลรัฐธรรมนูญที่อยู่ในนิยามหรือเป็นศาลในรัฐธรรมนูญฉบับอื่น ๆ ก่อนหน้านี้ ซึ่งผมคิดว่าประเด็นเหล่านี้แม้บางครั้งก็อ้างอิงไปในรัฐธรรมนูญฉบับเก่านะครับ เหมือนจะหวยหากลับไปใช้ฉบับเก่า แต่พอมาถึงปัจจุบันอะไรที่เป็นประโยชน์ก็จะอ้างอิง ฉบับปัจจุบัน ผมคิดว่าเป็นคำตอบที่ฟังไม่ขึ้น ฉะนั้นง่าย ๆตรงไปตรงมาครับ ในความเป็นจริง เมื่อมันอยู่ผิดที่ผิดทาง เมื่ออยู่ผิดฝาผิดตัว ประเด็นเรื่องของศาลก็ควรจะใส่แต่เพียงว่าศาล หมายความว่า ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง และศาลทหารเท่านั้น แล้วไม่มีความจำเป็นต้อง นิยามใด ๆ เกี่ยวกับศาลรัฐธรรมนูญครับ เอาศาลรัฐธรรมนูญไปใส่ไว้ในมาตรา ๕ แบบนี้ ก็มีความสมบูรณ์ในตัว ซึ่งผมคิดว่าเป็นกฎหมายปฏิรูปเป็นกฎหมายที่ต้องยืนหยัดหลักการ ให้ประชาชนเข้าใจ เป็นกฎหมายที่ต้องวางกรอบที่ถูกต้องเหมาะสมในการบัญญัติกฎหมาย ฉบับอื่น ๆ จุดที่อยู่ผิดที่ผิดทางก็ไม่ควรจะปรากฏ ในกฎหมายปฏิรูปด้วยเหตุผลที่ผมได้ นำเรียนต่อสภาแห่งนี้ทั้งหมด ผมขออนุญาตยืนยันติดใจที่จะให้มีการลงมติในนิยาม ในประเด็นเรื่องของนิยามคำว่า ศาล ที่ผมขอเสนอให้ตัดคำว่า ศาลรัฐธรรมนูญ ออกจาก นิยามคำว่า ศาล ขอบคุณท่านประธานครับ