กราบเรียน ท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติและผู้ทรงคุณวุฒิ กระผม นายกระแส ชนะวงศ์ ในนามของกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ และในฐานะที่เป็นประธาน อนุกรรมาธิการเกี่ยวกับการกระจายอํานาจและการปกครองท้องถิ่น รู้สึกภูมิใจแล้วก็พอใจ ที่ได้มีส่วนรับผิดชอบในการยกร่างรัฐธรรมนูญ ในการพิจารณาเกี่ยวกับการปกครองท้องถิ่น และการกระจายอํานาจ ที่พูดเช่นนี้กระผมขออนุญาตกราบเรียนว่า เพราะว่าตัวเอง ให้ความสนใจการปกครองท้องถิ่นมาตั้งแต่วันแรกที่เป็นหมอ เพราะว่าเมื่อสําเร็จแพทย์แล้ว ก็ไปอยู่กับเทศบาลตําบลเมืองพล อําเภอพล จังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็นเทศบาลที่เล็กที่สุด ในประเทศไทย แต่ก็เป็นบ้านเกิดของผมเอง เพราะฉะนั้นก็ได้เรียนรู้ว่าการปกครองท้องถิ่นนั้น แม้ว่าจะเป็นเทศบาลตําบลที่เล็กที่สุดในประเทศไทย แต่ก็มีความหมายและความสําคัญ ต่อประชาชน แล้วก็ได้เห็นว่าคนที่อยู่ในชนบท ในเทศบาลที่ห่างไกลเช่นนั้นก็มีคนดี คนเก่ง คนที่พร้อมจะรับผิดชอบต่อชะตากรรมของตัวเองได้ ยิ่งถ้าหากให้โอกาสให้มีการพัฒนา ระบบ พัฒนาความหมายและความสําคัญเกี่ยวกับกฎบัตรกฎหมายที่จะทําให้ผู้นํา การปกครองท้องถิ่นได้ทําหน้าที่ดีขึ้นก็จะยิ่งเป็นประโยชน์ต่อประชาชน ในระหว่างที่มีโอกาสเป็น พนักงานเทศบาลหรือที่เรียกว่าข้าราชการท้องถิ่นนั้นก็มีโอกาสได้ศึกษาดูงานและทําความเข้าใจ กับการปกครองท้องถิ่นในประเทศต่าง ๆ ครับ การปกครองท้องถิ่นที่เราเรียกว่า การกระจายอํานาจอาจจะไม่ใช่เป็นเรื่องใหม่สําหรับตะวันตกที่เรียกว่าสหรัฐอเมริกา ยุโรป อะไรต่าง ๆ เพราะการปกครองท้องถิ่นก็ก้าวไปไกลแล้ว แต่เมื่อมาถึงวันนี้ประเทศจีน ซึ่งกําลังก้าวหน้าอย่างรวดเร็วที่หลายคนชมเชยยกย่องนั้น ก็จะพูดถึงเรื่องการกระจายอํานาจ ให้ที่ต่าง ๆ การปกครองท้องถิ่นต่าง ๆ ได้พัฒนาตัวเองจนกระทั่งเราได้เห็นปรากฏการณ์ ที่เด่นชัด แล้วก็ชื่นชมยินดีกับประเทศจีนทั้ง ๆ ที่การปกครองของประเทศจีนนั้น นายกรัฐมนตรีหรือประธานาธิบดีก็ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง แต่เขาก็สามารถทําความเข้าใจ กับประชาชนได้ รู้ความจําเป็นและความต้องการของประชาชน เพราะฉะนั้นสรุปแล้วก็คือ การปกครองท้องถิ่นหรือการกระจายอํานาจให้กับประชาชนในการดําเนินการเพื่อชะตากรรม ของตนเองนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้องดีงาม สมควรที่จะได้รับการสนับสนุนครับ กระผมคิดว่า ในเรื่องเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีสิ่งที่กระผมคิดว่า ผมเองแล้วก็เชื่อว่าท่านทั้งหลาย คงจะภูมิใจว่าเราได้เปิดโอกาสขยายความรับผิดชอบของการปกครองท้องถิ่นให้ก้าวหน้ามากขึ้น ให้เป็นไปตามที่เราได้ยินได้ฟังเสมอว่าประชาชนในชุมชน ประชาชนในท้องถิ่นต่าง ๆ นั้น มีความจําเป็น มีความต้องการและมีความปรารถนาเช่นไรบ้างนะครับ ในที่สุดก็คงสรุปได้ ในสิ่งที่เป็นจุดเด่น ๆ จุดสําคัญ ๆ กระผมอยากจะกราบเรียนว่าโดยสํานวน โดยความเข้าใจของผมที่จะทําให้เกิดความเข้าใจ เบื้องต้น เพราะต่อจากนี้กระผมจะได้เชิญท่านรองประธานอนุกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ที่ว่าด้วยการกระจายอํานาจได้พูดต่อ สิ่งที่ผมเห็น สิ่งที่ผมอยากสรุปในตอนต้นนี้ว่า รัฐธรรมนูญฉบับนี้มีจุดดีเด่นที่จะเป็นประโยชน์ต่อการกระจายอํานาจและการปกครอง ท้องถิ่นนั้น ๔ ประการ กระผมอยากจะกราบเรียนว่าเป็นหลักการที่ตั้งอยู่บนสิ่งที่เราเรียกว่า ๔ เสาหลักของการกระจายอํานาจและการปกครองท้องถิ่นครับ

เสาที่ ๑ ก็คือ การทําให้การปกครองท้องถิ่นหรือการบริหารจัดการท้องถิ่นนั้น ไม่เป็นสิ่งลึกลับ แต่เปิดเผยตรวจสอบได้นะครับ เดี๋ยวจะมีการอภิปรายหรือเสนอ หรือกราบเรียนท่านในรายละเอียดที่อยู่ในตัวบทกฎหมายครับ

ประการที่ ๒ คือการที่จะทําให้การมีส่วนร่วมของประชาชนโดยตรง และโดยอ้อมมากขึ้น ทําให้ความคิดความอ่านในท้องถิ่นต่าง ๆ มีความหมายและความสําคัญ และเป็นที่ยอมรับของกันและกันครับ

ประการที่ ๓ ก็คือหลักที่ ๓ ก็คือการกระจายอํานาจไปสู่การปกครองท้องถิ่น มากขึ้นอย่างชัดเจนมากขึ้นครับ เช่น ในอดีตที่ผ่านมาการปกครองท้องถิ่นระดับ อบต. เทศบาล อบจ. นี้ก็จะมีการพูดว่าระดับ อบต. ต้องทําหน้าที่ ๕ อย่าง ๘ อย่างอะไรอย่างนี้ เทศบาลตําบลทําหน้าที่ ๑๐ อย่าง ๑๒ อย่าง อบจ. มีหน้าที่เช่นนั้นเช่นนี้อะไร ในกฎหมายรัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่ได้พูดในรายละเอียดขนาดนั้นเพราะเคารพในภูมิปัญญา ของผู้นําในท้องถิ่นและเปิดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นพิจารณาว่านอกเหนือจาก ๒-๓ ข้อ ที่เป็นข้อกําหนดให้ท้องถิ่นปฏิบัติแล้ว อย่างอื่น ๆ ที่ประชาชนมีวัฒนธรรม มีประเพณี มีความสนใจแล้วก็อยู่กับสิ่งแวดล้อมที่น่าจะทําให้เป็นประโยชน์กับประชาชนจริง ๆ แล้ว ผู้นําการปกครองท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นก็สามารถจะปรับตัวเปลี่ยนแปลงได้ ก็จะมีลักษณะพิเศษของท้องถิ่นต่าง ๆ ได้ ไม่ต้องทําตามกรอบว่า ๕ ข้อ ๘ ข้อครับ เป็นการยืดหยุ่นที่เป็นการกระจายอํานาจการบริหารจัดการ

แต่ที่สําคัญอีกประการหนึ่งเป็นเสาที่ ๔ ที่กระผมภูมิใจที่จะกราบเรียนก็คือว่า ในรัฐธรรมนูญฉบับนี้ทําความชัดเจนเกี่ยวกับการให้งบประมาณและทรัพยากร แก่การปกครองท้องถิ่นนะครับ เดิมทีเราเคยพูดกันแล้วก็มีคนบ่นในแวดวงของ การปกครองท้องถิ่นเพราะว่าผมเองได้ร่วมกับคุณอุดร จัดตั้งสถาบันการพัฒนาภาวะผู้นํา การปกครองท้องถิ่นมาเกือบ ๑๐ ปีแล้ว ได้ยินได้ฟังท่านที่เกี่ยวข้องกับการปกครองท้องถิ่น และผู้ชํานาญการในรูปแบบต่าง ๆ ได้บอกว่า รัฐธรรมนูญแต่ก่อนนี้พูดถึงเรื่องว่า จะให้งบประมาณไปสู่การปกครองท้องถิ่น ๓๕ เปอร์เซ็นต์ แต่ไปจริง ๆ ก็คงไม่เกิน ๒๗-๒๘ เปอร์เซ็นต์ ก็พูดกันมาเรื่อยครับ เพราะว่าไม่มีกฎหมายลูกรับรอง แต่คราวนี้ นอกจากจะมีกฎหมายลูกคอยตามมารับรองแล้วถึง ๓๕ เปอร์เซ็นต์หรือมากกว่านั้น ยังมีการพูดถึงเรื่องภาษีที่เคยส่งมาส่วนกลางทั้งหมดนี้ ได้เป็นงบประมาณของท้องถิ่นเพิ่มขึ้น เช่น ภาษีแวต (VAT) หรือแม้แต่ภาษีซึ่งเกิดจากการได้มาจากทรัพยากรธรรมชาติ หรือสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นนั้น ๆ เป็นต้น รายละเอียดท่านอาจารย์วุฒิสารท่านจะกรุณา ขยายความครับ

๔ เสาหลักตรงนี้ทําให้เกิดความมั่นใจว่าเมื่อรัฐธรรมนูญฉบับนี้ผ่านไปแล้ว แล้วก็มีการนําไปปฏิบัติการปกครองท้องถิ่นก็จะแข็งแรงขึ้น กระผมมีความเชื่อมานานแล้ว แล้วก็เชื่อตรงกับท่านทั้งหลายหลายท่านว่าถ้าการปกครองท้องถิ่นหรือระบบการบริหาร จัดการท้องถิ่นแข็งแรงแล้ว ระบอบประชาธิปไตยระดับชาติก็จะแข็งแรงด้วย เพราะฉะนั้นการปกครองท้องถิ่นจึงเป็นพื้นฐานที่สําคัญ ซึ่งกระผมเห็นว่าถ้าหาก เราได้สนับสนุนแล้วก็จะเป็นการดี แต่ในขณะเดียวกันในการปกครองท้องถิ่นนั้น ก็จะมีการบริหารจัดการอยู่ ๒ ระดับ ระดับหนึ่งคือผู้บริหารที่มาจากการเลือกตั้ง และอีกระดับหนึ่งคือผู้บริหารที่เป็นเหมือนกับข้าราชการประจํา เมื่อการกระจายอํานาจมากขึ้น ผู้บริหารที่มาจากการเลือกตั้งมีหน้าที่ มีความรับผิดชอบและมีอํานาจมากขึ้น ฝ่ายข้าราชการประจํา เราก็ได้พัฒนาทําให้มีหลักประกัน ทําให้พนักงานเทศบาลหรือข้าราชการท้องถิ่น มีหลักประกัน มีการตรวจสอบ มีการพัฒนาอีกแบบหนึ่งในรายละเอียด ซึ่งกระผม ขอถือโอกาสนี้ขออนุญาตท่านประธาน ขอเชิญอาจารย์วุฒิสารได้กรุณาชี้แจงขยายความ ตามกฎหมายด้วยครับ ขอบคุณครับ